Đổi mới tư duy về bảo vệ an ninh quốc gia

Bên cạnh thủ đoạn “giăng bẫy” chiến tranh nhận thức từ những vấn đề, vụ việc bất thường trong đời sống xã hội trong nước, các thế lực thù địch ở hải ngoại cũng gia tăng các chiến dịch truyền thông nhằm khuếch trương thanh thế, đánh tráo khái niệm, thao túng nhận thức của công chúng. Điển hình trong thời gian này là các hoạt động của tổ chức khủng bố Việt Tân. Những ngày gần đây, tổ chức này liên tục đăng tải thông tin trên các tài khoản mạng xã hội về những hoạt động của cái gọi là “Tưởng niệm, tri ân anh hùng Đông Tiến”. Theo đó, chúng lấy cớ vinh danh “thây ma” đối tượng phản quốc Hoàng Cơ Minh và đám thuộc hạ để lừa bịp, khuếch trương thanh thế, kêu gọi “truyền lửa cho thế hệ trẻ”...

Hoàng Cơ Minh là ai và cái gọi là “anh hùng Đông Tiến” là gì? Thiết nghĩ chúng ta không cần phải nhắc lại. Điều cần nói là, tại sao một tổ chức khủng bố lại thường xuyên rêu rao các luận điệu phản quốc, dù đại bộ phận nhân dân Việt Nam đều đã nhận diện rõ bộ mặt thật của chúng? Bản chất vấn đề là chúng đang ráo riết thực hiện âm mưu dân túy, đẩy mạnh chiến tranh nhận thức nhằm tác động, lôi kéo, thao túng nhận thức của thế hệ trẻ người Việt Nam ở nước ngoài. Đồng thời, chúng tận dụng các nền tảng số để tạo hiệu ứng dây chuyền, kích động các phần tử phản động, cực đoan, bất mãn chính trị trong và ngoài nước thực hiện các chiến dịch truyền thông “bẩn”, truyền thông “đen” trên không gian mạng, chống phá đất nước.

Kiều bào là bộ phận không thể tách rời của dân tộc. Bảo vệ an ninh quốc gia không thể tách rời an ninh của kiều bào và các yếu tố gây mất ổn định từ các đối tượng phản động, gián điệp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định, đất nước càng phát triển, thách thức đối với an ninh càng lớn, yêu cầu bảo vệ an ninh, củng cố ý thức hệ càng cao. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải đặc biệt coi trọng công tác phòng, chống gián điệp, phản động; đổi mới tư duy, biện pháp, kiên quyết xử lý nội gián, số đối tượng phản động, chống đối trọng điểm, kể cả từ bên ngoài biên giới lãnh thổ...; giải quyết tận gốc vấn đề tiềm ẩn phức tạp về an ninh.

Việc Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an mở rộng vụ án "Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" liên quan đến Lê Trung Khoa; từ đó khám phá, phát hiện, bắt giữ đối tượng Phạm Quang Thiện (sinh năm 1978, nguyên Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Truyền thông đa phương tiện thuộc Cổng thông tin điện tử Chính phủ) cuối năm 2025 là một dẫn chứng cho thấy nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia không phải “từ trên trời rơi xuống”, mà nhiều khi nó nằm ngay trong bộ máy nhà nước, ở ngay những nơi ít ai ngờ tới. Vụ án này khẳng định tinh thần quyết liệt, nghiệp vụ sắc bén của lực lượng chức năng trong đấu tranh với loại tội phạm xâm hại an ninh quốc gia, đồng thời cũng là hồi chuông cảnh báo về những cái “bẫy” của các hình thái chiến tranh mới, trong đó có chiến tranh nhận thức.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đặt nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia là một trong những nội dung trọng tâm của định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2026-2030. Đảng ta xác định rõ định hướng bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, an ninh chế độ, an ninh con người, an ninh kinh tế, an ninh dữ liệu, an ninh mạng, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực...; tăng cường quốc phòng toàn dân, phòng thủ chủ động; ngăn ngừa, đẩy lùi từ sớm các nhân tố gây mất ổn định chính trị từ bên trong; giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội; giữ vững và củng cố môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng, phát triển đất nước...

Những mục tiêu, định hướng chiến lược về an ninh quốc gia từ Đại hội XIV đã được cụ thể hóa trong Nghị quyết 22 và những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về chiến lược an ninh quốc gia trong giai đoạn mới. Trước thực trạng công tác bảo đảm an ninh trên một số lĩnh vực còn sơ hở, thiếu sót; an ninh tại các địa bàn chiến lược và ở cơ sở còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp đòi hỏi chúng ta phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương thức và biện pháp bảo vệ an ninh quốc gia.

Đổi mới tư duy về bảo vệ an ninh quốc gia cũng chính là đổi mới các phương thức, giải pháp xây dựng nhận thức xã hội, củng cố lòng tin của nhân dân trước những diễn biến phức tạp, tinh vi của chiến tranh nhận thức.

Lấy thống nhất nhận thức để chống chiến tranh nhận thức

Như đã phân tích ở bài 1, nhận thức và niềm tin xã hội vào chính thể quốc gia vừa là phương pháp, vừa là mục tiêu của chiến tranh nhận thức mà các thế lực thù địch đã, đang và sẽ tiếp tục áp dụng đối với cách mạng Việt Nam cho đến khi chúng đạt được mục tiêu. Nói cách khác, chiến tranh nhận thức chỉ có điểm xuất phát chứ không có điểm kết thúc. Sự diễn biến phức tạp, khó lường của địa chính trị thế giới và những biến động đa dạng, đa không gian của môi trường văn hóa, tư tưởng trong đời sống xã hội khiến các chiêu bài của chiến tranh nhận thức cũng phát triển thiên biến vạn hóa. Với triết lý “dĩ độc trị độc”, để phòng, chống hiệu quả, tiến tới làm thất bại chiến tranh nhận thức của các thế lực thù địch thì chúng ta phải lấy chính mặt trận tư tưởng làm cơ sở, nền tảng để thống nhất nhận thức xã hội. Kẻ thù muốn phá vỡ niềm tin xã hội, chúng ta càng phải ra sức xây dựng, củng cố lòng tin của nhân dân. Bản chất của cuộc chiến và cũng là mục tiêu cao nhất của chúng ta là bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, quy tụ lòng dân về một mối, tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, tạo động lực đưa đất nước vươn mình hướng đích hùng cường, phồn vinh theo các mục tiêu đã được Đại hội XIV của Đảng xác định. Bảo đảm an ninh không phải dựng thêm những rào cản cho phát triển, làm khó dân, mà phải đi cùng quá trình phát triển, nhận diện những điểm dễ tổn thương ngay từ khi chính sách, công nghệ, hạ tầng và các mô hình kinh tế mới được hình thành.

Ảnh minh họa: qdnd.vn 

Trong thời đại số, yêu cầu ấy càng rõ. Một nền tảng số, hệ thống dữ liệu mới ra đời sẽ tạo thêm năng lực phát triển, nhưng cũng có thể tạo ra những dạng rủi ro mới. Nếu đợi đến khi rủi ro xảy ra mới bảo vệ thì chúng ta đã chậm trong cuộc chiến nhận thức và an ninh. Chính vì vậy, Nghị quyết 22 đặt vấn đề nâng cao khả năng tự đề kháng, phản biện dựa trên bằng chứng của xã hội đối với thông tin xấu độc, sai sự thật; bảo đảm người dân được tiếp cận thông tin chính xác, tin cậy; đồng thời đề cập việc xây dựng cơ chế tương tác, đối thoại và trách nhiệm giải trình của chính quyền các cấp đối với những chính sách, quy định liên quan đến người dân. Đây là cách tiếp cận rất biện chứng, coi người dân vừa là đối tượng cần được bảo vệ, vừa là chủ thể tạo nên sức chống chịu của xã hội. Vì thế, công tác bảo vệ an ninh từ cơ sở trước hết phải bắt đầu từ việc nắm đúng đời sống cơ sở, chủ động phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các yếu tố tiềm ẩn phức tạp về an ninh, trật tự ngay từ cơ sở, trên các lĩnh vực, địa bàn. Đấu tranh với chiến tranh nhận thức để thống nhất nhận thức trong nhân dân không dừng lại ở thao tác chia sẻ các bài viết, bác bỏ các tin giả hay tổ chức các hoạt động tuyên truyền. Quan trọng hơn là phải chủ động từ sớm, từ xa, nắm được người dân đang quan tâm điều gì, bức xúc ở đâu, thông tin nào người dân đang thiếu và vấn đề nào cần được giải quyết bằng chính sách. Điều này đòi hỏi năng lực truyền thông, năng lực số và khả năng đối thoại phải trở thành kỹ năng thường trực của cán bộ ở cơ sở. Xây dựng sức đề kháng xã hội trước chiến tranh nhận thức không thể tách rời việc nâng cao chất lượng công tác lãnh đạo, quản lý, chăm lo an sinh xã hội. Khi lòng dân được củng cố, các chiêu bài chiến tranh nhận thức khó tìm được khoảng trống để tạo khủng hoảng niềm tin. Vì vậy, đổi mới tư duy an ninh, đổi mới cách tiếp cận về chiến tranh nhận thức là phải xây dựng một hệ thống có khả năng nhìn thấy nguy cơ từ sớm, hiểu được sự tương tác giữa các nguy cơ, phối hợp trước khi khủng hoảng xảy ra và xử lý vấn đề ngay từ nơi nó phát sinh.

Từ “bảo vệ lĩnh vực” đến “bảo vệ hệ thống” là thay đổi cách nhìn. Từ “quản lý từng nguy cơ” đến “quản trị tương tác giữa các nguy cơ” là thay đổi phương pháp. Từ “phân công nhiệm vụ” đến “trách nhiệm liên thông” là thay đổi cách hành động. Những chuyển dịch theo quan điểm của Đảng cần được cụ thể hóa vào công việc hằng ngày của từng cấp, từng ngành, từng địa bàn và từng cán bộ, đảng viên.