Sau ngày đất nước giải phóng, nhiều bài hát đã ra đời, diễn tả cảm xúc trào dâng của các nhạc sĩ, cũng là tình cảm chung của toàn dân tộc. Riêng “cây đại thụ” Văn Cao cảm nhận niềm vui một cách trầm lắng, có một cái gì đó đang chuyển động, lan tỏa trong ông. Một âm thanh mơ hồ, mỏng mảnh như làn khói thoảng qua. Một tiếng gà gáy mênh mang. Một tia nắng lấp lánh… Và một cánh én... Những âm thanh, những hình ảnh chập chờn trong ý tưởng, rồi lại tan biến.

Khi Văn Thao (con trai nhạc sĩ Văn Cao) bị gãy chân, tập tễnh leo lên cầu thang ngôi nhà nằm trên phố Yết Kiêu để thăm cha mình vào một ngày giáp Tết năm 1976 thì nghe tiếng dương cầm vọng ra. Một điệu van. Giai điệu của bản nhạc mượt mà, lấp lánh như những hạt nắng xao động trên vòm cây. Một giai điệu mà Văn Thao chưa nghe bao giờ. Anh nhìn lên, thấy cha mình ngồi bên đàn, đôi bàn tay khô gầy của ông lướt trên những phím đàn ố vàng, loang lổ. Tiếng đàn ấm áp, ngọt ngào âm vang đầy ắp căn phòng. Anh ngồi xuống đi văng, lặng nhìn đôi vai gầy guộc của người cha phủ xuống cây đàn. Mái tóc dài bạc xõa phất phơ, theo tiếng dương cầm thánh thót. Khi ông dừng tay mà tâm hồn dường như vẫn bồng bềnh trôi theo những âm thanh của bản nhạc. Đã lâu lắm rồi, Văn Thao mới được thấy cha mình đánh đàn một cách say sưa như vậy.

Văn Thao lần đầu tiên được nghe bài “Mùa xuân đầu tiên” trong trường hợp như vậy. Khi nhìn thấy bản nhạc, anh vừa xướng âm, vừa lẩm bẩm hát một cách say sưa: “Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về. Mùa bình thường, mùa vui nay đã về. Mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên. Với khói bay trên sông, gà đang gáy trưa bên sông. Một tia nắng vui cho bao tâm hồn… Người mẹ nhìn đàn con nay đã về. Mùa xuân mơ ước ấy… Ôi giờ phút yêu quê hương làm sao trong xuân vui đầu tiên. Từ đây người biết quê người. Từ đây người biết thương người. Từ đây người biết yêu người…”.

Lời ca thật dung dị với những hình ảnh gần gũi, thân quen thấm đậm chất nhân văn. Giai điệu của bài hát đẹp, mượt mà và sâu lắng đã cuốn hút bao thế hệ thính giả. Càng hát tâm hồn ta càng thánh thiện hơn lên.

Cuối năm 1976, “Mùa xuân đầu tiên” được in trên báo Sài Gòn giải phóng. Nhưng cũng thật bất ngờ, không hiểu bằng con đường nào trong cái năm 1976 ấy, “Mùa xuân đầu tiên” đã được in ở nước Nga.

Từ khi được dàn dựng và phát sóng trên phát thanh - truyền hình đến nay, “Mùa xuân đầu tiên” ngày càng được đông đảo công chúng yêu thích.

HƯƠNG VÂN