QĐND - Tôi đã nghe nhiều cán bộ, chiến sĩ trong LLVT Quân khu 7 và nhân dân khu vực quận 5, TP Hồ Chí Minh nói về Thượng tá, bác sĩ Trịnh Ngọc Chí, Trưởng Khoa Xét nghiệm - Giải phẫu Bệnh lý (GPBL), Bệnh viện 7A, Quân khu 7 có tài trị bệnh khớp. Một bác sĩ chuyên khoa xét nghiệm nhưng lại khám điều trị hay ở chuyên khoa khác. Tôi đến Bệnh viện 7A, Quân khu 7 để gặp Thượng tá, bác sĩ Trịnh Ngọc Chí, người con của huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau giàu tình nghĩa. Qua câu chuyện kể của anh, chúng tôi thấy như đang được xem một bộ phim trinh thám khoa học ngành y!

Tháng 1 năm 1979, Trịnh Ngọc Chí cũng như bao chàng trai khác tạm biệt quê hương lên đường làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Sau 3 tháng huấn luyện chiến sĩ mới, anh được điều động lên biên giới phía Bắc. Trải qua 4 năm chiến đấu, anh từng chứng kiến nhiều đồng đội bị thương, bị bệnh tật... Nhiều đồng chí đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Điều ấy đã thôi thúc anh quyết định theo đuổi ngành y. Năm 1983, anh thi đỗ vào Học viện Quân y. Năm 1990 tốt nghiệp ra trường, anh được điều về đảm nhiệm Bệnh xá trưởng Bộ CHQS tỉnh Long An. Do yêu cầu nhiệm vụ, năm 1991, Bác sĩ Chi được điều về nhận công tác tại Bệnh viện 7A, Quân khu 7. Năm 2003, anh được giao nhiệm vụ Phó khoa Xét nghiệm - GPBL, rồi Trưởng khoa năm 2005. Đây là khoa cận lâm sàng thực hiện các xét nghiệm tổng hợp, gồm 4 chuyên khoa là Sinh hóa, Huyết học, Vi sinh, Ký sinh trùng và GPBL. Theo biên chế, Khoa có 11 người, gồm 3 bác sĩ, 7 kỹ thuật viên, 1 huấn luyện viên nhưng thực tế chỉ có 2 bác sĩ và 5 y sĩ. Trong khi đó, cơ sở vật chất trang thiết bị kỹ thuật thô sơ, lạc hậu, lại thiếu.

Bác sĩ Trịnh Ngọc Chí thực hiện xét nghiệm - GPBL trên máy vùi mô.

Thế nhưng, là bệnh viện tuyến cuối của Quân khu 7 yêu cầu nhiệm vụ khám, điều trị ngày càng đòi hỏi cao. Công việc đặc thù được anh nói vui và rất triết lý: “Chiến đấu đã ác liệt gian khổ hy sinh. Song thực hiện nhiệm vụ của bác sĩ trong công tác xét nghiệm - GPBL thời bình cũng cam go quyết liệt không kém gì ngoài chiến trường. Bình thường khi anh sửa một cái máy, nếu lần thứ nhất sửa chưa được, anh có thể tháo ra sửa lại lần thứ hai, rồi lần thứ ba. Nhưng nhiệm vụ với chúng tôi, mỗi kết luận giải phẫu bệnh lý là quyết định đến sinh mạng của một con người”. Thực tiễn công tác, anh đã tận mắt chứng kiến nhiều bệnh nhân vì một lý do nào đó trong chẩn đoán, mà họ phải gánh chịu hậu quả suốt đời, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng, rất đau lòng.

Những năm trước đây, các bác sĩ, kỹ thuật viên trong Khoa phải rất vất vả trong chẩn đoán bệnh. Đặc biệt, nhiều ca bệnh về ung thư rất khó chẩn đoán. Để có được kết luận cuối cùng về GPBL chính xác, y, bác sĩ của Khoa phải mất hơn 4 ngày đêm, trải qua 20 công đoạn và sử dụng nhiều phương tiện kỹ thuật khác nhau. Nhiều khi cho kết quả thiếu chính xác, gây khó khăn cho công tác chẩn đoán và điều trị. Với kinh nghiệm nhiều năm trong nghề, trăn trở trước yêu cầu nhiệm vụ, bác sĩ Trịnh Ngọc Chí đã bỏ ra nhiều công sức lặn lội đến các bệnh viện hiện đại trên địa bàn TP Hồ Chí Minh để xin được thực tập nhưng thực tế là để tìm hiểu nghiên cứu nguyên lý các thiết bị tiên tiến về xét nghiệm - GPBL. Anh tự bỏ tiền lương để mua các vật tư, trang thiết bị phục vụ nghiên cứu thí nghiệm. Có thời điểm đôi mắt quầng sâu, sức khỏe suy nhược vì thức đêm nhiều nhưng không vì thế ngăn cản quyết tâm tìm ra giải pháp đến cùng. Nhiều khi nửa đêm, anh bật dậy ghi ghi chép chép về một ý tưởng, giải pháp nào đó và thức trắng cho đến sáng.

Bằng niềm đam mê, kinh nghiệm, kiến thức được đào tạo cơ bản, tháng 3-2010, bác sĩ Trưởng khoa đã cho ra đời chiếc máy vùi mô trong quy trình làm việc tiêu bản giải phẫu bệnh. Cấu tạo máy gồm: Bình đun nóng chảy paraphin; bình paraphin nóng chứa casset mô; hệ thống làm lạnh cố định mô sau khi đúc paraphin. Về nguyên lý, bình đun nóng chảy paraphin ở nhiệt độ từ 60 đến 70 độ sau đó rót vào khuôn đúc. Bình được cải tiến từ ấm nấu nước của Trung Quốc. Bác sĩ cải tiến lại mạch điện và thay ống dẫn nước bằng vòi xả ngang. Còn bình giữ ấm paraphin nóng giữ casset mô không bị đông, cải tiến từ nồi đun bằng điện. Hệ thống làm lạnh cũng được thiết kế riêng để trong tủ lạnh cho đông đá, có tác dụng làm cho paraphin định hình.

Sau nhiều lần thử nghiệm máy cho kết quả, chất lượng thành phẩm, hiệu quả chẩn đoán hoàn toàn như máy nhập ngoại hiện đại. Sau khi có máy, việc làm tiêu bản GPBL tại bệnh viện được cải thiện, giúp các bác sĩ nhanh chóng chẩn đoán chính xác, kịp thời chữa trị cho bệnh nhân. Bên cạnh đó, các kỹ thuật viên giảm được độc hại, Khoa cũng tiết kiệm được điện năng, vật liệu, thời gian. Máy có cấu tạo nhỏ, gọn, dễ sử dụng, giá thành chỉ hơn 10 triệu đồng, trong khi máy mới trên thị trường với giá 300 triệu đồng. Từ năm 2010 đến nay, Khoa Xét nghiệm - GPBL đã chẩn đoán trên 6000 bệnh nhân, tạo niềm tin đối với cán bộ, chiến sĩ trong LLVT Quân khu 7 và nhân dân trên địa bàn về thương hiệu chẩn đoán lâm sàng, GPBL. Với sáng kiến này, bác sĩ Trịnh Ngọc Chí đã đạt giải nhất trong Hội thi phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật của Quân khu 7 năm 2010. Càng nghe anh kể chuyện, chúng tôi càng bất ngờ trước nhiều sáng kiến của anh rất tốt, có tính thực tiễn cao. Sáng kiến ghế khám bệnh trĩ của anh là một điển hình. Bác sĩ chỉ cần đặt vào dưới ghế một chiếc máy ghi hình trực tiếp. Sáng kiến này khắc phục cách khám thủ công mà nhiều bệnh viện, kể cả bệnh viện hiện đại trên địa bàn TP Hồ Chí Minh vẫn còn đang dùng. Sáng kiến đã khắc phục sự tế nhị trong khám bệnh trĩ của bác sĩ, mà tốc độ khám nhanh chính xác hơn, một ngày có thể khám 200 bệnh nhân, trong khi nếu khám thủ công chỉ được 70 đến 90 bệnh nhân.

Lòng yêu nghề, say mê sáng tạo, từ năm 2005 đến nay, bác sĩ Trịnh Ngọc Chí đã cho ra đời 12 sáng kiến cải tiến kỹ thuật áp dụng vào khám, chữa bệnh tại Bệnh viện 7A, nhiều sáng kiến có giá trị như, bộ giá cáng thương cho đội phẫu thuật, định lượng chỉ số tần soát đường huyết người cao tuổi… và là chủ nhiệm 10 đề tài khoa học cấp toàn quân, ngành, quân khu. Niềm đam mê khoa học, bác sĩ Trịnh Ngọc Chí không chỉ giỏi trong lĩnh vực chuyên môn mình đảm nhiệm, mà anh còn có khả năng tham gia điều trị được các chuyên khoa khác. Tháng 7-2012, Bệnh viện 7A thành lập Trung tâm chẩn đoán và điều trị kỹ thuật cao, Thượng tá, bác sĩ Trịnh Ngọc Chí được Ban giám đốc Bệnh viện đề nghị Bộ tư lệnh Quân khu 7 giao quyết định kiêm nhiệm Phó ban Điều hành Trung tâm.

Trò chuyện với anh, chúng tôi càng bất ngờ về khả năng của anh. Anh là chủ sở hữu nhiều giải thưởng tại các cuộc thi tìm hiểu. Chỉ tính từ năm 2005 đến nay, anh đoạt 15 giải thưởng trong các cuộc thi tìm hiểu toàn quân, toàn quốc, cấp Quân khu, như: Giải đặc biệt toàn quân Hội thi đọc sách ngành Hậu cần Quân đội; giải nhất Toàn quân thi tìm hiểu 60 năm truyền thống ngành Quân y; giải ba toàn quốc thi tìm hiểu huyền thoại Đường Hồ Chí Minh trên biển (năm 2011) và thi tìm hiểu Pháp luật biên giới Quốc gia (năm 2012); giải nhất Quân khu 7 thi tìm hiểu 65 năm truyền thống LLVT Quân khu (2010); giải nhất thi tìm hiểu Luật Giao thông đường bộ, thi tìm hiểu 80 năm Công đoàn Việt Nam (2009)… Nếu tính từ 2000 đến nay, bác sĩ Trịnh Ngọc Chí có 71 bằng, giấy khen, chiến sĩ thi đua của các cấp khen thưởng.

Được đào tạo cơ bản, chịu khó rèn luyện, gương mẫu, tận tụy, say mê sáng tạo, hết lòng vì người bệnh, Thượng tá bác sĩ Trịnh Ngọc Chí đã xây dựng Khoa Xét nghiệm - GPBL là một tập thể đoàn kết, gắn bó, trách nhiệm cao. Liên tục từ năm 2005 đến nay, từ một Khoa khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ thấp đã vươn lên đạt danh hiệu “Đơn vị quyết thắng”. Năm 2010, 2012, Khoa được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Thủ tướng Chính phủ tặng “Bằng khen”. Bác sĩ Trịnh Ngọc Chí 5 năm liên tục từ 2007 đến 2012 đạt danh hiệu “Chiến sĩ thi đua”; Năm 2009, được Thủ tướng Chính phủ tặng “Bằng khen”; năm 2011, được Chủ tịch nước tặng “Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng ba”; năm 2012, được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu “Thầy thuốc ưu tú”. Khi nói về bác sĩ Trịnh Ngọc Chí, các y, bác sĩ Bệnh viện 7A gọi anh là “Nhà sáng tạo thực tiễn”.

Bài và ảnh: NGUYỄN DUY HIỂN