Hướng về cơ sở, ưu tiên bộ đội

QĐND - Cách đây 5 năm, ngày 27-5-2009, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Thông tư số 24/2009/TT-BQP quy định và hướng dẫn định mức, tiêu chuẩn đời sống văn hóa tinh thần trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Việc ban hành Thông tư này đã góp phần làm thay đổi cơ bản đời sống văn hóa tinh thần cho bộ đội, nâng cao sức mạnh chiến đấu của Quân đội ta. Tuy vậy, sau 5 năm thực hiện, Thông tư 24 đã bộc lộ những bất cập cần khắc phục sớm cho phù hợp với tình hình mới.

Chiến sĩ Lữ đoàn Tăng- Thiết giáp 273 (Quân đoàn 3) đọc báo, tạp chí trong nhà hình nấm- nơi nghỉ ngơi, thư giãn hằng ngày của bộ đội.

Đời sống văn hóa, tinh thần được nâng lên một bước

Cùng với việc chăm lo, cải thiện đời sống vật chất, việc quan tâm nâng cao đời sống văn hóa tinh thần luôn được Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị (TCCT) xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao sức mạnh tổng hợp của Quân đội ta. Vì vậy, dù ngân sách quốc phòng còn nhiều khó khăn, nhưng hằng năm các đơn vị vẫn được cấp một nguồn kinh phí để đầu tư mua sắm trang bị, vật tư CTĐ, CTCT, sách báo, phương tiện nghe nhìn… phục vụ đời sống văn hóa tinh thần của bộ đội.

Theo Đại tá Nguyễn Phương Diện, Phó cục trưởng Cục Tuyên huấn (Tổng cục Chính trị), qua 5 năm thực hiện, các tiêu chuẩn của Thông tư 24 đã đến được với cán bộ, chiến sĩ toàn quân, làm cho đời sống văn hóa tinh thần của quân đội nâng lên một bước. Đến nay, 100% cấp trung, lữ đoàn toàn quân đã hoàn thành đầu tư đồng bộ trang bị, vật tư CTĐ, CTCT, có đủ thư viện, phòng đọc. Hội trường, phòng Hồ Chí Minh, phòng sinh hoạt đại đội, nhà (phòng) truyền thống trong toàn quân đã có sự thống nhất về tổ chức, trưng bày, trang trí khánh tiết. Chế độ đọc báo, xem ti-vi, hoạt động văn nghệ quần chúng ngày càng đi vào nền nếp. Các thiết chế văn hóa ở hầu khắp các đơn vị được củng cố, phát huy tác dụng, góp phần tích cực vào việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh ở đơn vị.

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, ngoài ngân sách quốc phòng hằng năm, nhiều đơn vị còn chủ động khai thác các nguồn vốn tự có, trích quỹ vốn từ tăng gia sản xuất để mua sắm thêm trang thiết bị hiện đại phục vụ nhu cầu văn hóa, tinh thần của cán bộ, chiến sĩ, tăng thêm kinh phí cho các hoạt động văn nghệ quần chúng ở đơn vị.

Cán bộ, nhân viên Ban CHQS huyện Chư Sê (Bộ CHQS tỉnh Gia Lai) đọc báo tại phòng đọc đơn vị. Ảnh: Văn Hải

Vẫn còn nơi thừa, nơi thiếu

Một trong những bất cập khi thực hiện Thông tư 24 là việc bảo đảm và sử dụng kinh phí dành cho sách, báo, tạp chí ở nhiều đơn vị còn hạn chế. Tháng 8 năm 2013, khi tìm hiểu tại một số đơn vị thuộc Quân đoàn 3, chúng tôi vẫn thấy tình trạng báo chí “vừa thừa, vừa thiếu”, thừa ở số lượng báo chí ngoài tiêu chuẩn, nhưng lại thiếu số lượng báo chí cần phải đặt mua theo Thông tư 24. Lãnh đạo Cục Chính trị Quân đoàn 3 thừa nhận: Có một số cán bộ lãnh đạo, chỉ huy “vẫn được” cấp ngoài tiêu chuẩn 1-2 tờ báo, trong khi bộ đội ở đơn vị có lúc chưa được cấp đủ số báo, tạp chí theo quy định. Được biết năm 2013, Quân đoàn 3 chỉ được bảo đảm kinh phí sách báo, tạp chí là 82,4%...

Không riêng ở Quân đoàn 3, hầu hết các đơn vị cũng không được cấp đủ kinh phí sách, báo, tạp chí, thậm chí càng xuống đơn vị cấp dưới và cấp cơ sở, kinh phí này càng bị “teo tóp” dần. Theo khảo sát, đánh giá của các cơ quan chức năng Tổng cục Chính trị, trên thực tế những năm qua, việc bảo đảm kinh phí sách, báo, tạp chí hằng năm ở các đơn vị trong toàn quân chỉ đạt từ 75-87%. Bên cạnh đó, việc xác định các loại hình báo, tạp chí dành cho các đối tượng hưởng thụ cũng chưa phù hợp. Chẳng hạn như phòng Hồ Chí Minh cấp tiểu đoàn có một số loại tạp chí nghiên cứu “quá sức” với nhận thức, trình độ của bộ đội ở cơ sở, trong khi một số khoa giáo viên ở học viện, trường sĩ quan và viện nghiên cứu lại chưa có những tạp chí chuyên ngành để phục vụ công tác chuyên môn.

Thông tư 24 có quy định cấp phát đàn oóc-gan, đàn ghi ta điện tử, trống điện tử cho cấp trung đoàn, sư đoàn, nhưng thực tế rất ít cán bộ, chiến sĩ biết sử dụng nên hiệu quả thấp, gây lãng phí. Trong khi đó, nhiều nhu cầu của bộ đội rất cần được đáp ứng lại chưa đủ kinh phí thực hiện, nhất là kinh phí hoạt động văn nghệ quần chúng, xem phim và xem biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp. Từ thực tiễn ở đơn vị mình, Đại tá Nguyễn Đình Long, Phó chủ nhiệm Chính trị Quân khu 1 cho biết: Khi mời các nhà hát quân đội, đoàn văn công về đơn vị biểu diễn, mỗi đơn vị phải chi từ 20 đến 25 triệu đồng cho 1 đêm diễn. Nhưng việc bảo đảm kinh phí cho hoạt động này chỉ đạt 40-60% ngân sách theo quy định. Còn kinh phí dành cho cho hoạt động văn nghệ quần chúng cũng chỉ đạt tỷ lệ tương tự như vậy.

Hướng mạnh về cơ sở, ưu tiên bộ đội

Trước những bất cập mà Thông tư 24 đã bộc lộ sau 5 năm đi vào cuộc sống, trong cuộc hội thảo nội dung sửa đổi Thông tư 24/2009/TT-BQP của Bộ Quốc phòng do Tổng cục Chính trị tổ chức mới đây, các đại biểu đã thống nhất khẳng định: Phải sửa đổi những hạn chế, bất hợp lý về những định mức, tiêu chuẩn đã lạc hậu, thiếu tính khả thi và tránh lãng phí. Theo Trung tướng Mai Quang Phấn, ủy viên Trung ương Đảng, Phó chủ nhiệm TCCT: Mục tiêu lớn nhất của việc sửa đổi Thông tư 24 lần này là bảo đảm các định mức, tiêu chuẩn đời sống văn hóa tinh thần phải hướng mạnh về đơn vị cơ sở, ưu tiên bộ đội, nhất là bộ đội ở các đơn vị làm nhiệm vụ huấn luyện SSCĐ, nhiệm vụ đặc biệt, hoạt động ở vùng biên giới, hải đảo, vùng còn nhiều khó khăn, gian khổ.

Cùng chung quan điểm này, Đại tá Phương Minh Quang, Phó chủ nhiệm chính trị Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng cho rằng, hiện nay các đồn biên phòng quản lý tình hình an ninh biên giới trên 1000 xã với hơn 8 triệu dân, trong đó phần lớn là xã khó khăn. Vì vậy, việc bảo đảm đầy đủ định mức, tiêu chuẩn văn hóa tinh thần cho các đồn, trạm, đội biên phòng không chỉ góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho bộ đội biên phòng, mà còn tác động tích cực đến việc xây dựng “phòng tuyến văn hóa” trên các tuyến biên giới, bờ biển của cả nước. 

Chuẩn đô đốc Đặng Minh Hải, Chủ nhiệm Chính trị Hải quân cho biết: Việc sửa đổi Thông tư 24 cần tính đến các loại hình tổ chức biên chế mới, đặc thù, sát với điều kiện thực tế của đơn vị như kíp tàu ngầm, trạm ra đa… Số lượng, chủng loại, chất lượng của các loại trang bị, vật tư, phương tiện nghe nhìn cũng phải phù hợp với sự phát triển của khoa học công nghệ, ví như thay vì cấp ti-vi màu màn hình dày như cũ có thể cấp mới loại ti-vi LCD, ti vi kỹ thuật số; camera từ loại Dvcam sang camera kỹ thuật số dùng thẻ nhớ… 

Đối với việc bảo đảm báo, tạp chí - theo Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn, Cục trưởng Cục Tuyên huấn (TCCT) - việc sửa đổi Thông tư 24 lần này sẽ theo hướng “mở” hơn để hạn chế tình trạng “nơi thừa, chỗ thiếu”. “Bảo đảm báo chí trước hết phải đúng số lượng, chủng loại nhằm khai thác lợi ích tối đa của từng loại báo, tạp chí và phục vụ nhu cầu thông tin, giải trí, nghiên cứu của từng đối tượng. Trên cơ sở quy định chung của Thông tư, có thể cho phép một số đơn vị đặc thù điều chỉnh số lượng, chủng loại báo, tạp chí cho phù hợp, nhưng phải được sự đồng ý của TCCT. Điều chỉnh vì nhiệm vụ chung, lợi ích chung của tập thể, chứ không vì lợi ích của cá nhân”- Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn khẳng định.

Bài và ảnh: THIỆN VĂN