QĐND - Đó là cụ Trần Dư (82 tuổi, trú tại thôn Hà Quảng Đông, Điện Dương, Điện Bàn, Quảng Nam), một cụ già tóc đã bạc, nước da đã ngả màu vì tuổi tác, đặc biệt cụ bị cụt cả đôi chân.

Tên gọi thúng chai hay còn gọi là thúng rái, bắt nguồn từ loại dầu của cây rái quét lên bề mặt thúng. Đây là loại dầu lấy từ thiên nhiên, dầu cây rái lấy từ trên núi. Theo lời cụ Dư, để hoàn thành một chiếc thúng chai phải trải qua nhiều giai đoạn. Đầu tiên là việc chọn tre. Tre phải là tre già, có độ tuổi 1 năm trở lên, tre sống ở vùng đất thịt. Bởi tre mọc ở đất thịt thường dẻo dai, có độ bền chắc hơn so với đất cát. Vì vậy, mỗi ngày cụ thường cho nhập tre từ các xã lân cận, nằm ven sông, giá khoảng 25.000 đồng/1 cây.

Cụ Trần Dư với công việc đan tre hằng ngày.

 

Sau khi chọn tre, người thợ cần chuốt lớp vỏ bên ngoài thành từng thanh mỏng, rồi mang ra phơi nắng, phơi khô đủ bảy ngày. Sau đó làm các bước tiếp theo là vót, đan bụng thúng, lận vành, trét phân bò, dầu rái và phơi khô thành phẩm. Trong đó, giai đoạn trét phân bò, dầu rái là quan trọng nhất, vì giúp cho thúng khỏi thấm nước khi bơi trên biển và bảo đảm sự an toàn cho người lái thúng.

Qua hơn 35 năm cầm dao, mác vót nan tre làm thúng, mỗi năm, cụ Dư làm ra hàng trăm chiếc thúng, ai cũng bảo cụ có nghề "hái ra tiền". Bây giờ tuổi cao, sức khỏe đã dần cạn kiệt, cụ chỉ làm những công đoạn nhẹ nhàng, còn công đoạn đòi hỏi sức khỏe để người con trai út nối nghề. Mỗi tháng cụ thường cho ra khoảng 20 chiếc thúng chai. Giá của mỗi chiếc thúng chai từ 2 đến 9 triệu đồng, tùy theo kích thước, hình dáng và yêu cầu của khách hàng.

“Xưởng” chế biến thúng chai tre của gia đình cụ lúc nào cũng có người đến đặt hàng, lúc nào cũng nghe tiếng đục, đẽo và hầu như phải làm việc liên tục, có khi “cày” luôn đêm để hoàn thành thúng theo yêu cầu của khách hàng. Khách hàng của cụ cũng rất đa dạng, đó là người dân địa phương, khách du lịch hay các công ty lữ hành. Mới đây, cụ làm cho một khách hàng người Ô-xtrây-li-a 10 chiếc và một người Pháp 5 chiếc thúng chai để chuyển về nước.

Tháng ba, tháng tư hằng năm thường là thời điểm người dân biển bắt đầu bước vào mùa thu hoạch, nên thúng chai luôn ở tình trạng “cháy hàng”. Đây vừa là niềm vui, vừa là động lực để cha con cụ Trần Dư tạo ra thật nhiều thúng chai. Mấy năm trở lại đây, khách Tây trên con đường du lịch biển từ Hội An ra Đà Nẵng thường ghé qua nhà cụ để xem cách thức làm thúng chai và tỏ ra thích thú với loại phương tiện làm hoàn toàn từ tự nhiên này. Rồi mỗi chiếc thúng chai của cụ Dư sẽ mang “linh hồn” Việt ra nước ngoài, như một động lực chính để gia đình ông bám mãi với nghề truyền thống này, cái nghề mà theo cụ “biển còn thì còn thúng chai”.

Bài, ảnh: THANH TRÂM