Kinh tế số - động lực bứt phá tăng trưởng

Động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế

Năm 2025, kinh tế số tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, gắn chặt với tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Theo số liệu của Cục Thống kê, Bộ Tài chính, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP ước đạt 14,02%, tương đương 72,1 tỷ USD, tăng 1,64 lần so với năm 2020. Theo báo cáo thường niên kinh tế số khu vực Đông Nam Á (e-Conomy SEA 2025) lần thứ mười do Google, Temasek, Bain & Company vừa công bố, kinh tế số Việt Nam ước đạt 39 tỷ USD tổng giá trị hàng hóa vào cuối năm 2025. Với mức tăng trưởng 17% so với cùng kỳ năm trước, Việt Nam trở thành nền kinh tế số với tốc độ phát triển nhanh thứ hai trong khu vực Đông Nam Á.

Cuộc thi sáng tạo UAV Cup PV GAS 2025 tìm kiếm những giải pháp phục vụ phát triển nền kinh tế tầm thấp. Ảnh: MINH ĐỨC

Kinh tế số đang tạo ra nhiều cơ hội mới cho doanh nghiệp và người dân thông qua việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử và các nền tảng số trong toàn bộ quá trình sản xuất, kinh doanh và quản lý xã hội. Hiện diện ngày càng sâu rộng trong mọi lĩnh vực, các lĩnh vực như thương mại điện tử, tài chính số, logistics thông minh và các nền tảng số đang tạo ra giá trị gia tăng lớn, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế. Trong đời sống xã hội, hoạt động dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, giáo dục số và y tế số ngày càng được triển khai rộng rãi, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, đồng thời tăng tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý nhà nước.

Cuộc thi sáng tạo UAV Cup PV GAS 2025 tìm kiếm những giải pháp phục vụ phát triển nền kinh tế tầm thấp. Ảnh: MINH ĐỨC

Ở cấp địa phương, kinh tế số đã trở thành nhân tố tạo khác biệt rõ rệt về tăng trưởng giữa các vùng, miền. Năm 2025, 4 tỉnh, thành phố có tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) vượt 20%, gồm Bắc Ninh (46,30%), Thái Nguyên (29,53%), Phú Thọ (22,71%) và Hải Phòng (22,28%). Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP hai trung tâm kinh tế lớn là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh lần lượt đạt 17,34% và 13,43%. Sự phân hóa này phản ánh khác biệt về trình độ phát triển công nghiệp, hạ tầng số, khả năng thu hút đầu tư và mức độ ứng dụng công nghệ số vào các hoạt động kinh tế-xã hội giữa các địa phương. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để các địa phương xây dựng chiến lược phát triển kinh tế số phù hợp với điều kiện thực tiễn và lợi thế riêng.

Theo Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương, nhìn tổng thể, những kết quả đạt được cho thấy kinh tế số không chỉ phát triển nhanh về quy mô mà còn ngày càng đóng góp thực chất vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia. Thành quả này phản ánh sự cam kết và quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong triển khai chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và xã hội số, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Chuyển từ “số hóa” sang “tạo giá trị số”

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng kinh tế số Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức. Kinh tế số của nước ta vẫn chủ yếu là việc đưa các hoạt động kinh tế truyền thống lên môi trường mạng, trong khi mức độ đổi mới sáng tạo dựa trên công nghệ lõi còn hạn chế. Tỷ trọng kinh tế số trong GDP tăng nhanh song giá trị gia tăng nội địa chưa tương xứng; sự phụ thuộc vào các nền tảng số xuyên biên giới còn lớn; nhiều khâu có giá trị cao trong chuỗi giá trị số vẫn nằm ngoài khả năng làm chủ của doanh nghiệp trong nước. Các thách thức về an toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng ngày càng trở nên cấp thiết, đặt ra yêu cầu hoàn thiện đồng bộ cả về công nghệ, thể chế và quản trị.

Cuộc thi sáng tạo UAV Cup PV GAS 2025 tìm kiếm những giải pháp phục vụ phát triển nền kinh tế tầm thấp. Ảnh: MINH ĐỨC

Trong cơ cấu kinh tế số, sự chênh lệch giữa các ngành, lĩnh vực còn khá rõ nét. Một số ngành có mức độ số hóa rất thấp, thậm chí gần như chưa triển khai số hóa, như hoạt động thú y, trợ giúp xã hội, chăm sóc và điều dưỡng tập trung. Tổng giá trị tăng thêm của các ngành này chỉ chiếm khoảng 0,01% tổng giá trị tăng thêm của kinh tế số, cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu cần có chính sách thúc đẩy số hóa phù hợp với đặc thù của từng lĩnh vực, nhất là các dịch vụ xã hội thiết yếu.

Cuộc thi sáng tạo UAV Cup PV GAS 2025 tìm kiếm những giải pháp phục vụ phát triển nền kinh tế tầm thấp. Ảnh: MINH ĐỨC

Từ thực tiễn hoạt động trong lĩnh vực du lịch, ông Phạm Minh Quang, Tổng giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Đầu tư Dolphin (Dolphintour) cho biết, hiện nay trên 80% khách hàng tìm kiếm thông tin, so sánh dịch vụ, đặt tour và đặt phòng hoàn toàn trên môi trường số. Sự thay đổi căn bản trong hành vi tiêu dùng buộc doanh nghiệp phải sớm chuyển đổi mô hình kinh doanh, coi chuyển đổi số không còn là một lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu để tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, theo ông Phạm Minh Quang, quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn, trong đó phổ biến nhất là tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực am hiểu công nghệ, có tư duy số và khả năng triển khai các giải pháp số vào thực tiễn. Đặc biệt, chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ tương đối lớn, trong khi nguồn lực hạn chế và hiệu quả chưa thể thấy ngay, khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn e ngại trong quá trình chuyển đổi.

Để đạt mục tiêu đưa tỷ trọng kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP vào năm 2030, theo các chuyên gia, điều này đòi hỏi phải có những giải pháp mang tính đột phá, chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng và chiều sâu phát triển. Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách và khung pháp lý cho kinh tế số theo hướng khuyến khích đổi mới sáng tạo, phát triển các mô hình kinh doanh số dựa trên công nghệ lõi, dữ liệu và nền tảng do doanh nghiệp trong nước từng bước làm chủ, đồng thời có cơ chế quản lý phù hợp đối với các nền tảng xuyên biên giới nhằm bảo đảm cạnh tranh công bằng và chủ quyền số quốc gia. Cùng với đó, cần triển khai các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số có trọng tâm, trọng điểm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc hình thành các hệ sinh thái số theo ngành, lĩnh vực, gắn kết doanh nghiệp công nghệ với doanh nghiệp sản xuất-dịch vụ cần được coi là giải pháp then chốt để lan tỏa giá trị của kinh tế số.

Song song với đó, chính sách phát triển nguồn nhân lực số cần được đổi mới mạnh mẽ, gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động và doanh nghiệp; chú trọng các kỹ năng số, kỹ năng đổi mới sáng tạo và năng lực làm chủ công nghệ. Đồng thời, tiếp tục đầu tư cho hạ tầng số, bảo đảm an toàn, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, coi đây là nền tảng quan trọng để xây dựng niềm tin số và thúc đẩy kinh tế số phát triển lành mạnh, bền vững.

Cuộc thi sáng tạo UAV Cup PV GAS 2025 tìm kiếm những giải pháp phục vụ phát triển nền kinh tế tầm thấp. Ảnh: MINH ĐỨC

Kinh tế số không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là động lực bứt phá tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam. Việc tận dụng hiệu quả các cơ hội từ kinh tế số, gắn với đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ sẽ là chìa khóa để Việt Nam nâng cao vị thế và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.