Khi giáo sư, tiến sĩ về thôn, bản

Y sĩ Lê Minh Ngọc khám bệnh cho thanh, thiếu nhi xã Phước Mỹ.

Đến từng nhà, rà từng người

Những lần trước, 800 lượt giáo sư, tiến sĩ, thầy thuốc của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã đi về các vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ địa cách mạng phía Bắc và Tây Bắc đất nước. Lần này, 68 cán bộ, bác sĩ của Bệnh viện gồm 3 phó giáo sư, 7 tiến sĩ cùng rất nhiều thầy thuốc là nghiên cứu sinh, thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa…về xã Phước Mỹ, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam để tổ chức hoạt động đền ơn, đáp nghĩa.

Phước Mỹ là vùng căn cứ địa cách mạng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đồng bào ở đây chủ yếu là người dân tộc M’nông – tất cả đều mang họ Hồ để tỏ lòng kính yêu Bác và tinh thần kiên trung với cách mạng. Tuy vậy, đời sống của bà con hiện nay vẫn còn khó khăn với 68% số hộ vẫn thuộc diện đói nghèo, thu nhập chưa đạt mức 200.000 đồng/người/tháng. Khó khăn về kinh tế cùng những tập tục lạc hậu như “pà dâu, ngãi nghệ” (một hủ tục của người M’nông) khiến việc tiếp xúc với các hoạt động chăm sóc sức khỏe hiện đại còn rất hạn chế. Vì lẽ đó, chiều 20-7, khi Đoàn đến nơi, ông Hồ Văn Ly, Bí thư Đảng ủy xã lộ rõ vẻ lo lắng. Ông sợ bà con chưa quen, không đến khám sẽ làm ảnh hưởng đến nhiệt tình của các bác sĩ đã vượt cả nghìn cây số đến đây.

Sự lo lắng của ông Ly không thừa. 7 giờ sáng hôm sau, 14 bàn khám đã được triển khai nhưng các hộ dân sống ngay cạnh khu vực khám vẫn kín cửa. 7 giờ 20 phút, người đến khám đầu tiên là cụ Hồ Văn Ná, 78 tuổi. Cụ Ná nói: “Con cháu bảo tôi đi chỉ mất công, nhưng trước đây tôi làm du kích, từng được bộ đội chữa bệnh nên tôi biết bác sĩ quân y tốt lắm”

Sau cụ Ná, các đồng chí cán bộ thôn, xã, giáo viên cắm bản và đội dân quân xung phong khám trước. Rất nhiều người lần đầu nhìn thấy máy X-quang, máy siêu âm, máy điện tim. Được khám bệnh, cho thuốc rồi dặn dò cách dùng rất tỷ mỷ, ai cũng cảm động. Dần dà, người nọ rủ người kia, bà con kéo đến bàn khám ngày càng nhiều, đông nhất là phụ nữ và trẻ em. Cánh các chị thì vui mừng vì, được bác sĩ chuyên khoa II Lê Thị Xuân Mai tư vấn cặn kẽ cách chăm sóc trẻ sơ sinh, cách giữ gìn sức khỏe thời kỳ thai ngén... Các cháu nhỏ thì thích thú với việc được uống vi ta min A cùng với các hướng dẫn về cách sống hợp vệ sinh.

Nhiều nhà đã đi rẫy, nghe tin bộ đội khám bệnh chẳng hề đau đớn mà ai cũng được tặng thêm thuốc chữa bệnh, thuốc bổ nên rủ nhau bỏ buổi rẫy về khám. Các bác sĩ làm việc không nghỉ, họ chia ca để đi ăn, làm việc thông trưa, không để đồng bào phải đợi lâu.

Sang buổi chiều, nghe tin có một số thương binh, bệnh binh tuổi cao sức yếu ở trong bản Nư Trang Lo và bản 3 không đi lại được, một đội khám cơ động gồm Trung tướng, Tiến sĩ Đinh Ngọc Duy và Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Chính cùng một số y sĩ đã đến tận nơi để khám. Cụ Hồ Văn Gum, bệnh binh 2/3, nhà ở bản 3, bị bại liệt nằm bệt trong góc nhà nền đất rưng rưng nước mắt khi thấy các bác sĩ quân y đến nhà mình. Con cái cụ đi làm ăn xa, cụ bị liệt lại không nói được. PGS.TS Nguyễn Trọng Chính khám cho cụ xong, ánh mắt cụ bỗng sáng hẳn lên như muốn tỏ lời cảm ơn…

Đến cuối ngày, đã có 1800 người và 2997 lượt người được khám bệnh. Xã Phước Mỹ chỉ có 1300 khẩu, chứng tỏ người dân ở các xã khác nghe tin cũng đến khám rất đông. 18 giờ, các bác sĩ đã dọn bàn định nghỉ thì vẫn có những đoàn người mãi ngoài Khâm Đức vào khám. Có người ở tận xã Phước Thành, cách đó một ngày xe ôm.

Đi đến đâu, “chuẩn” đến đó

Cũng là hoạt động đền ơn, đáp nghĩa cho đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ cách mạng nhưng các chuyến đi do Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tổ chức còn mang một ý nghĩa khá đặc biệt.

Tất cả các chuyến đi của Bệnh viện đều có Mệnh lệnh của Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam. Các địa bàn được chọn đều là những nơi trọng yếu, có vị trí chiến lược trong sự nghiệp xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân. Trách nhiệm đặt lên vai mỗi thầy thuốc là phải thể hiện rõ tình cảm, trách nhiệm của Bộ đội Cụ Hồ tri ân đồng bào vùng căn cứ địa cách mạng trong hai cuộc kháng chiến. Vì vậy, trong 8 năm qua, Bệnh viện tự đặt ra một chỉ tiêu: dùng nguồn quỹ vốn của đơn vị giúp đỡ địa phương xây dựng trạm y tế cấp xã đạt chuẩn quốc gia, đồng thời nhận luôn trách nhiệm đào tạo và đào tạo lại đội ngũ y, bác sĩ ở đó “chuẩn” về trình độ, sử dụng tốt các thiết bị y tế được Bệnh viện cung cấp. Những bệnh xá mà Bệnh viện đã xây dựng hoặc hỗ trợ nâng cấp như: Phòng khám quân dân y kết hợp khu vực Chà Cang (Mường Nhé, Điện Biên) trị giá 1,5 tỷ đồng; Trạm xá xã Yên Trạch (Phú Lương, Thái Nguyên), Trạm xá xã Hòa Mục (Chợ Mới, Bắc Cạn), Trạm xá xã Phước Mỹ (Phước Sơn, Quảng Nam) trị giá từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng... khi đưa vào sử dụng đều vượt công suất, trở thành địa chỉ tin cậy của đồng bào các dân tộc thiểu số, tạo nên bước đột phá trong phát triển y tế của địa phương. Riêng Ba Chà (Điện Biên) và Phước Mỹ (Quảng Nam) được coi là những phòng khám, trạm xá hiện đại nhất trong tỉnh.

Ông Bùi Viết Bính, Phó chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên đã đánh giá: “Những chuyến đi tư vấn sức khỏe, khám bệnh cho đồng bào các dân tộc không chỉ tạo ra bước phát triển nhanh chóng về y tế mà cả các lĩnh vực khác như kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh – quốc phòng”. Trên thực tế, từ các giáo sư, tiến sĩ đầu ngành đến các hộ lý, y tá của Bệnh viện đã thực hiện xuất sắc vai trò người chiến sĩ dân vận. Họ vừa khám bệnh, vừa tuyên truyền nếp sống mới, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Trong 8 năm qua, các Đoàn công tác của Bệnh viện đi về các thôn, bản nơi “thâm sơn, cùng cốc” để tổ chức hơn 30 đêm giao lưu văn nghệ với đồng bào, thu hút 75.000 lượt người xem – đó là một con số mà đội văn công chuyên nghiệp nào cũng mơ ước.

Đại tá, bác sĩ Phạm Chí Cường, Trưởng phòng Chỉ đạo tuyến của Bệnh viện Trung ương quân đội 108 cho biết: Việc sử dụng một phần quỹ vốn của các bệnh viện lớn tuyến trên để hỗ trợ các trung tâm y tế tuyến dưới là việc làm rất đáng được khuyến khích vì cách này dễ làm, hiệu quả cao nhờ “đầu tư trực tiếp, có địa chỉ cụ thể mà không hề vướng mắc gì trong thủ tục hành chính do không sử dụng ngân sách”. Đó còn là một biện pháp giảm gánh nặng cho bệnh viện tuyến cuối. Đồng thời, mô hình “viện giúp viện” sẽ giúp cho việc chuyển giao công nghệ, giúp đỡ đào tạo nâng cao trình độ cho đội ngũ y, bác sĩ cơ sở thuận lợi hơn rất nhiều. Đây cũng là một gợi ý về giải pháp để nâng cao năng lực cho y tế cơ sở.

Còn PGS. TS Mai Hồng Bàng, Chủ nhiệm Khoa Nội tiêu hóa của Bệnh viện cho biết: “Đi khám, chữa bệnh cho đồng bào, tôi đã thu thập thêm rất nhiều tư liệu, nhất là tư liệu về dịch tễ học và biết thêm các mặt bệnh đặc trưng của đồng bào từng vùng, miền. Điều đó rất có ý nghĩa đối với công tác thu dung bệnh nhân cũng như hoạt động giảng dạy, giáo dục y đức và nghiên cứu khoa học của chúng tôi”.

Ông Hồ Văn Ly, Bí thư Đảng ủy xã Phước Mỹ nói: “Các giáo sư, tiến sĩ, thầy thuốc về thôn, bản không chỉ chữa cái ốm, cái yếu, họ chữa cả bệnh “nghèo”, bệnh “pà dâu, ngãi nghệ”, bệnh dân trí thấp. Ai cũng thừa nhận và hoan nghênh.

Bài và ảnh: HỒNG HẢI