Cử tri theo dõi Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XII thấy hài lòng vì nhiều đại biểu đã thay mặt họ nói lên tâm tư, nguyện vọng và những bức xúc của mình trong các vấn đề của đời sống, kinh tế, xã hội. Tuy nhiên, trình bày trước Quốc hội mới chỉ là một phần nhỏ trong các nhiệm vụ của đại biểu Quốc hội mà cử tri có thể giám sát. Cử tri luôn mong muốn người mà họ dành “lá phiếu niềm tin” tích cực hoạt động và năng nổ hơn nữa không chỉ trên nghị trường mà trong tất cả các lĩnh vực thuộc phạm vi chức trách của một đại biểu Quốc hội, để làm tròn trách nhiệm là cầu nối giữa cử tri với Đảng, Nhà nước và Chính phủ. Song trên thực tế không ít đại biểu Quốc hội chưa đáp ứng được đòi hỏi ngày càng cao đó. Thậm chí tại kỳ họp Quốc hội khóa XI đã có những ý kiến phàn nàn về việc đại biểu Quốc hội vắng mặt quá nhiều trong các kỳ họp.

Theo dõi và giám sát hoạt động của đại biểu Quốc hội sau bầu cử luôn là vấn đề cấp bách được đặt ra. Trước bầu cử, các ứng cử viên đại biểu Quốc hội đều phải báo cáo về chương trình hành động của mình trước cử tri. Tuy nhiên, sau bầu cử, họ có làm được như vậy hay không thì gần như chưa có cơ chế nào giám sát, kiểm tra và ràng buộc trách nhiệm được. Sau cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XII, một số đoàn đại biểu Quốc hội địa phương đã khắc phục điểm bất cập này bằng cách gia tăng các hình thức giám sát đối với hoạt động của các đại biểu. Đoàn đại biểu Quốc hội Hà Nội áp dụng biện pháp lập sổ theo dõi hoạt động của đại biểu. Đại biểu nào vắng mặt quá nhiều tại các kỳ họp Quốc hội qua theo dõi trong sổ sẽ bị thông báo về nơi người đó công tác.

Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh lại đổi mới hoạt động giám sát bằng cách tăng cường các hoạt động của đại biểu tập trung vào hai khối công việc chính là: Tiếp công dân (giám sát việc giải quyết khiếu nại tố cáo) và giám sát thực thi pháp luật trên địa bàn. Đoàn đại biểu thành phố đã tăng số buổi tiếp công dân từ 2 buổi lên 3 buổi/tuần. Qua các buổi tiếp này, các đại biểu sẽ tiếp nhận kiến nghị của người dân và chuyển đơn hay kiến nghị góp ý của Đoàn lên cơ quan chức năng. Có nhiều kiến nghị của Đoàn đã được các sở, ban, ngành và quận, huyện trong thành phố tiếp thu, điều chỉnh. Chẳng hạn như việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng Bệnh viện Hùng Vương, chống thất thoát trong đầu tư xây dựng cơ bản, rà soát và giải quyết dứt điểm các vụ khiếu nại tố cáo tồn đọng kéo dài... Cách làm này của Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh vừa giúp tăng cường vai trò giám sát của đại biểu Quốc hội, vừa giúp giám sát xem năng lực và hiệu quả hoạt động của các đại biểu Quốc hội tới đâu.

Sinh thời Bác Hồ từng viết “để xứng đáng là người đày tớ trung thành của nhân dân, mỗi đại biểu là phải một lòng một dạ phục vụ nhân dân, phục vụ chủ nghĩa xã hội; thực hành cần kiệm liêm chính, chí công vô tư…”. Mỗi đại biểu Quốc hội kỳ thực cũng chính là một cán bộ được lựa chọn để phục vụ nhân dân. Bác Hồ đã nêu 4 tiêu chuẩn để lựa chọn cán bộ, trong đó có tiêu chuẩn phải là người liên lạc mật thiết với dân chúng, hiểu biết dân chúng, luôn chú ý đến lợi ích của dân chúng. Những lời Bác dạy về tiêu chuẩn người cán bộ, người đại biểu Quốc hội cũng nằm trong số 5 tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội mà Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội quy định.

Bác cũng từng chỉ rõ, “muốn biết ai ra sức làm, ai làm cho qua chuyện, chỉ có một cách là khéo kiểm soát, kiểm soát khéo bao nhiêu khuyết điểm lòi ra hết, hơn nữa kiểm soát khéo về sau khuyết điểm nhất định bớt đi”. Quán triệt tư tưởng của Người, Đảng ta luôn quan tâm đến công tác cán bộ và một trong những nội dung, phương hướng “đổi mới công tác cán bộ” đó là “giám sát cán bộ sau bầu cử, bổ nhiệm…”.

Quốc hội vừa thông qua danh sách nhân sự mới của Chính phủ với rất nhiều kỳ vọng của nhân dân. Nhiều thành viên mới của Chính phủ đã nhanh chóng tỏ rõ quyết tâm giải quyết các vấn đề tồn tại trong nền kinh tế, xã hội của đất nước bằng các hành động cụ thể, thiết thực. Tư tưởng Hồ Chí Minh trong công tác xây dựng người cán bộ lãnh đạo, cụ thể là lĩnh vực “giám sát hoạt động của cán bộ” càng được chứng minh rõ nét vì công tác kiểm soát không những có tác dụng đánh giá hoạt động của Chính phủ mà còn góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm của người đứng đầu. Lãnh đạo Bộ Giáo dục-Đào tạo, Bộ Tài chính, Bộ Y tế đã chuẩn bị lên các kế hoạch hành động nhằm khắc phục những vấn đề của Bộ, ngành mình. Đây là những Bộ có nhiều vấn đề liên quan sát sườn tới đời sống nhân dân nên mỗi kế hoạch, chủ trương hay quyết sách của các Bộ này thường xuyên được đặt trong sự quan tâm, theo dõi nhiều nhất của dư luận.

MỸ HẠNH