Nhà công vụ: Ai quản lý, ai sử dụng?

Trong mấy ngày gần đây dư luận xôn xao về chuyện nhiều cán bộ được mua nhà thuộc sở hữu Nhà nước sai qui định. Vấn đề quản lý và sử dụng nhà công vụ, sai phạm trong việc biến nhà công thành nhà tư đã được nhiều bạn đọc của báo Quân đội nhân dân quan tâm.

Theo quy định của Luật Nhà ở thì nhà ở công vụ là nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước được xây dựng để cán bộ lãnh đạo của Đảng, Nhà nước ở trong thời gian đảm nhận chức vụ. Nhà công vụ còn để sử dụng phục vụ các cán bộ, công chức thuộc các cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang được điều động, luân chuyển theo yêu cầu công tác mà chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình tại địa phương nơi đến công tác. Khi hết tiêu chuẩn thuê nhà ở công vụ hoặc chuyển đến nơi khác hoặc nghỉ công tác thì người thuê nhà ở công vụ có trách nhiệm trả lại nhà ở công vụ. Luật Nhà ở và Nghị định số 90/2006/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Nhà ở đã có những quy định rõ ràng và chặt chẽ về việc quản lý và sử dụng nhà công vụ.

Thế nhưng, Luật Nhà ở mới bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1-7-2006, trước đó, theo Cục Quản lý nhà (Bộ Xây dựng) thì chúng ta chưa có qui định cụ thể về nhà ở công vụ. Tùy theo điều kiện của mỗi tỉnh, thành phố mà có qui định về nhà công vụ riêng. Sở Xây dựng thành phố Hồ Chí Minh cho biết Sở đã đề xuất qui chế về nhà công vụ, nhưng hiện nay dự thảo qui chế này đang chờ UBND thành phố thông qua.

Bên cạnh “lỗ hổng” của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về nhà ở, sự bất cập trong tổ chức phân công, phân cấp quản lý nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước cũng dẫn đến những "lỗ hổng lớn" trong việc quản lý nhà công vụ. Công tác quản lý nhà công vụ được giao cho Bộ Xây dựng, nhưng về giá trị của nhà lại do Bộ Tài chính (cục Quản lý công sản) nắm. "Sổ đỏ" của nhà lại do bên Địa chính (nay là Tài nguyên và Môi trường) cấp.

Sai phạm trong quản lý, sử dụng chiếm tỉ lệ lớn

Do chưa có quy chế về nhà công vụ nên quỹ nhà ở công vụ phải sử dụng chung với nhà sở hữu Nhà nước. Theo số liệu của Bộ Xây dựng, thành phố Hà Nội có khoảng gần 800 biệt thự công. Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những địa phương có nhà sở hữu Nhà nước thuộc loại nhiều nhất nước. Sau giải phóng, thành phố xác lập sở hữu Nhà nước gần 100.000 căn nhà, xưởng. Trong số đó có khoảng 34.000 nhà ở, gồm nhà chung cư, cư xá, nhà biệt thự, nhà phố... Số còn lại là các cơ quan, nhà xưởng... và sau này được chuyển giao cho các cơ quan Nhà nước, doanh nghiệp.

Theo quy định của thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh trước đây thì khi cán bộ từ các tỉnh về thành phố làm việc (ở cơ quan Trung ương hoặc thành phố) hoặc cán bộ ở các huyện xa khi về trung tâm thành phố làm việc chưa có nhà sẽ được thuê nhà sở hữu Nhà nước. Những trường hợp này sau đó xem xét cho hóa giá theo nghị định 61. Đối với cán bộ đã có nhà ở rồi vẫn được thuê nhà sở hữu nhà nước nhưng trong hợp đồng thuê nhà ở ghi rõ là nhà công vụ. Các cán bộ này phải trả lại nhà công vụ khi hết nhiệm vụ hoặc được điều chuyển công tác sang nơi khác.

Trên thực tế, đã có rất nhiều cán bộ khi nghỉ hưu đã trả lại " nhà công vụ". Thế nhưng cũng có không ít cán bộ vì nhiều lý do chưa trả lại. Cũng có người xin mua lại nhà. Mua nhà sở hữu Nhà nước được hưởng nhiều ưu đãi: giá quá rẻ so với giá thị trường, nhiều nhà nằm ở vị trí đẹp, diện tích rộng... Theo quy định thì cuối năm nay sẽ hết hạn bán nhà sở hữu Nhà nước, vì vậy mà trong thời gian gần đây mới rộ lên chuyện cán bộ "mua nhà công vụ". Điều đáng nói là một số cán bộ, viên chức ở cơ quan chức năng đã có sự tiếp tay để thủ tục chuyển đổi nhà, mua, bán nhà sở hữu Nhà nước được thực hiện chóng vánh, được sớm chuyển từ công sang tư. Tất nhiên, theo quy định thì không thể bán nhà công vụ ngay được mà nhà công vụ được chuyển thành nhà ở rồi hóa giá bán theo Nghị định 61.

Theo kết quả tổng hợp, phân loại hồ sơ kê khai tài sản công là nhà đất thuộc các cơ quan hành chính sự nghiệp và doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội do Sở Tài nguyên-Môi trường và nhà đất thành phố thực hiện cho thấy, sai phạm trong quản lý, sử dụng nhà đất công chiếm tỉ lệ khá lớn. Riêng nhà, đất của các cơ quan, tổ chức tại Hà Nội sử dụng có tới 331 địa điểm sử dụng sai mục đích với hơn 2 triệu m² nhà, đất. Tại thành phố Hồ Chí Minh, theo kết quả rà soát về công sản do Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện, hoàn thành ngày 2-10, đã phát hiện hàng trăm trường hợp vi phạm pháp luật về quản lý nhà, đất.

Cần xử lý nghiêm theo Luật Nhà ở

Bộ trưởng Bộ Xây dựng vừa có công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về việc chấn chỉnh việc bán nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước theo Nghị định 61. Theo đó, Bộ Xây dựng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố tuyệt đối không được bán các loại nhà như biệt thự có kế hoạch dùng làm công thự hoặc dùng vào việc khác; nhà chuyên dùng đang bố trí tạm làm nhà ở (khách sạn, nhà nghỉ, trường học, bệnh viện, trụ sở làm việc, kho tàng...); nhà ở thuộc khu vực qui hoạch xây dựng các công trình khác hoặc cải tạo thành nhà ở mới; nhà ở nhiều tầng, nhiều hộ ở cấu trúc kiểu căn hộ không khép kín do Nhà nước xây dựng (loại nhà này chỉ được bán sau khi cải tạo, sửa chữa thành nhà có căn hộ khép kín đảm bảo tiện nghi sử dụng). Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các địa phương tiến hành rà soát việc bán nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước, nhất là đối với biệt thự, nhà ở tại các khu vực đất có giá trị cao. Trong trường hợp đã bán sai qui định cần có biện pháp xử lý dứt điểm.

Chiều 3-10, trao đổi về vấn đề nhà công vụ với phóng viên báo chí (nội dung đăng trên báo Tuổi trẻ ngày 4-10-2006), Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh cho biết: Nhà công vụ chỉ phục vụ việc công, người nào đương chức thì được sử dụng và thôi chức thì phải trả. Trên thực tế, có rất nhiều nhà đã được thu hồi và luân chuyển cho người khác ở.

Theo chúng tôi được biết: Hiện nay để giải quyết vấn đề nhà ở, Trung ương đã có chủ trương quy hoạch một khu đô thị hơn 9 ha ở Hà Nội để bán cho các cán bộ lão thành cách mạng di dời ra để trả lại nhà công vụ. Như vậy những người mãn nhiệm sẽ chuyển đến khu chung cư này thay vì tiếp tục ở nhà công vụ.

Dư luận rất hoan nghênh trước ý kiến chỉ đạo mới đây của Thủ tướng Chính phủ về việc quản lý, sử dụng nhà công vụ của các ông: Hoàng Văn Nghiên, nguyên Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội; Phan Văn Vượng, nguyên Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội và Lê Đức Thuý, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính chủ trì cùng Bộ Xây dựng, UBND thành phố Hà Nội làm rõ những nội dung mà các báo đã nêu về các trường hợp trên, xác định rõ đúng, sai và báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Khi Luật Nhà ở đi vào cuộc sống, các vấn đề về nhà công vụ sẽ được giải quyết theo Luật này. Tuy nhiên, công bằng mà nói, đối với cán bộ, công chức chỉ "làm công, ăn lương" hiện nay mà Nhà nước không hỗ trợ, không cho vay, thì rất khó có thể tự mình xây được hoặc mua được một căn nhà. Vì vậy cũng rất cần một cơ chế ưu đãi cho cán bộ mua nhà và giải quyết nhà ở cho cán bộ, nếu cán bộ đó đã trả lại nhà công vụ.

Đỗ Phú Thọ