Cốt lõi là “rèn đức”

"Tuổi trẻ Việt Nam học tập và làm theo lời Bác" là tên cuộc vận động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh hưởng ứng cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" do Bộ Chính trị phát động. Tuy nhiên, có một thực trạng đáng suy nghĩ là thời gian qua, ở không ít cơ sở Đoàn, cách hiểu, cách làm về cuộc vận động này vẫn chưa thật sự sâu sắc.

Thượng úy Phạm Hồng Đức, Bí thư Đoàn cơ sở Hệ Sư phạm (Học viện Chính trị Quân sự) kể với tôi chuyện để chuẩn bị buổi tọa đàm học tập đạo đức Bác Hồ, anh tìm gặp một phó giáo sư đã nhiều năm nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh và thầy có một góp ý mà ngẫm nghĩ, Đức thấy... giật mình. “Tại sao cuộc vận động của Đảng có tên gọi đầy đủ là “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” mà “về đến Đoàn” thì chỉ còn “Học tập và làm theo lời Bác”. Đừng quên rằng, dù tên gọi cuộc vận động có thế nào thì với Đoàn thanh niên, cốt lõi của cuộc vận động vẫn là học tập tấm gương đạo đức Bác Hồ. Không phải ngày nay, cụm từ “đạo đức” là xơ cứng với giới trẻ. Ông nêu ví dụ ở Trung Quốc, trong một cuộc điều tra xã hội học gần đây, không ít người thuộc thế hệ đi trước đã hết sức bất ngờ và phấn khởi, khi kết quả cho thấy phần đông bạn trẻ trả lời thần tượng của họ không phải ai khác mà chính là Pa-ven Coóc-sa-ghin trong tiểu thuyết “Thép đã tôi thế đấy”!

Tổng bí thư Nông Đức Mạnh trong lần về thăm và làm việc tại Học viện Chính trị Quân sự mấy năm trước cũng từng căn dặn: Nếu để những cụm từ như “nhân sinh quan”, “lí tưởng sống” thuộc về quá khứ là rất nguy hiểm!

Bố của Đức, một đại tá quân đội nghỉ hưu đã từng làm cán bộ Đoàn nhiều năm cũng chia sẻ: Thời bố còn trẻ, việc trở thành đoàn viên thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh cực khó, lại qua rèn luyện từ thời “cháu ngoan Bác Hồ”, “dũng sĩ tuổi nhỏ” nên ai cũng học và làm theo Bác Hồ. Nay, thanh niên có tấm thẻ đoàn viên dễ quá nên chắc chưa hiểu hết ý nghĩa thiêng liêng của cụm từ “Đoàn ta mang tên Bác”. Cuộc vận động này vì thế, rất cần!

Nhân bàn đến chuyện cần nhận thức đúng bản chất của cuộc vận động, thiết nghĩ, cũng cần nói thêm về vấn đề rèn luyện đạo đức cho thế hệ trẻ thời gian qua. Có lần, tôi gặp ở diễn đàn nọ, một bạn trẻ khi nói về phẩm chất cần thiết của người thanh niên thời hội nhập WTO đã đặt yếu tố “sức khỏe” lên trên cả “đạo đức” vì theo bạn trẻ nọ “có sức khỏe thì có tất cả”. Một bạn khác thì cho rằng, quan trọng nhất là việc làm. Bạn trẻ này viện dẫn hình ảnh người giàu nhất hành tinh Bin-ghết, ông ấy bỏ đại học giữa chừng mà vẫn giỏi, vẫn thành đạt, mà quên rằng Bin-ghết tuy không học hết đại học nhưng đã học tập say mê và có kiến thức cao. Sau này, chính ông ta cũng tâm sự đó là sai lầm lớn nhất và khuyên các bạn trẻ: “đừng ai bỏ học như tôi”.

Tôi cũng từng gặp một vài bạn trẻ, khi nói về mục đích của sự học, cứ luôn miệng “tầm chương trích cú” một quan niệm phương Tây “học để hiểu biết, học để chung sống…”, coi luận điểm này “thời thượng” hơn “học để làm người, để phụng sự…” như Bác Hồ từng căn dặn. Dường như căn bệnh sính ngoại, theo đuôi, bắt chước, học đòi đã dẫn đến hiện tượng xem nhẹ lí tưởng, đạo đức trong không ít bạn trẻ. Công tác Đoàn cũng có một phần trách nhiệm khi xao nhãng lĩnh vực này. Còn nhớ, sau vụ Văn Quyến và nhiều cầu thủ trẻ tài năng sa ngã, hình như các tổ chức Đoàn cũng chưa có “động tĩnh” gì nhiều trong việc giáo dục bài học về quan hệ “Đức” và “Tài”.

Thiết nghĩ, để cuộc Vận động lớn của Đảng thực sự “ăn sâu bén rễ”, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong thanh niên, các cơ sở Đoàn phải hướng mạnh hơn nữa vào vấn đề “học tập tấm gương đạo đức Bác Hồ” chứ không chỉ dừng lại ở “làm theo lời Bác”!