Ngày nghỉ lễ Quốc khánh vừa rồi, tôi và một số bạn học thời phổ thông đến thăm các thầy cô giáo dạy chúng tôi cách đây hơn 20 năm ở trường THCS Quang Trung, thị xã Sơn Tây, tỉnh Hà Tây, bây giờ đã nghỉ hưu.

Điều khiến chúng tôi phải suy nghĩ là trong lúc nói chuyện với học trò cũ, thầy cô nào cũng khen học sinh bây giờ thông minh, học giỏi và rất tự tin, năng động; nhưng riêng về đạo đức lối sống thì không bằng học trò “ngày xưa”, thậm chí đến mức cần phải báo động. Các thầy cô kể, khi ra đường, nhiều học sinh gặp người già không chào, nói tục, chửi thề, xưng hô với nhau là “ông - bà, mày - tao”, gọi mẹ là “bà già”, bố là ‘ông khốt”; rất nhiều học sinh có suy nghĩ ích kỷ, chỉ biết bản thân mình, không hề quan tâm đến những người xung quanh. Đáng lo nhất là khá nhiều học sinh không có ý thức giúp việc gia đình, không biết thương bố mẹ vất vả, thường tìm cách “moi” tiền của nhà để chơi bời. Tình trạng học sinh chơi cờ bạc, lô đề khá phổ biến. Ở ngay thành phố Sơn Tây cũng có không ít học sinh đánh bạc, nghiện hút dẫn đến trộm cắp, vi phạm pháp luật. Đau lòng hơn là nhiều học sinh coi thường cả thầy, cô giáo, có những em còn ngang nhiên xúc phạm thầy, cô giáo mình…

Bác Hồ đến thăm một lớp bình dân học vụ (ảnh tư liệu)

Những trăn trở của các cựu nhà giáo khiến tôi nhớ tới sự việc diễn ra tại Hội nghị Trung ương lần thứ tư, năm 1960, khi bàn về đạo đức và vai trò của giáo dục đạo đức, Bác đã bày tỏ sự lo ngại của mình rằng: “Tôi xem chương trình giáo dục của 10 lớp, thì từ lớp 1 cho đến lớp 10, phần đức dục rất thiếu sót, chỉ có 10 dòng”.

Việc Bác dành thời gian đọc toàn bộ chương trình giáo dục phổ thông và đưa ra lời nhận xét này chứng tỏ Bác rất quan tâm đến việc giáo dục đạo đức cho học sinh. Theo Người, công tác giáo dục phải toàn diện, nhưng cần đặc biệt coi trọng giáo dục đạo đức. Đây cũng chính là thực hiện quan điểm của giáo dục truyền thống “tiên học lễ, hậu học văn”. Có như thế mới đào tạo ra những con người “vừa hồng, vừa chuyên”, có cả tài và đức, trong đó “đạo đức phải là gốc”.

Thực hiện lời dạy của Người, các thế hệ giáo viên trước đây đã rất quan tâm giáo dục, rèn luyện đạo đức cho học sinh. Ngày tôi học phổ thông, buổi học nào chúng tôi cũng được các thầy, cô giáo khuyên răn, nhắc nhở về vấn đề đạo đức. Khi thấy học trò có những việc làm, thái độ trái với đạo đức truyền thống (dù chỉ là việc nhỏ như chào hỏi, nói năng…) là thầy cô nhắc ngay. Chính vì được thường xuyên giáo dục như thế nên học trò thời trước ngoan hơn, có ý thức tu dưỡng rèn luyện đạo đức tốt hơn, ít có học sinh hư như bây giờ. Đáng tiếc là hiện nay ở các nhà trường, thầy, cô giáo thường chỉ chú trọng dạy học sinh kiến thức. Cá biệt có thầy, cô giáo thấy học trò hư cũng không nhắc nhở.

Năm học vừa qua, nước ta đã có nhiều biện pháp tích cực để “chấn hưng giáo dục”, thông qua thực hiện phong trào “2 không”, chất lượng dạy - học đã có tiến bộ, kết quả thực chất hơn. Sắp tới, theo thông báo của Phó thủ tướng, kiêm Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân, ngành sẽ tiếp tục triển khai nhiều biện pháp để đưa giáo dục, đào tạo xứng tầm với ngành được xác định là quốc sách hàng đầu. Dư luận nhân dân rất phấn khởi trước sự đổi mới ấy.

HUY QUANG