Tại Hội thảo “Tháo gỡ điểm nghẽn-Khơi thông nguồn lực-Thúc đẩy tăng trưởng” do Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam phối hợp với Hệ sinh thái truyền thông tài chính Người Quan Sát tổ chức ngày 22-10, tại Hà Nội, các chuyên gia phân tích rào cản trong huy động, sử dụng nguồn lực và đề xuất giải pháp thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Nhận diện những điểm nghẽn trong huy động và sử dụng nguồn lực
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng sản phẩm trong nước (GDP) 9 tháng năm 2026 ước tăng 9,01% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, muốn duy trì đà tăng trưởng, nền kinh tế phải nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, nhất là chuyển vốn đầu tư thành năng lực sản xuất thực tế.
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Viết Việt, Tổng biên tập Tạp chí điện tử Kinh tế Chứng khoán Việt Nam cho rằng, tăng trưởng cao không chỉ cần gia tăng đầu tư, tín dụng mà còn phải tháo gỡ những điểm nghẽn. Nhiều dự án đình trệ do vướng mắc về pháp lý, đất đai và thủ tục hành chính; doanh nghiệp khó tiếp cận vốn, trong khi khả năng hấp thụ vốn còn hạn chế.
Trình bày tham luận về các điểm nghẽn tăng trưởng, TS Nguyễn Thị Ngọc Hà, chuyên gia tài chính nhận định, vốn đã bố trí nhưng điều kiện thực hiện chưa theo kịp. Vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu và chuẩn bị đầu tư khiến dự án chậm tiến độ, kéo dài thời gian đưa công trình vào khai thác, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Khó khăn về dòng tiền cũng gây sức ép cho doanh nghiệp. Vốn bị đọng trong hàng tồn kho, các khoản phải thu hoặc dự án chậm hoàn thành khiến doanh nghiệp phải tìm thêm nguồn tài trợ. Chi phí vốn gia tăng càng ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Một hạn chế khác là chênh lệch năng lực giữa khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và doanh nghiệp trong nước. Trong khi FDI giữ vai trò quan trọng trong xuất khẩu, không ít doanh nghiệp nội địa còn hạn chế về công nghệ, quản trị và khả năng tham gia chuỗi cung ứng. Điều đó đòi hỏi tăng cường liên kết sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng trong nước.
 |
| Thi công dự án đường cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh, góp phần hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông, tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội. Ảnh: BÍCH LIÊN |
Tháo gỡ điểm nghẽn phải gắn với hiệu quả thực chất
Theo chuyên gia Nguyễn Thị Ngọc Hà, cần rà soát, phân loại dự án gặp khó khăn để xác định nguyên nhân, phương án xử lý. Với dự án đủ điều kiện triển khai, cần tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, vật liệu, thủ tục đầu tư; đẩy nhanh thanh toán khối lượng hoàn thành, sớm đưa công trình vào khai thác. Dự án không còn hiệu quả cần được xem xét, xử lý theo quy định, tránh lãng phí nguồn lực. Đối với doanh nghiệp, bà Hà đề xuất đẩy nhanh hoàn thuế, thanh toán các khoản đủ điều kiện và nâng cao hiệu quả tài trợ vốn theo hợp đồng, khoản phải thu. Việc cấp vốn phải gắn với năng lực sản xuất, khả năng thực hiện đơn hàng và phương án trả nợ, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn phù hợp.
Tại hội thảo, PGS, TS Phùng Thế Đông, chuyên gia kinh tế của Bộ Tài chính nhấn mạnh vai trò bổ trợ giữa tín dụng ngân hàng và thị trường vốn, đặc biệt là trái phiếu doanh nghiệp, phù hợp từng giai đoạn của dự án đầu tư. Theo chuyên gia, khi bắt đầu triển khai, dự án thường dựa vào tín dụng ngân hàng. Khi công trình hoàn thành, đi vào hoạt động và tạo dòng tiền ổn định, doanh nghiệp có thể phát hành trái phiếu để huy động vốn, giảm dần phụ thuộc vào ngân hàng. Cách làm này góp phần phân bổ nguồn vốn hợp lý, giảm áp lực đối với hệ thống tín dụng. PGS, TS Phùng Thế Đông cũng đề cập yêu cầu phát triển các nhà đầu tư dài hạn, nhất là quỹ đầu tư, để thị trường vốn hoạt động hiệu quả, giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn trung và dài hạn phục vụ đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất và phát triển hạ tầng.
Các chuyên gia đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa kênh dẫn vốn, nâng cao tính minh bạch của thị trường chứng khoán, kiểm soát rủi ro tín dụng và trái phiếu doanh nghiệp, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô. Cùng với đó, cần kết nối doanh nghiệp nội địa với khu vực FDI, hỗ trợ đổi mới công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng. Các giải pháp cần gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và tiến độ thực hiện, thay vì chỉ dừng ở kiến nghị mang tính chung.
Khơi thông nguồn lực không đơn thuần là huy động thêm vốn, mà quan trọng hơn là đưa nguồn lực hiện có vào sử dụng hiệu quả. Khi vướng mắc được tháo gỡ, dự án sớm đi vào hoạt động, doanh nghiệp có điều kiện phát triển, nền kinh tế sẽ có thêm động lực duy trì tăng trưởng cao, ổn định và bền vững.