QĐND Online - Báo cáo mới của Chương trình Phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS (UNAIDS) khu vực châu Á – Thái Bình Dương, công bố tại Hội nghị quốc tế phòng chống AIDS của khu vực năm 2013 (ICAAP11) cho thấy, số người tiếp cận được các dịch vụ HIV trong toàn khu vực đã tăng nhanh. Tuy vậy, việc chưa chú trọng thích đáng đến các nhóm nguy cơ cao và các địa phương có dịch nặng đồng nghĩa với việc hầu hết các quốc gia trong khu vực chưa có các bước tiến đủ nhanh để thực hiện các mục tiêu toàn cầu về dự phòng HIV, điều trị, chăm sóc và hỗ trợ. 

Đoàn Việt Nam tham quan khu kiểm định chất lượng thuốc tại một nhà máy có sản xuất thuốc ARV của Thái Lan. Ảnh: http://www.unaids.org.vn

“Chúng ta cần tăng tốc gấp đôi so với hiện nay để duy trì những thành quả đã đạt được, hướng tới những kết quả mới, và thực hiện các mục tiêu toàn cầu về phòng chống AIDS,” Giám đốc UNAIDS khu vực châu Á – Thái Bình Dương ông Steve Kraus nói. “Chúng ta cần tập trung nhiều hơn vào việc đầu tư một cách thông minh cho những nơi cần nhất và cho những chương trình có thể với được tới những người cần được hỗ trợ nhất. Các nhóm người sống với HIV và có nguy cơ cao lây nhiễm HIV phải tiếp tục là trọng tâm của ứng phó với AIDS trong khu vực.”

Theo báo cáo mới công bố, ước tính năm 2012 có 4,9 triệu người sống với HIV ở châu Á – Thái Bình Dương. Hơn 90% tổng số người sống với HIV và số nhiễm mới trong khu vực đang sống tại mười hai quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Tính trong toàn khu vực, số người nhiễm mới HIV đã giảm 26% kể từ năm 2001. Nhưng dịch HIV mới nổi đang ngày càng hiển hiện. Từ năm 2001 đến năm 2012, số người nhiễm mới ở In-đô-nê-xia đã tăng lên 2,6 lần; ở Pakistan là 8 lần và ở Phi-líp-pin là hơn 2 lần. Ở nhiều quốc gia, tỷ lệ nhiễm HIV tại một số địa phương và trong các nhóm nguy cơ vẫn giữ ở mức cao, kể cả ở những quốc gia có tỷ lệ nhiễm trung bình trên toàn quốc đang giảm xuống. 

Số người được điều trị kháng HIV trong khu vực đã tăng lên đến 1,25 triệu vào cuối năm 2012. Số người tử vong do AIDS đã giảm 18% kể từ năm 2005, xuống còn 270. 000 người trong năm 2012, phần lớn do số người được điều trị đã tăng lên. Tuy vậy, đến năm 2012 vẫn còn gần một nửa số người đủ tiêu chuẩn tham gia điều trị trong khu vực vẫn chưa được điều trị và tỷ lệ tiếp cận điều trị liên tục tăng trong các năm trước đang giảm xuống (tỷ lệ này tăng 20% trong năm 2010-2011 nhưng chỉ còn 13% trong năm 2011-2012).

Số nhiễm mới trong trẻ em đã giảm 28% kể từ năm 2001. Tuy nhiên, độ bao phủ của các dịch vụ dự phòng các ca nhiễm mới ở trẻ em còn thấp, chỉ đạt 19%. 

Theo báo cáo này, các ca nhiễm mới trong khu vực vẫn tập trung trong các nhóm có nguy cơ cao: Những người bán và mua dâm, người tiêm chích ma túy, nam quan hệ tình dục đồng giới và người chuyển giới. Ở Việt Nam, những người tiêm chích ma túy chiếm phần lớn trong tổng số người sống với HIV, với tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm này ở mức 11%. Hai trong ba tỉnh thành có số người sống với HIV cao nhất và tỷ lệ nhiễm HIV cao nhất cả nước trong năm 2012 là Thái Nguyên và Điện Biên. 

Các dịch HIV tiến triển nhanh nhất trong khu vực là dịch trong các nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới. Dịch trong các nhóm này tập trung điển hình tại các đô thị lớn, với ít nhất 10 đô thị ở châu Á có tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới cao hơn 10%. Ở Việt Nam, tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm này cao nhất lên tới 19,8% vào năm 2009, với  thành phố Hồ Chí Minh là 14%. 

Hầu hết các chương trình can thiệp nhằm dự phòng lây nhiễm HIV cho các nhóm nguy cơ cao và bạn tình của họ đều là chương trình nhỏ và có độ bao phủ hẹp. Ước tính chi tiêu cho dự phòng trong các nhóm có nguy cơ cao chỉ chiếm 8% tổng chi tiêu cho phòng chống AIDS trong khu vực.

XUÂN DŨNG