Vì ngư dân, vì Trường Sa

Nhấp ngụm nước trà đặc quánh, câu chuyện giữa tôi với anh bắt đầu từ những năm tháng gắn bó với Trường Sa...

Năm 1980, sau khi tốt nghiệp lớp quân y sĩ, anh tình nguyện ra đảo Phan Vinh. Có thể nói, những năm đầu thập kỷ 80 của thế kỷ trước, đời sống của cán bộ, chiến sĩ hết sức khó khăn, nhất là khu vực Trường Sa và DK1. Thuốc chữa bệnh, dụng cụ y tế trên đảo khan hiếm, bộ đội chủ yếu chỉ dùng ký ninh và xuyên tâm liên. Với lương tâm nghề nghiệp, tình yêu thương đồng chí đồng đội, nên mỗi kỳ về đất liền nghỉ phép, khi trở ra anh thường xin tiền bố mẹ mua thêm thuốc men, bông băng... Ba lô căng phồng đựng đầy thuốc tây, thuốc lào, kẹo lạc và chè móc câu. Vốn chịu khó nghiên cứu, ham học hỏi nên Trần Xuân Vinh châm cứu rất giỏi, nổi tiếng cả Trường Sa. Rất nhiều cán bộ, chiến sĩ được "bàn tay vàng" của đảo Phan Vinh chữa khỏi bệnh. Bây giờ nhiều đồng đội vẫn tìm đến anh nhờ chữa trị mỗi khi trái gió, trở trời.

Từ năm 1984 đến 1989, anh học lớp bác sĩ chuyên tu tại Học viện Quân y. Những năm tháng gắn bó với cuộc sống gian khổ ở Trường Sa đã tiếp thêm sức mạnh và nghị lực để anh hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ khoá học. Ra trường anh về công tác tại Đoàn M72, Vùng C Hải quân. Chính từ những chuyến cùng các biên đội tàu huấn luyện chiến đấu, hoặc qua các lần trực tiếp tham gia tìm kiếm cứu nạn trên biển đã giúp anh thấy rõ thực tế việc bảo vệ sức khoẻ cho ngư dân đánh bắt xa bờ còn gặp nhiều khó khăn. Các bệnh thường mắc phải do tiếng ồn, say sóng, nhiễm lạnh, giảm áp do ngâm mình dưới nước, sốt xuất huyết, tiêu hoá...là mối đe doạ thường xuyên và gây nguy hiểm cho bộ đội và ngư dân. Bên cạnh đó, các tai nạn rủi ro như: bão tố, va chạm giữa các tàu, hoả hoạn vẫn thường gặp khi đánh bắt dài ngày trên biển xa…

Xác định: Công tác bảo đảm quân y cho các tàu hoạt động xa bờ là yêu cầu cấp thiết hiện nay và từ những kinh nghiệm thực tế tích luỹ, bác sỹ Trần Xuân Vinh mạnh dạn đề xuất với chỉ huy Vùng xây dựng thí điểm mô hình công tác bảo đảm quân-dân y kết hợp cho một số tàu đánh bắt xa bờ của ngư dân Đà Nẵng. Công tác tổ chức được bắt đầu từ việc mở lớp tập huấn kỹ thuật cấp cứu và trang bị kiến thức vệ sinh phòng dịch, hướng dẫn cách sử dụng một số loại thuốc thông thường. Sau thời gian tập huấn, 20 tàu, thuyền được chọn của ngư dân đã nắm vững một số biện pháp như: hô hấp nhân tạo, ép tim ngoài lồng ngực, băng bó cố định gãy xương, cầm máu tạm thời và cứu vớt người bị nạn…Cùng với đó, mỗi tàu được trang bị một túi thuốc quân y và một số phương tiện y tế. Bước thực hành được tổ chức ngay tại ngư trường, khi các biên đội tàu ngư dân ra khơi, có cả quân y sĩ đi cùng vừa để theo dõi, vừa trực tiếp chỉ huy công tác cứu nạn và sơ cấp cứu ban đầu… Từ thử nghiệm này cho thấy, trong chuyến đi biển đánh bắt cá dài ngày, 100% ngư dân trên 20 tàu đã sử dụng thành thạo một số kỹ thuật cấp cứu, sử dụng thuốc thông thường. Kết quả đạt được rất khả quan, tỷ lệ các loại bệnh giảm đáng kể so với trước đây: bệnh đường tiêu hoá trước đây là 1,87%, nay chỉ còn 0,83%; sốt 1,25% (trước đây là 1,94%); các vết thương phần mềm do tai nạn lao động 0,81%, (trước đây là 2,38%), không có trường hợp nào gãy xương. Một số loại bệnh điều trị khỏi ngay tại tàu sau dăm ngày như: bệnh đường tiêu hoá, sốt, vết thương phần mềm... Thực tế mấy năm gần đây đã chứng minh, quân y Vùng C phối hợp rất hiệu quả với thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam trong tìm kiếm cứu nạn và cứu chữa nạn nhân trên tàu cá hoạt động ngoài khơi xa. Năm 2006, khi bà con ngư dân gặp nạn do cơn bão Xangsane gây ra, lực lượng quân y Vùng đã vượt sóng to, gió lớn kịp thời sơ cứu, chăm sóc 90 ngư dân bị trôi dạt trên biển. Trong đợt bão số 6 vừa qua, lực lượng quân y vùng cũng đã kịp thời cứu chữa 35 thuyền viên tàu cá Đà Nẵng gặp nạn.

Qua kết quả đạt được từ mô hình thí điểm bảo đảm quân y cho tàu đánh bắt xa bờ của ngư dân thuộc Quảng Nam và Đà Nẵng, Trung tá bác sỹ Trần Xuân Vinh và Ban quân y vùng đã thống nhất đề xuất một số giải pháp cơ bản có tính định hướng như sau: Quân y các Vùng Hải quân cần phối hợp với y tế địa phương nghiên cứu các phương pháp tổ chức huấn luyện y tế thường xuyên cho ngư dân; có kế hoạch trang bị thuốc men, phương tiện cấp cứu gọn nhẹ đơn giản, dễ sử dụng; huấn luyện cho đội ngũ quân, dân y thuần thục về chuyên môn, biết tổ chức cấp cứu và cứu nạn khi có tình huống xảy ra. Ban quân y vùng cũng đã đề xuất xây dựng hệ thống thông tin liên lạc giữa các tàu, các biên đội tàu đánh cá của ngư dân với các tàu của lực lượng Hải quân, với các đảo và đất liền một cách thông suốt...

Đề án: “Bảo đảm quân-dân y kết hợp cho tàu đánh bắt cá xa bờ”, là một đề án đầy tính nhân văn và cần thiết đối với ngư dân trong cả nước. Hy vọng từ đề xuất này, các cơ quan chức năng, các cấp, các ngành sớm chung tay hoàn chỉnh và nhân rộng mô hình này trong cả nước, tạo niềm tin cho ngư dân an tâm phát triển kinh tế kết hợp bảo vệ chủ quyền biển, đảo thềm lục địa thiêng liêng của Tổ quốc.