Di ảnh binh nhất Rơ Châm Thuyên, người đã cứu đồng đội bị lũ cuốn và hy sinh

Một đặc điểm đã thành truyền thống tốt của các cơ quan báo chí ở nước ta, dù là báo Trung ương hay địa phương, thường xuyên dành một diện tích nhỏ xinh với các tên gọi “Người tốt-Việc tốt”, “Những bông hoa đẹp” để giới thiệu với bạn đọc những tấm gương điển hình trong mọi mặt của đời sống. Mới đây nhất, trong cơn bão số 5, bên cạnh nhiều tấm gương đồng chí, đồng bào tương thân tương ái, những bác sĩ, y tá, những chiến sĩ ngày đêm sát cánh cùng dân, chống chọi với bão, lũ, tai nạn, bạn đọc khắp cả nước lại một lần thêm tin yêu vào bộ đội khi đọc các bài viết về tấm gương hy sinh của Binh nhất Nguyễn Đức Tùng (Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng Thừa Thiên-Huế); hay trước đó, với các tấm gương điển hình Phạm Hữu Huyên, Rơ Châm Thuyên… Báo chí, thông qua việc đưa tin, phản ánh “Người tốt-Việc tốt” đã gây dựng một phong trào giúp đỡ, chia sẻ với người bị nạn rộng lớn trong cả nước. Ở góc độ này, báo chí cách mạng của chúng ta đã thực hiện đúng mong muốn lúc sinh thời của Bác Hồ là trở thành mảnh đất màu mỡ gieo những hạt giống tốt để nhân lên thành một rừng hoa đẹp.

Tuy nhiên, do sự phát triển của cơ chế thị trường, một số tờ báo bước đầu được chuyển sang hoạch toán, tự chủ về kinh tế nóng vội muốn thu hút nhiều bạn đọc để tăng doanh thu đã phần nào đi ngược lại với đường lối tốt đẹp trên. Ở một số báo mạng, báo in, hằng ngày thông tin được giật lên trang nhất với những cái tít hấp dẫn là những thông tin “câu khách”, nhiều khi không chính xác, tô đậm những tệ nạn xã hội: đâm, cướp, giết người, mê tín dị đoan, đồi truỵ… Báo chí của chúng ta đấu tranh với cái xấu nhưng với mục đích xây dựng xã hội tốt đẹp hơn chứ không chỉ đơn thuần mang cái xấu ra để câu khách như vậy.

Năm 1968, Bác Hồ đã yêu cầu các nhà xuất bản tập hợp, biên soạn và in một loạt các cuốn sách Người tốt-Việc tốt dựa trên tư liệu là những bài báo về hơn 4.000 tấm gương Bác đã sưu tầm từ năm 1956 và trao tặng Huy hiệu. Bác nói: “Họ đều là những người bình thường, làm những việc bình thường cho xã hội. Những việc bình thường ấy, ai cũng có thể làm được nếu cố gắng một chút. Và nếu ai cũng làm theo người tốt thì cái tốt sẽ thành phổ biến và xã hội ta sẽ tốt lên”. Bác cũng lưu ý mọi người khi viết về các tấm gương này phải thẩm tra cho chính xác, hợp lý thì người ta mới tin; viết phải ngắn gọn, trong sáng, hấp dẫn nhưng không hoa hoè, hoa sói. Viết phải về đủ mọi thành phần trong nhân dân, như một vườn hoa nhiều hương sắc. Bác còn cho rằng người tốt, việc tốt phải là những tấm gương tiêu biểu cho đạo đức của ta chứ không phải những việc quá cao siêu, xa vời và cũng nên viết theo cách kể chuyện dân gian cho thích hợp, dễ nhớ và làm theo.

Những tấm gương điển hình có nhiều trong cuộc sống hằng ngày. Nhiệm vụ của báo chí là phải phát hiện và góp phần nhân rộng nhân tố mới, điển hình tiên tiến trong xã hội. Tuy nhiên, những người làm báo phải tránh khuynh hướng tô hồng. Viết đúng bản chất của sự việc, phản ánh đúng khía cạnh tốt đẹp của con người, sử dụng đúng công cụ truyền thông thì báo chí sẽ đạt được hiệu quả như mong muốn. Không nên quá tô hồng, biến những người bình thường với những việc làm tốt thành những con người khác thường, cao siêu, làm như vậy sẽ gây phản tác dụng.

HUYỀN THANH