Xây dựng “nhà trường thông minh” ở Trường Sĩ quan Thông tin - Bài 2: Chuyển biến chất lượng đào tạo từ “lớp học thông minh” (Tiếp theo và hết)

Khi công nghệ đánh thức giảng đường

Tham gia theo dõi một tiết học của Lớp ĐH30PKA (sĩ quan chỉ huy tham mưu thông tin Phòng không-Không quân), chúng tôi nhận thấy giờ học diễn ra cuộc trao đổi, thảo luận khá sôi nổi giữa các học viên và giảng viên. Trong đó, phần lớn thời gian, học viên tham gia thảo luận, tranh luận, còn giảng viên là người nêu vấn đề, định hướng nội dung nghiên cứu. Với lớp học thông minh, công nghệ mở rộng không gian tương tác đa chiều, tạo điều kiện để người học chủ động tiếp nhận, khai thác và vận dụng kiến thức. Đây chính là định hướng đột phá mà Trường Sĩ quan Thông tin đang tập trung triển khai.

Một tiết học ứng dụng mô hình lớp học đảo ngược của Lớp ĐH30PKA.

Sau khi hoàn thành xây dựng “Nhà trường thông minh” giai đoạn 1, Trường Sĩ quan Thông tin sẽ đưa vào vận hành thí điểm 10 phòng học thông minh được trang bị camera AI phục vụ phương pháp giảng dạy tích cực và mô hình lớp học đảo ngược (Flipped Classroom). Hiện nay, trên 80% học liệu đã được số hóa với 658 bài giảng tự học, 980 bài giảng điện tử; thư viện số có 1.951 đầu sách, tương đương khoảng 580.000 trang toàn văn kết nối liên thông với hệ thống thư viện toàn quân. Học viên có thể nghiên cứu học liệu số từ đơn vị trước khi lên lớp, từ đó thời gian trên giảng đường được sử dụng hiệu quả cho việc trao đổi chuyên sâu, xử lý tình huống nghiệp vụ phức tạp.

Đại tá, TS Nguyễn Đình Thi, Chủ nhiệm khoa Viễn thông chia sẻ: “Ứng dụng mô hình lớp học thông minh đòi hỏi giảng viên phải thay đổi phương pháp giảng dạy từ người truyền đạt kiến thức sang người thiết kế và tổ chức học tập cho học viên. Giảng viên không cần mang theo máy tính lên lớp vì toàn bộ bài giảng điện tử và học liệu đã được đồng bộ trên hệ thống mạng. Chúng tôi xây dựng các phần mềm mô phỏng 3D để trực quan hóa cấu tạo thiết bị viễn thông, mô tả nguyên lý hoạt động và quy trình khai thác thiết bị. Học viên được thực hành thành thạo trên phần mềm mô phỏng trước khi thực hành trên thiết bị thật, nhờ đó rút ngắn được thời gian huấn luyện nhưng vẫn nâng cao được kỹ năng thực hành cho học viên”.

Đặc biệt, phong trào ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục, đào tạo đang diễn ra sôi nổi. Hội thi ứng dụng AI cấp trường vừa qua thu hút 75 sản phẩm từ các khoa giáo viên và tiểu đoàn, tiêu biểu như giải pháp “AI Wordflow”, “Giải pháp AI hỗ trợ phiên dịch video phục vụ dạy và học tiếng Anh”, “Trợ lý AI hỗ trợ học tập các môn chuyên ngành viễn thông trên mạng LAN”.

Theo Thiếu tá, TS Hà Văn Muôn, Phó chủ nhiệm khoa Công nghệ thông tin-Tác chiến không gian mạng, các sản phẩm AI do cán bộ, giảng viên tự nghiên cứu đã trực tiếp giải quyết những bài toán nghiệp vụ cụ thể. Tiêu biểu là chatbot AI hoạt động trên mạng nội bộ, phục vụ giáo dục, đào tạo, có khả năng hỗ trợ giải đáp các nội dung chuyên ngành, trong đó có những thông tin không thể khai thác từ internet do yêu cầu bảo mật. Bên cạnh đó, hệ thống ứng dụng AI trong thu thập, nhận diện và phân loại thông tin xấu độc được xây dựng phục vụ tác chiến thông tin, đồng thời hỗ trợ học viên nghiên cứu, thực hành và làm quen với các phương thức, công cụ tác chiến trên không gian mạng.

Dù công nghệ hiện đại đến đâu thì nhân tố con người vẫn giữ vai trò quyết định. Đại tá, ThS Vũ Duy Hải, Chính ủy Trường Sĩ quan Thông tin khẳng định: “Đột phá công nghệ phải gắn chặt với xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng. Nhà trường xác định mục tiêu đào tạo người sĩ quan thông tin phát triển toàn diện: "Bản lĩnh, trí tuệ, văn hóa, trách nhiệm, kỷ luật, sống mẫu mực, hành động chuẩn mực, thích ứng nhanh". Bộ đội làm chủ công nghệ cao nhưng tuyệt đối không ỷ lại vào công nghệ, luôn giữ vững phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong mọi tình huống chiến tranh công nghệ cao”.

Từ chuẩn đầu ra đến năng lực thực tiễn

Thước đo cao nhất của “Nhà trường thông minh” chính là năng lực thực tiễn và chất lượng hoàn thành nhiệm vụ của học viên sau khi ra trường. Năm học 2025-2026, tỷ lệ học viên khá, giỏi toàn trường đạt 92,32% (vượt 12,32% chỉ tiêu đề ra). Kết quả rèn luyện tốt đạt 97,23%, phản ánh sự chuyển biến đồng bộ cả về học tập và chấp hành kỷ luật.

Ứng dụng phần mềm mô phỏng trong huấn luyện cho các đối tượng học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy tham mưu Thông tin Hải quân.

Theo chuẩn đầu ra mới, 100% học viên tốt nghiệp đạt chuẩn năng lực số bậc 4/8; 100% đạt chuẩn tiếng Anh bậc 3 (trong đó trên 15% đạt bậc 4). Nhà trường cũng hoàn thành việc chuẩn hóa học liệu tiếng Anh và xây dựng cơ sở dữ liệu học tiếng Khmer, tiếng Lào phục vụ bồi dưỡng trong toàn quân. Năm học vừa qua, đội tuyển của trường đã giành nhiều giải cao tại các kỳ thi Olympic Tin học, Toán học, Tiếng Anh toàn quốc và Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội.

Thượng sĩ La Thế Vinh, học viên Khóa ĐH30LQF (Lớp Sĩ quan chỉ huy tham mưu Thông tin Lục quân) bày tỏ: “Môi trường học tập thông minh đã rèn luyện cho chúng tôi phương pháp tự học và tư duy giải quyết vấn đề độc lập. Quá trình học tập kết hợp thao tác trên các hệ thống thông tin quân sự thế hệ mới giúp tôi tự tin về khả năng làm chủ khí tài, sẵn sàng nhận nhiệm vụ chỉ huy phân đội thông tin tại các đơn vị cơ sở”.

Từ thực tế tiếp nhận học viên của nhà trường về công tác, Thượng tá Lê Viết Anh, Phó lữ đoàn trưởng, Tham mưu trưởng Lữ đoàn 132 (Binh chủng Thông tin liên lạc) đánh giá: “Sĩ quan trẻ tốt nghiệp từ Trường Sĩ quan Thông tin những năm gần đây có trình độ công nghệ thông tin và ngoại ngữ rất tốt, nắm bắt nhanh các trang thiết bị kỹ thuật số thế hệ mới. Đặc biệt, tác phong chỉ huy chững chạc, phương pháp xử lý tình huống thông tin linh hoạt, đáp ứng ngay yêu cầu nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu của đơn vị mà không mất nhiều thời gian đào tạo lại”.

Bên cạnh đào tạo đại học, nhà trường đã hoàn thành xây dựng Đề án đào tạo thạc sĩ nghệ thuật quân sự (chuyên ngành chỉ huy tham mưu Thông tin), Đề án đào tạo đại học chất lượng cao và tích cực triển khai các đề tài nghiên cứu trọng điểm, tiêu biểu là đề tài thiết kế, chế tạo hệ thống thiết bị bay không người lái (UAV) điều khiển qua cáp sợi quang, được lãnh đạo, chỉ huy các cấp đánh giá cao.

Từ hạ tầng số đến lớp học thông minh, từ dữ liệu số đến năng lực thực tiễn, từ thao trường ảo đến khí tài thực tế trên chiến trường, Trường Sĩ quan Thông tin đang vững bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học thông tin quân sự hiện đại của toàn quân, toàn quốc. Đó chính là bệ phóng vững chắc để đào tạo nên những thế hệ sĩ quan thông tin ưu tú, góp phần xây dựng Binh chủng Thông tin liên lạc tiến thẳng lên hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong kỷ nguyên số.