QĐND - Các vụ cháy vẫn liên tiếp xảy ra khiến người dân đang sinh sống tại các chung cư cao tầng không khỏi hoang mang, lo lắng. Theo tìm hiểu của phóng viên Báo Quân đội nhân dân thì việc khắc phục những khó khăn, bất cập trong công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC) tại các chung cư cao tầng dường như vẫn chưa có cách tháo gỡ.

Công tác PCCC tại các chung cư cao tầng

Ở nước ta hiện đang tồn tại 3 loại hình quản lý chung cư cao tầng. Thứ nhất là các chung cư cao tầng do một số tập đoàn, tổng công ty xây dựng bán cho người dân song vẫn duy trì việc tổ chức quản lý ở tất cả các khâu như bảo vệ, trông giữ xe, PCCC và các hoạt động công cộng khác. Loại hình này có ưu điểm là công tác PCCC được quan tâm, việc đầu tư và duy trì hoạt động PCCC thuận lợi; có lực lượng PCCC chuyên trách; các hộ dân cư được hướng dẫn các biện pháp an toàn, trong đó có công tác PCCC. Thứ hai là các khu cao tầng tái định cư do Nhà nước đầu tư xây dựng rồi giao lại cho một số doanh nghiệp Nhà nước quản lý gián tiếp trong suốt quá trình sử dụng. Mỗi nhà chung cư được thành lập một ban quản trị với thành phần là đại diện người dân sinh sống trong tòa nhà. Kinh phí duy trì hoạt động của tòa nhà cũng như các trang thiết bị PCCC do người dân đóng góp nên rất hạn hẹp. Lực lượng PCCC tại chỗ hầu như không có. Thứ ba là chung cư do các doanh nghiệp tư nhân đầu tư xây dựng bán cho người dân. Công tác quản lý nhà nước về PCCC đối với loại hình chung cư này gặp rất nhiều khó khăn. Kinh phí để duy trì các hoạt động công cộng và các trang thiết bị PCCC đều do người dân đóng góp. Lực lượng PCCC tại chỗ không có.

Số vụ không nhiều nhưng tính chất nghiêm trọng

Theo thống kê chưa đầy đủ từ đầu năm đến nay trên địa cả nước xảy ra gần 1.100 vụ cháy, làm chết 38 người, bị thương 36 người, thiệt hại tài sản trị giá gần 390 tỷ đồng… Đại tá Nguyễn Bá Trường, Trưởng phòng Tuyên truyền (Cục Cảnh sát PCCC) cho biết, số lượng các vụ cháy ở chung cư cao tầng tuy không nhiều nhưng tính chất rất nghiêm trọng, thiệt hại tài sản lớn và tác động của nó đến tâm lý người dân không nhỏ. Nguyên nhân xảy ra cháy qua kiểm tra của cơ quan chức năng thì chủ yếu vẫn là ý thức người dân và nhiều công trình không bảo đảm các yêu cầu về PCCC do chấp hành không nghiêm nguyên tắc về thẩm định.

Lực lượng Cảnh sát PCCC Công an thành phố Hà Nội thực hành di dời người già, trẻ em ra khỏi khu đô thị Trung Hoà - Nhân Chính tại cuộc Diễn tập PCCC chung cư cao tầng tháng 3-2010.

Qua khảo sát trên địa bàn Hà Nội chúng tôi nhận thấy ý thức, kiến thức PCCC của một bộ phận người dân rất thấp, lề lối sinh hoạt chưa thích ứng với việc sống ở khu chung cư cao tầng hiện đại. Đặc biệt là tình trạng dân cư ở các khu chung cư tái định cư, nhiều vụ vi phạm nghiêm trọng các quy định về quản lý, sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt và chất cháy. Điển hình là vụ cháy xảy ra tại tòa nhà 25 Vũ Ngọc Phan; chung cư CT4-1 Khu đô thị Mễ Trì Hạ, hay tòa nhà JSC 34 nguyên nhân đều do người dân chấp hành không nghiêm các quy định PCCC trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, vứt than tổ ong còn đang cháy và tàn lửa vào ống xả rác.

Tình trạng vi phạm các quy định về thoát nạn cũng diễn ra khá nghiêm trọng. Người dân đua nhau lấn chiếm buồng thang thoát nạn làm nơi để hàng hóa, vật dụng. Một số người dân còn sử dụng sai mục đích các phương tiện chữa cháy. Ví dụ như tại tòa nhà JSC 34, ngõ 164, đường Khuất Duy Tiến, Thanh Xuân (Hà Nội) có người dân đã bấm chuông báo cháy để… dỗ trẻ em. Một số chung cư cao tầng, buồng thang thoát nạn không đảm bảo yêu cầu theo quy định, chung cư có buồng thang kín nhưng đã chèn hoặc cố định để cửa mở thường xuyên, phục vụ cho việc đi lại nên khi xảy ra cháy, khói xâm nhập vào cầu thang làm mất đường thoát nạn. Các chung cư không có hệ thống truyền thanh công cộng nên gặp nhiều khó khăn trong tuyên truyền, nhắc nhở và thông báo các sự cố cháy nổ.

Cục Cảnh sát PCCC cho biết, nhiều chung cư thực hiện không nghiêm quy định về thẩm duyệt và tổ chức nghiệm thu về PCCC. Vi phạm phổ biến là ban quản lý các tòa nhà không thông báo kịp thời cho cơ quan Cảnh sát PCCC trực tiếp khi có thay đổi về tính chất hoạt động làm tăng mức độ nguy hiểm về cháy nổ; đưa công trình vào hoạt động mà chưa được nghiệm thu về PCCC hay chuyển đổi công năng sử dụng của công trình nhưng không thực hiện thẩm duyệt về PCCC dẫn đến các công trình này không đảm bảo được các điều kiện cơ bản về PCCC. Một số người dân cho thuê các căn hộ làm văn phòng công ty... do sử dụng nhiều thiết bị tiêu thụ điện so với thiết kế dẫn đến quá tải, chập mạch gây ra cháy. Điển hình là vụ cháy tại căn hộ 806 nhà 34T Khu đô thị Trung Hòa-Nhân Chính (Hà Nội). Chủ căn hộ 806 cho Công ty cổ phần tư vấn KHCN xây dựng thuê làm văn phòng, đã thay đổi công năng nhưng hệ thống điện không đảm bảo.

Quan trọng vẫn là ý thức người dân

Đại tá Nguyễn Bá Trường cho biết, trước tình hình trên Cục Cảnh sát PCCC đã tham mưu cho Tổng cục Cảnh sát QLHC về TTATXH đề xuất Bộ Công an ban hành Công văn số 664/BCA-TCVII về tăng cường kiểm tra, chấn chỉnh công tác PCCC với các tòa nhà cao tầng. Cục Cảnh sát PCCC và CNCH đã chỉ đạo, hướng dẫn Sở Cảnh sát PCCC Thành phố Hồ Chí Minh và Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an các địa phương tiến hành đợt tổng kiểm tra công tác PCCC đối với các chung cư, nhà cao tầng. Theo báo cáo của 34 địa phương thì số cơ sở được kiểm tra là 2.376, trong đó có 936 nhà cao tầng. Lực lượng chức năng đã lập 2.370 biên bản kiểm tra và 326 biên bản vi phạm; phát hiện 4.067 vi phạm quy định an toàn PCCC và thoát nạn; xử phạt hành chính 345 vụ; phạt tiền 308 cơ sở với tổng số tiền là 458.750.000 đồng…

Công tác kiểm tra là cần thiết nhưng theo chúng tôi cùng với đó phải quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, ban quản lý các tòa nhà cao tầng trong việc thực hiện công tác PCCC; quy định rõ trách nhiệm của đơn vị quản lý chung cư cao tầng có nhiều cơ quan, đơn vị thuê mặt bằng trong việc tổ chức thực hiện công tác PCCC theo quy định, là chủ thể đứng ra chịu trách nhiệm về PCCC. Những hạn chế trong phối hợp giữa chủ đầu tư, ban quản lý với chính quyền sở tại về việc thực hiện công tác PCCC cần sớm được khắc phục… Nhưng quan trọng nhất vẫn là ý thức người dân. Chủ đầu tư, ban quản lý phối hợp với địa phương sở tại và cơ quan chức năng phải thường xuyên tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật và kiến thức PCCC, biện pháp PCCC và thoát nạn khi ở nhà cao tầng cho những người dân. Từng gia đình cần chủ động tham gia học tập, tìm hiểu về pháp luật, kiến thức PCCC, thoát nạn, phổ biến cho các thành viên và cộng đồng. Thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, các thiết bị điện, bếp đun… của gia đình, tắt mọi nguồn lửa, nguồn nhiệt, các thiết bị điện khi không sử dụng để kịp thời khắc phục những nguy cơ gây cháy. Tự trang bị các phương tiện PCCC cho gia đình và có phương án thoát nạn cho người, tài sản khi có cháy xảy ra.

Kim Lân – Phan Anh