QĐND - Những ngày đầu Xuân Nhâm Thìn, anh Bùi Ngọc Diễn, trú tại xã An Hải, huyện Tuy An (Phú Yên) đến cơ quan thường trú Báo Quân đội nhân dân (tại thành phố Nha Trang, Khánh Hòa) trình bày đơn và nguyện vọng của gia đình về việc bố anh là chiến sĩ cách mạng Bùi Dựa đã hy sinh 43 năm nhưng vẫn chưa được công nhận liệt sĩ…

Qua nghiên cứu hồ sơ và làm việc với ông Trần Xuân Dương, Trưởng phòng Người có công (NCC), Sở Lao động-Thương binh và Xã hội (LĐ-TB &XH) tỉnh Khánh Hòa vào chiều 6-2, chúng tôi thấy nổi lên một số vấn đề cơ bản.

Công văn số 241/LĐTB&XH ngày 20-5-2009 của phòng LĐ-TB&XH thành phố Nha Trang gửi Sở LĐ-TB&XH tỉnh Khánh Hòa nêu rõ: “…Ông Bùi Dựa, sinh năm 1924, quê quán xã An Hải, huyện Tuy An (Phú Yên) tham gia kháng chiến chống Pháp tại địa phương, là đảng viên, Bí thư Nông hội. Năm 1954 đình chiến, ông Dự chuyển vùng hoạt động tại Đội công tác mũi Đông Nam phường Vĩnh Nguyên, thành phố Nha Trang (Khánh Hòa) do ông Nguyễn Đình Mai làm bí thư chi bộ. Năm 1969, ông Dựa bị địch bắt giam tại Nhà lao Chợ Đầm. Trong tù ông bị địch tra tấn hết sức dã man và chết tại Bệnh viện Nha Trang. Trường hợp ông Bùi Dựa tham gia cách mạng và ở tù bị địch tra tấn đến chết có 6 nhân chứng hoạt động cùng thời xác nhận…”.

Anh Bùi Ngọc Diễn (con trai ông Bùi Dựa).

Ông Nguyễn Thành Long, nguyên Ủy viên thường vụ Thành ủy Nha Trang, nguyên Đội trưởng đội Biệt động thành, nguyên Bí thư chi bộ-Đội trưởng đội công tác vùng 6 (Vĩnh Nguyên) xác nhận: “Đồng chí Bùi Dựa tham gia hoạt động chính trị bí mật tại Vĩnh Nguyên từ năm 1961 đến năm 1969 thì bị địch bắt. Bị bắt nhưng đồng chí vẫn giữ vững khí tiết cách mạng. Do bị tra tấn dã man nên đồng chí bị thương nặng tại nhà lao và chết tại nhà thương, được địch cho đưa thi hài về quê an táng!”.

 Một số nhân chứng cùng hoạt động và bị địch bắt giam với ông Dựa như các ông Nguyễn Ngọc Anh, Nguyễn Xê, Phạm Mãi, Trần Long, Phạm Ngọc Cẩn và bà Nguyễn Thị Lẫm đều xác nhận ông Bùi Dựa là một cán bộ kiên trung, bị địch tra tấn dã man cho đến chết… Với những thành tích trong kháng chiến, ông Bùi Dựa đã được tặng Huy chương Kháng chiến hạng nhất.

Ông Bùi Dựa là một cán bộ cách mạng trung kiên, hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Thế nhưng do đâu mà suốt 43 năm qua vẫn không được công nhận liệt sĩ?

 Anh Bùi Ngọc Diễn (con trai ông Dựa) trình bày, vì nhà nghèo, lo kiếm miếng ăn đắp đổi qua ngày, lại nuôi mẹ già nên anh không hiểu biết chế độ chính sách. Đến năm 2003 anh mới làm hồ sơ, thủ tục gửi lên Phòng LĐ-TB&XH huyện Tuy An (Phú Yên) và được thông báo là phải chờ làm thủ tục. Song gia đình chờ mấy năm không có kết quả. Lên hỏi thì anh được cán bộ Phòng LĐ-TB&XH huyện Tuy An trả lời là người nhận hồ sơ đã chuyển cơ quan khác nên hồ sơ bị thất lạc(!). Qua hàng chục lần cầm hồ sơ đi hết các cơ quan chức năng của hai tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa đề nghị nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả.

Chúng tôi đến Sở LĐ-TB&XH tỉnh Khánh Hòa, tại đây ông Trần Xuân Dương, Trưởng phòng NCC cho biết: “Căn cứ thông tư 25/2007/TT-BLĐTBXH, ngày 15-11-2007 của Bộ LĐ-TB&XH hướng dẫn bổ sung việc thực hiện ưu đãi đối với NCC với cách mạng; xét hồ sơ ông Bùi Dựa đối chiếu giấy xác nhận của các nhân chứng và đơn đề nghị của anh Bùi Ngọc Diễn (con trai ông Bùi Dựa) lập trong tháng 1-2009 là thời gian sau ngày Nghị định số 54/2006/NĐ-CP ngày 26-5-2006 của Chính phủ có hiệu lực thi hành. Xét trường hợp ông Bùi Dựa, về điều kiện hồ sơ chưa bảo đảm trình tự thủ tục nên không thể giải quyết được (thời gian xác lập hồ sơ sau ngày Nghị định số 54/2006/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực thi hành)!”.

Theo ông Dương, để công nhận liệt sĩ đối với ông Bùi Dựa thì chỉ còn cách duy nhất là tra lục trong Lịch sử phường Vĩnh Nguyên xem thử có tên ông Dựa hay không mới có cơ sở để làm thủ tục. Ông Dương cũng nêu ý kiến đề xuất Bộ LĐ-TB&XH nên có hướng dẫn cụ thể bằng văn bản tiếp tục suy tôn từ cơ sở (như trước đây vẫn làm) để tránh thiệt thòi cho người có công với cách mạng.

Thực tế, Thông tư 25/2007/TT-BLĐTBXH vẫn còn điều bất cập, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa. Trong chiến tranh họ chỉ biết cống hiến cho cách mạng, mà không hề đòi hỏi một quyền lợi gì. Sau giải phóng, nhiều người dân thiếu hiểu biết về chế độ chính sách. Khi họ nhận thức được vấn đề thì quá muộn vì Thông tư 25 đã ban hành.

Nội dung Thông tư 25 quy định: Cấp giấy báo tử đối với người hy sinh trước ngày 1-10-2005 chưa được xác nhận là liệt sĩ trong trường hợp sau:

A. Người hy sinh đã được ghi là liệt sĩ trong các giấy tờ như: Giấy báo tử trận, Huân chương, Huy chương; giấy chứng nhận đeo Huân chương, Huy chương; Bảng vàng danh dự; Bảng gia đình vẻ vang hoặc lịch sử Đảng của cấp xã, phường, thị trấn trở lên.

B. Người hy sinh trong chiến đấu hoặc trực tiếp phục vụ chiến đấu đã được nhân dân, chính quyền địa phương suy tôn, đưa hài cốt vào an táng trong nghĩa trang liệt sĩ (có giấy xác nhận của Sở LĐ-TB&XH nơi đang quản lý mộ).

 Theo quy định của Thông tư 25 thì trường hợp của ông Bùi Dựa chẳng biết đến bao giờ mới được công nhận liệt sĩ. Còn đi tìm tên ông trong lịch sử phường thì không thể vì phường Vĩnh Nguyên chưa biên soạn và xuất bản sách lịch sử (!).

Hiện, bà Đặng Thị Thể, 84 tuổi (vợ ông Bùi Dựa) đã già yếu, còn anh  Bùi Ngọc Diễn quanh năm ốm đau, bệnh tật, kinh tế gia đình quá khó khăn. Nếu như Phòng LĐ-TB&XH huyện Tuy An không làm mất hồ sơ, các cơ quan chức năng tỉnh Khánh Hòa và tỉnh Phú Yên có trách nhiệm hơn thì sự hy sinh xương máu của ông Bùi Dựa đã được đền đáp.

Trường hợp ông Bùi Dựa là chiến sĩ cách mạng kiên trung, hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thiết nghĩ cơ quan chức năng ngành LĐ-TB&XH hai tỉnh Phú Yên và Khánh Hòa cần khẩn trương vào cuộc và phát huy hết tinh thần trách nhiệm để sớm hoàn thành thủ tục công nhận liệt sĩ đối với ông Bùi Dựa…

Bài và ảnh: Phan Tiến Dũng