Hội nghị có sự tham gia của đại diện các Ủy ban thuộc Quốc hội, các bộ, ngành, doanh nghiệp, hiệp hội và các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính, thương mại.

Dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh đã được bổ sung vào Chương trình lập pháp năm 2026 theo Nghị quyết số 119/2026/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.

Hình thành công cụ quản trị rủi ro và thị trường giao dịch hiện đại, minh bạch

Giao dịch hàng hóa phái sinh là hình thức mua bán các hợp đồng tài chính (như hợp đồng tương lai, hợp đồng quyền chọn) dựa trên biến động giá của một hàng hóa cơ sở (nông sản, năng lượng, kim loại...) mà không cần sở hữu hay giao nhận hàng hóa thực tế ngay lập tức. Bản chất là nhà đầu tư chốt giá hôm nay để giao dịch trong tương lai.

Trên thế giới, thị trường phái sinh hàng hóa đã phát triển từ lâu và đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định giá cả và hỗ trợ doanh nghiệp. Các sàn giao dịch lớn như CME (Mỹ), ICE (châu Âu) hay SGX (Singapore) đều có hệ thống pháp lý hoàn chỉnh, cho phép nhà đầu tư và doanh nghiệp sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro giá.

Việc Việt Nam xây dựng luật riêng cho lĩnh vực này được xem là bước đi cần thiết để tiệm cận thông lệ quốc tế. 

 Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân chủ trì hội nghị.

Thực tiễn thị trường cho thấy nhu cầu sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro ngày càng gia tăng trong bối cảnh giá hàng hóa thế giới biến động mạnh. Đơn cử, giá vàng trên thị trường quốc tế có thời điểm đạt 5.600 USD/ounce, trong nước có lúc vượt 190 triệu/lượng; giá bạc gần 108,6 USD/ounce, trong nước có lúc vượt 111 triệu đồng/kg; giá xăng dầu đầu tháng 3-2026 cũng ghi nhận mức tăng hơn 20-30%, tạo áp lực lớn đối với điều hành kinh tế vĩ mô. Những diễn biến này cho thấy vai trò của các công cụ phái sinh trong quản trị rủi ro giá và sự cần thiết hình thành thị trường giao dịch hiện đại, minh bạch.

Xây dựng 6 nhóm chính sách lớn

Chia sẻ các nhóm chính sách lớn tại dự án luật, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở 6 nhóm chính sách lớn. Trong đó tập trung vào hoàn thiện khung pháp lý; tổ chức hạ tầng thị trường; phát triển sản phẩm và chuẩn hóa quy tắc giao dịch; quản lý rủi ro, giám sát thị trường và bảo vệ nhà đầu tư; mô hình quản lý nhà nước; và thúc đẩy hội nhập quốc tế. Trong đó, định hướng chung là xây dựng luật theo hướng quy định các nguyên tắc, khung pháp lý cơ bản, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế.

 Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước thông tin tại hội nghị.

Đối với hạ tầng thị trường, phương án được đề xuất là tổ chức Sở giao dịch hàng hóa phái sinh và Trung tâm thanh toán bù trừ hoạt động độc lập, qua đó tăng cường an toàn hệ thống và kiểm soát rủi ro. Về quản lý thị trường, dự thảo Luật hướng tới thiết lập cơ chế giám sát tập trung, phân loại nhà đầu tư, tăng cường minh bạch thông tin và các biện pháp bảo vệ nhà đầu tư theo chuẩn mực quốc tế.

Bên cạnh đó, luật cũng định hướng xây dựng cơ chế liên thông trực tiếp với các Sở giao dịch hàng hóa quốc tế trên cơ sở công nhận lẫn nhau, góp phần nâng cao thanh khoản thị trường, thu hút nguồn lực quốc tế và tạo điều kiện phát triển các mặt hàng có lợi thế của Việt Nam.

 Quang cảnh hội nghị.

Góp ý cho dự thảo luật, ở góc nhìn chuyên gia, TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh nhấn mạnh, phát triển thị trường hàng hóa phái sinh hướng tới hình thành công cụ quan trọng để phân bổ nguồn lực, phân tán rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực có tính giao thoa giữa thương mại và tài chính, do đó cần khung pháp lý phù hợp, thậm chí vượt ra ngoài phạm vi của Luật Thương mại hiện hành.

Theo bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam, dù trước đó đã có quy định liên quan đến sàn giao dịch hàng hóa trong khuôn khổ Trung tâm tài chính quốc tế nhưng để thị trường thực sự vận hành, cần hành lang pháp lý đủ mạnh để doanh nghiệp có thể tham gia một cách thực chất. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn chủ yếu giao dịch qua kênh truyền thống.

Trên cơ sở các ý kiến góp ý, Bộ Công Thương đang tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ chính sách theo hướng đồng bộ, minh bạch, tiệm cận thông lệ quốc tế, góp phần xây dựng thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh hiện đại, an toàn và hiệu quả.