QĐND - Theo báo cáo của Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường tỉnh Hậu Giang, khoảng 80% hộ dân nông thôn trong tỉnh chưa tiếp cận được với nước sạch. Nhiều trạm cấp nước nhỏ trên địa bàn tỉnh được xây dựng trước đây đã bắt đầu xuống cấp khiến cho tình trạng thiếu nước sạch ở nông thôn liên tục gia tăng. 

Dọc theo Quốc lộ 61, trong cơn mưa đầu mùa, chúng tôi thấy rất nhiều hộ dân trên địa bàn xã Hòa An, huyện Phụng Hiệp, tranh thủ hứng nước mưa để dự trữ. Chị Huỳnh Thị Nhung, cho biết:

- Trạm cấp nước xã Hòa An vừa đưa vào hoạt động với công suất 20m3/h, nhưng cũng chỉ phục vụ được 400 hộ dân, hầu hết những hộ ở cuối xã  rất khó tiếp cận được nguồn nước sạch này, hằng ngày vẫn phải lấy nước từ dưới kênh Tổng Năng để sinh hoạt.

Cũng như gia đình chị Nhung, ở huyện Phụng Hiệp còn rất nhiều hộ thiếu nước sạch bởi các trạm cấp nước không đủ công suất để đáp ứng nhu cầu của nhân dân trong khu vực. Trạm cấp nước ở khu vực chợ Cầu Đình, xã Tân Bình, huyện Phụng Hiệp, được xây dựng cách đây hơn 10 năm với công suất phục vụ khoảng 100 hộ dân. Tuy nhiên đến nay, nhu cầu sử dụng tăng cao khiến cho trạm rơi vào tình trạng quá tải, thường xuyên bị cúp nước và lúc có nước thì chảy rất yếu, nước bị vàng, nhiễm phèn, không bảo đảm chất lượng. Do vậy, nhiều hộ gia đình đã bỏ tiền ra khoan cây nước và đầu tư giàn lọc để tự bảo đảm nước sạch phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Những hộ không có điều kiện khoan cây nước thì phải quay lại sử dụng nguồn nước sông. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe  vì nước sông ô nhiễm và chứa nhiều mầm bệnh nguy hiểm. Ông Nguyễn Thế Tự, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Phụng Hiệp khẳng định:

Trạm cấp nước mi-ni xã Hòa Mỹ, huyện Phụng Hiệp đã xuống cấp và ngưng hoạt động từ nhiều năm nay.

- Tuy các trạm cấp nước luôn chạy hết công suất nhưng khó có thể đáp ứng đủ nhu cầu của nhân dân. Bên cạnh đó, nhiều đoạn ống dẫn bị hư hỏng do địa phương thi công nâng cấp mở rộng các tuyến đường giao thông cũng làm ảnh hưởng đến chất lượng nước.

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, theo tài trợ của Tổ chức UNICEF, từ năm 1998 đến 2004, tỉnh  Hậu Giang đã xây dựng được 347 trạm cấp nước mi-ni với công suất từ 4 đến 6m3/h/trạm, với chiều dài đường ống khoảng 2km, phục vụ nước cho khoảng 100 hộ dân/trạm. Những trạm này hầu hết được xây dựng trên đất của nhân dân và sau đó giao cho dân quản lý và khai thác. Tới thời điểm này, gần 100 trạm đã bị hư hỏng nặng, không hoạt động. Số trạm còn lại do công suất nhỏ nên không đáp ứng được nhu cầu của người dân; toàn tỉnh chỉ có khoảng 18% hộ trên địa bàn nông thôn được sử dụng nước sạch.

Trao đổi với chúng tôi, ông Ngô Minh Hùng, Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh Hậu Giang, cho biết:

 - Khó khăn lớn nhất đó là các trạm cấp nước mi-ni hầu hết đã xuống cấp, đồng nghĩa với công suất, chất lượng nước giảm và hoạt động kém hiệu quả. Trong khi đó, đơn vị thường xuyên phải bù lỗ vì số tiền thu được từ kinh doanh nước không đủ nên không có chi phí để sửa chữa.

Để giải quyết vấn đề trên, với sự hỗ trợ của Tổ chức Ngân hàng Thế giới, từ năm 2012 đến 2014, tỉnh sẽ xây dựng thêm 5 trạm cấp nước (ưu tiên ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng tập trung mật độ dân cư lớn) với kinh phí 90 tỷ đồng tại 5 xã  là: Long Bình, Phụng Hiệp, Tân Bình, Vị Thủy, Trường Long A. Bên cạnh đó, theo chương trình mục tiêu quốc gia, 6 xã nông thôn mới của tỉnh như: Vĩnh Viễn, Thuận Hưng, Nhơn Nghĩa, Trường Long Tây, Đông Thạnh, Thạnh Hòa, cũng được xây dựng trạm cấp nước tổng kinh phí khoảng 60 tỷ đồng... Tuy nhiên, khi tất cả các trạm đều hoạt động thì số hộ dân nông thôn được sử dụng nước sạch cũng chỉ đạt hơn 30%.

Theo ông Ngô Minh Hùng, khó khăn chính trong giải quyết vấn đề nước sạch cho nông thôn là đa số người dân sống phân tán, nghèo và có thói quen sử dụng các nguồn nước có sẵn trong sinh hoạt, gây ảnh hưởng cho việc đầu tư các trạm cung cấp nước vì chi phí lớn mà hiệu quả không cao, thu hồi vốn lâu...

Nước không sạch thì sức khỏe của cộng đồng chưa được bảo vệ, thêm vào đó là những dịch bệnh sẽ có điều kiện lan rộng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống. Thiết nghĩ, chính quyền địa phương cần có chính sách ưu đãi như trợ giá để tạo thói quen sử dụng nước sạch trong người dân, cũng như đẩy mạnh công tác xã hội hóa lĩnh vực cung cấp nước sạch ở địa bàn nông thôn... Tuy Nhà nước đã có nhiều văn bản và chính sách nhằm kêu gọi các thành phần kinh tế, nhưng trên thực tế chưa có doanh nghiệp nào dám mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực cung cấp nước sạch nông thôn. Nguyên nhân chính là tỉnh chưa ban hành những văn bản pháp lý dựa trên cơ sở cụ thể hóa các văn bản pháp quy của Nhà nước nhằm kêu gọi các tổ chức, cá nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào lĩnh vực cung cấp nước sạch cho các vùng nông thôn để tạo những chính sách ưu đãi về lĩnh vực này, xây dựng niềm tin cho doanh nghiệp.  

Bài và ảnh: VIỆT HÀ