Vào thời điểm hiện nay, các địa phương đang nỗ lực hoàn tất công tác chuẩn bị để ngày khai giảng năm học mới. Theo Bộ Giáo dục-Đào tạo, năm học này bên cạnh thuận lợi thì những khó khăn chính của ngành là: Tình trạng thiếu giáo viên ở một số địa phương đang trong mức độ đáng báo động; thêm vào đó là tình trạng cơ sở vật chất kỹ thuật của các trường rất nghèo nàn, nhiều trường sở xuống cấp nghiêm trọng, thiết bị thí nghiệm, nghiên cứu khoa học thiếu thốn và lạc hậu. Ngoài ra, một bộ phận không nhỏ giáo viên ở các địa phương chưa được đào tạo và bồi dưỡng tốt, bất cập với yêu cầu đổi mới giáo dục.

Những khó khăn trên của ngành giáo dục-đào tạo đang diễn ra ở hầu khắp các địa phương trong cả nước. Xin lấy ví dụ, tại huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây, từ năm 2000, ngành đã xây dựng đề án phát triển giáo dục, với mục tiêu: Kiên cố hóa trường lớp, xóa bỏ phòng học tạm, phòng học cấp bốn… và thực hiện chuẩn hóa các trường mầm non, tiểu học, THCS vào năm 2005 và đây là điểm sáng của tỉnh về việc kiên cố hóa trường lớp học. Nhưng đến nay, toàn huyện vẫn trong tình trạng cơ sở vật chất còn thiếu thốn, nhiều phòng học, phòng chức năng, thư viện… không bảo đảm quy cách. Trước thực trạng này, Phòng Giáo dục-Đào tạo Chương Mỹ đã tham mưu cho UBND huyện xây dựng đề án, tìm các nguồn vốn để kiên cố hóa trường học; đồng thời, yêu cầu các xã, thị trấn thu đúng, đủ tiền học sinh đóng góp xây dựng nộp tập trung về một mối. Mặc dù có rất nhiều cố gắng, song đến thời điểm hiện nay, toàn huyện có 1.429 phòng học của 37 trường THCS, 39 trường tiểu học, 37 trường mầm non, thì chỉ có 680 phòng học kiên cố, số còn lại tới 749 phòng học cấp 4, xuống cấp, phòng học tạm, mượn, chiếm hơn 52%; trong đó có 104 phòng xuống cấp nghiêm trọng cần phải sửa chữa ngay và 60 phòng học cần được phá đi xây dựng mới. Không chỉ thiếu phòng học, toàn huyện còn thiếu tới 413 bộ bàn ghế và 200 bộ cần được sửa chữa.

Ở huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ, việc xóa phòng học tạm và đầu tư kiên cố hóa trường học từ lâu đã nhận được sự quan tâm của lãnh đạo địa phương. Thực hiện chương trình kiên cố hóa trường lớp học, huyện đã được đầu tư 4 đợt với hơn 44 tỷ đồng để xây 452 phòng học. Tuy nhiên, đến nay mới chỉ có hơn 300 phòng học được đưa vào sử dụng; còn hơn 100 phòng học chưa được thi công hoặc đang thi công. Ở các công trình như: Trường mầm non Thượng Cửu, Văn Miếu, Đông Cửu, THCS Đông Cửu… gạch, đá, cát sỏi… vẫn ngổn ngang nhưng vắng người xây dựng.

Còn ở tỉnh Kiên Giang, ngay từ đầu kỳ nghỉ hè, tỉnh đã dành 10 tỷ đồng chi cho ngành giáo dục-đào tạo sửa chữa trường lớp. Số kinh phí này tuy không nhỏ, nhưng so với nhu cầu sửa chữa, nâng cấp trường lớp của huyện thì chưa thấm vào đâu. Ngành giáo dục-đào tạo tỉnh khẳng định, năm học mới sẽ không còn lớp học ca ba, nhưng vẫn phải đối mặt với tình trạng trường lớp xuống cấp trầm trọng. Nhiều phòng học xây cấp 4, tồn tại từ trước năm 1975 đến nay, có nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào song vẫn phải tiếp tục sử dụng. Thống kê sơ bộ của Sở Giáo dục-Đào tạo Kiên Giang, toàn tỉnh có tới 2.555 phòng học xuống cấp, trong đó có gần 1.000 phòng xuống cấp nặng, đặc biệt có 296 phòng học không thể đưa vào giảng dạy vì có thể đổ sập bất cứ lúc nào, gây nguy hiểm tính mạng của thầy cô và học sinh.

Không chỉ thiếu về cơ sở vật chất, mà bước vào năm học mới ngành Giáo dục-Đào tạo còn thiếu nghiêm trọng về giáo viên, đặc biệt là giáo viên dạy các môn tự nhiên như: Toán học, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Ngoại ngữ. Theo thông báo của ngành giáo dục-đào tạo, năm học mới về số lượng giáo viên sẽ không thiếu. Nhưng thực tế ở một số địa phương thì tình trạng thiếu giáo viên vẫn khá phổ biến. Tại tỉnh Bắc Kạn, theo báo cáo đến nay ngành còn thiếu 109 biên chế giáo viên. Trong khi đó nguồn để tuyển giáo viên hầu như không có, hoặc có nhưng rất ít. Ví dụ, năm học mới 2006-2007 ngành cần tuyển 59 giáo viên Toán học và Vật lý ở bậc THPT, nhưng số hồ sơ nộp vào chỉ có 8 giáo viên. Để bảo đảm chương trình cũng như nhiệm vụ của năm học, Sở Giáo dục-Đào tạo Bắc Kạn đang đề ra phương án trưng tập giáo viên đang giảng dạy ở bậc THCS lên dạy ở bậc THPT. Đương nhiên các giáo viên này đều phải đủ tiêu chuẩn dạy bậc THPT, song đây cũng chỉ là giải pháp tình thế. Còn về lâu dài, Bắc Kạn cần có chiến lược thu hút giáo viên dài hơi hơn.

Ở tỉnh Hà Nam năm học 2006-2007, toàn tỉnh có 24 trường THPT, trong đó có 18 trường công lập theo dự kiến, nhưng số lượng lớp học tăng thêm 46 lớp (trong đó có 19 lớp công lập) và số học sinh tăng thêm 1.948 em so với năm học trước. Theo đề án xét tuyển viên chức giáo viên đang được tiến hành thì Hà Nam cần 950 giáo viên THPT trong năm học mới này. Nếu toàn bộ số giáo viên hợp đồng trong năm học trước được xét tuyển trong đợt này thì Hà Nam vẫn còn thiếu gần 100 giáo viên THPT. Số giáo viên thiếu chủ yếu ở các bộ môn tự nhiên như: Toán (40 giáo viên), Vật lý (22 giáo viên),…

Giáo dục là quốc sách, chính vì vậy xin kiến nghị với ngành giáo dục-đào tạo một số điểm sau: Thứ nhất, có biện pháp cụ thể và đầu tư kinh phí cho các địa phương để tu sửa, xây dựng lại trường lớp. Thứ hai, xây dựng kế hoạch bồi dưỡng nâng cao trình độ giáo viên ở tất cả các cấp học, bậc học. Thứ ba, có kế hoạch lâu dài đào tạo giáo viên, thu hút giáo viên về giảng dạy ở các địa phương thuộc vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Có như vậy, những năm học tới ngành giáo dục-đào tạo mới thoát khỏi tình trạng thiếu thầy, thiếu lớp như hiện nay.

HOÀNG LONG