Chuyển mạnh tư duy từ “đào tạo những gì đang có” sang “đào tạo những gì nền kinh tế cần”, địa phương đang tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về cấu trúc kỹ năng của lực lượng lao động để đón đầu các ngành kinh tế mũi nhọn. Sự gắn kết chặt chẽ giữa “3 nhà” (Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp) trở thành nền tảng vững chắc để hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh và bền vững.

“Đi trước một bước” đáp ứng thị trường lao động

Khánh Hòa bước vào chu kỳ phát triển mới với định hướng tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân 11-12%/năm giai đoạn 2026-2030, tỷ trọng kinh tế số đạt 35% và đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) đạt trên 55%. Không gian kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp xuống dưới 20%, tập trung mở rộng công nghiệp chế biến, chế tạo, xây dựng hạ tầng, năng lượng mới, logistics cảng biển và du lịch dịch vụ cao cấp.

Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế nhanh không tự động tạo ra nguồn nhân lực tương ứng. Bài toán của địa phương không chỉ mở rộng quy mô lao động mà cốt lõi là nâng cao năng suất và thay đổi căn bản cấu trúc kỹ năng. Đào tạo một kỹ sư công nghệ, chuyên gia vận hành cảng hay nhân lực kỹ thuật cao đòi hỏi chu kỳ từ 3 đến 8 năm. Vì vậy, công tác quy hoạch và dự báo nhân lực bắt buộc phải “đi trước một bước” so với tiến độ các dự án.

 Hoạt động sản xuất may mặc tại Xí nghiệp May Khatoco. Ảnh: KIỀU HƯƠNG

Theo thông tin từ Sở Nội vụ tỉnh Khánh Hòa, để phục vụ hoạch định chính sách, công tác dự báo phải xác định chính xác, như: Nền kinh tế cần thêm bao nhiêu nhân lực, tập trung ở ngành nào, trình độ nào, kỹ năng gì và nguồn cung hiện tại đáp ứng ra sao? Do đó, việc đề xuất xây dựng “Bản đồ cung-cầu lao động và thiếu hụt kỹ năng” cập nhật hằng năm, phân tầng 4 nhóm nhân lực gắn chặt với các cực tăng trưởng của địa phương, làm cơ sở để cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cùng chủ động phối hợp giải quyết bài toán việc làm, là việc cần thiết trong thời gian tới.

Tại Hội thảo “Xây dựng nguồn nhân lực-chìa khóa đưa Khánh Hòa phát triển bền vững” mới đây do UBND tỉnh tổ chức, PGS, TS Bùi Quang Tuấn, Phó chủ tịch Hội Khoa học kinh tế Việt Nam nhận định: Nguồn nhân lực là điều kiện tiên quyết, mang tính chất ngưỡng hấp thụ của nền kinh tế. Nếu chất lượng nhân lực tại chỗ không vượt qua ngưỡng tới hạn, tổng vốn đầu tư hàng triệu tỷ đồng vào hạ tầng, công nghệ cao hay trung tâm dữ liệu sẽ không thể chuyển hóa thành năng suất thực tế. Khánh Hòa đang quy hoạch một nền kinh tế mới về chất nên không thể vận hành bằng cấu trúc kỹ năng cũ. Địa phương cần chuyển mạnh sang cách tiếp cận lấy kỹ năng làm gốc, tập trung tái phân bổ, nâng cấp tay nghề và thu hút chọn lọc nhân lực chiến lược thay vì mở rộng đào tạo đại trà.

Từ thực tiễn hoạt động đa ngành, ông Trần Minh Quang, Tổng giám đốc Tổng công ty Khánh Việt (Khatoco), nhấn mạnh: “Một doanh nghiệp có thể đủ người về số lượng nhưng vẫn thiếu năng lực để phát triển. Do vậy, việc hoạch định nguồn nhân lực phải bám sát chiến lược phát triển, xác định rõ những năng lực cần có và chủ động chuẩn bị đội ngũ từ sớm; nâng cao chất lượng dự báo, chia sẻ thông tin về nhu cầu nhân lực theo ngành nghề, trình độ, địa bàn sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong tuyển dụng, đào tạo và phối hợp với các cơ sở đào tạo”.

Gắn kết “3 nhà”

Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 28-1-2022 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định rõ: Tập trung phát triển nguồn lực con người và khoa học-công nghệ, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và khâu đột phá chiến lược. Theo định hướng của Trung ương, tỉnh tập trung đổi mới mạnh mẽ, toàn diện giáo dục, đào tạo và dạy nghề; củng cố các trường đại học đạt chuẩn khu vực và quốc tế; đầu tư kết cấu hạ tầng trung tâm ứng dụng khoa học-công nghệ, vườn ươm khởi nghiệp, trung tâm phần mềm và đào tạo nhân lực công nghệ thông tin; nâng cao năng lực nghiên cứu biển, hải dương học; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số tạo nền tảng để Khánh Hòa trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực và đổi mới sáng tạo chất lượng cao.

  Đoàn công tác Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh tham quan hoạt động chế biến tại Công ty Yến sào Khánh Hòa. Ảnh: PHAN TRUNG

Để hiện thực hóa các mục tiêu đột phá đó, việc thiết lập mối liên kết chặt chẽ giữa “3 nhà” được xác định là giải pháp mang tính đòn bẩy. Theo đồng chí Nguyễn Thanh Hà, Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, để đáp ứng nhu cầu nhân lực trong giai đoạn mới, tỉnh tập trung rà soát, hoàn thiện đồng bộ cơ chế, chính sách phát triển nhân lực gắn với nhu cầu thị trường; thường xuyên dự báo biến động việc làm làm cơ sở đặt hàng đào tạo và cung ứng nhân lực. Tỉnh ưu tiên nguồn lực ngân sách cho các ngành nghề trọng điểm, công nghệ cao, y tế, logistics và du lịch biển. Đặc biệt, tỉnh đẩy mạnh cơ chế hợp tác thực chất giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, tổ chức đào tạo thực hành ngay tại nơi sản xuất, khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu từ khâu tuyển sinh, thiết kế chương trình đến sử dụng lao động.

Đồng hành chặt chẽ cùng các định hướng phát triển của địa phương, đồng chí Trịnh Thị Hồng Vân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐTV Công ty Yến sào Khánh Hòa, chia sẻ: “Trải qua nhiều thế hệ gắn bó với nghề, chúng tôi nhận thức sâu sắc, con người mới là yếu tố quyết định doanh nghiệp có thể đi bao xa. Trước yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, Công ty chủ động liên kết với Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh và các viện nghiên cứu để đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ sinh học và thương mại điện tử. Từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp, chúng tôi kiến nghị các cấp có thẩm quyền nghiên cứu cơ chế linh hoạt hơn trong tuyển dụng, trả lương và đãi ngộ để doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh, thu hút và giữ chân các chuyên gia giỏi, nhân tài công nghệ cao, đóng góp thiết thực cho sự phát triển của tỉnh Khánh Hòa”.

Xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt của thị trường lao động mà còn là sự chuẩn bị nền tảng cho tương lai của vùng đất trầm hương. Khi cơ chế thông thoáng, chính sách đồng bộ và mối liên kết "Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp" được vận hành trơn tru, nguồn lực con người sẽ trở thành động lực nội sinh mạnh mẽ, đưa Khánh Hòa bứt phá phát triển bền vững.