Sáng sớm một ngày cuối tháng 6-2007, tôi vừa tới cơ quan đã thấy một cụ bà ngồi chờ ở phòng làm việc. Trước khi kể về hoàn cảnh của mình, cụ rào trước, đón sau khẩn thiết cầu mong một sự cứu giúp. Nghe chuyện mới hay, cụ hiện ở xã Tam Đồng, huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc. Cụ là mẹ của liệt sĩ hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Theo sự trình bày và những hồ sơ, tài liệu có được thì đã mấy năm nay cụ bị chính quyền địa phương "đẩy ra đường" lấy mất đất. Cụ đã đi gõ cửa nhiều nơi và tỉnh, huyện đã kết luận việc làm của UBND xã Tam Đồng là không đúng lý và cũng chẳng hợp tình. Nhưng thật buồn, bao năm nay sự việc đâu vẫn đóng đấy. Huyện chỉ đạo, xã "phớt lờ" vì thế cụ mới phải thuê xe ôm lặn lội tìm đến nhờ các cơ quan báo chí lên tiếng.

Tiễn bà ra về, bất giác tôi nhớ tới lá thư mà Bác Hồ gửi Bộ trưởng Bộ Thương binh nhân dịp 27-7-1951. Theo Bác Hồ, anh em thương binh, các gia đình liệt sĩ đã hy sinh xương máu để giữ gìn Tổ quốc, bảo vệ đồng bào... anh em thương binh, các gia đình liệt sĩ không đòi hỏi gì cả "song đối với những người con trung hiếu ấy, Chính phủ và đồng bào phải báo đáp thế nào cho xứng đáng". Và trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Người luôn dành sự quan tâm sâu sắc đối với các gia đình liệt sĩ, các đồng chí thương binh và người có công với cách mạng.

Suy ngẫm, học tập và làm theo lời dạy, tấm gương của Bác, những năm qua Đảng, Chính phủ đã có nhiều chủ trương, chính sách quan tâm, chăm lo thiết thực đến các đối tượng chính sách nói chung, các đồng chí thương binh, gia đình liệt sĩ nói riêng. Đặc biệt phong trào "Đền ơn đáp nghĩa" luôn nhận được sự hưởng ứng tích cực của các cấp ủy Đảng, chính quyền cùng toàn thể nhân dân. Mỗi năm có hàng trăm tỷ đồng được quyên góp xây dựng quỹ "Đền ơn đáp nghĩa". Hàng nghìn ngôi nhà tình nghĩa đã được xây tặng các thương binh, gia đình liệt sĩ và đối tượng chính sách. Hoạt động phụng dưỡng mẹ Việt Nam anh hùng, đỡ đầu con liệt sĩ... đã được các đoàn thể quần chúng, tổ chức xã hội hưởng ứng sôi nổi và đem lại hiệu quả thiết thực... Những nghĩa cử cao đẹp đó đã góp phần củng cố vững chắc lòng tin của các thương binh, gia đình liệt sĩ, đối tượng chính sách và nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

Tuy nhiên, cũng phải nghiêm túc chỉ ra rằng, ở nhiều nơi, việc báo đáp thương binh, gia đình liệt sĩ làm chưa chu đáo. Việc giúp đỡ các gia đình chính sách có nơi làm chưa thường xuyên mà mới chỉ mang tính "mùa vụ". Không chỉ thiếu quan tâm giải quyết những tâm tư, nguyện vọng chính đáng của các thương binh, gia đình liệt sĩ mà một số nơi quyền lợi của gia đình chính sách còn bị xâm hại và câu chuyện của bà mẹ liệt sĩ ở Tam Đồng, Mê Linh, Vĩnh Phúc kể trên là một ví dụ.

"Uống nước nhớ nguồn", vốn là đạo lý truyền thống tốt đẹp, đầy chất nhân văn của dân tộc Việt Nam ta. Để báo đáp xứng đáng các thương binh, gia đình liệt sĩ theo tư tưởng của Bác, tôi suy nghĩ, trách nhiệm trước hết thuộc cấp ủy, chính quyền các địa phương cơ sở. Những cán bộ, đảng viên dù ở bất cứ cấp nào nếu xâm phạm quyền lợi của các thương binh, gia đình liệt sĩ cần phải được xem xét, xử lý nghiêm minh trên cả hai góc độ pháp lý và đạo đức. Quan tâm giúp đỡ các gia đình chính sách không chỉ là chuyện góp tiền, góp gạo để nuôi họ, giúp họ giải quyết khó khăn trước mắt. Điều quan trọng phải là những chủ trương, quyết sách, những việc làm thường xuyên, mang tính cơ bản, lâu dài. Báo đáp xứng đáng đối với anh em thương binh, gia đình liệt sĩ cần tránh làm nảy sinh tư tưởng công thần, đòi hỏi, trông chờ. Điều quan trọng là phải tạo cho các thương binh, gia đình liệt sĩ được yên ổn về vật chất, vui vẻ về tinh thần để tiếp tục tham gia vào các hoạt động có ích cho xã hội.

PHÙNG KIM LÂN