Vẫn chưa hết băn khoăn

Sẽ không tái diễn cảnh nộp - rút hồ sơ

Năm 2015, lần đầu tiên Bộ GD&ĐT tổ chức kỳ thi THPT quốc gia với hai mục tiêu xét tốt nghiệp và xét tuyển đại học, cao đẳng. Kỳ thi diễn ra từ ngày 1 đến 4-7 được đánh giá là suôn sẻ, nhưng đến giai đoạn xét tuyển vào đại học, cao đẳng lại nảy sinh nhiều bất cập. Theo quy định, bộ cho phép thí sinh được nộp hồ sơ đăng ký xét tuyển cùng lúc 4 nguyện vọng nhưng ở cùng một trường và được phép rút hồ sơ nếu thấy cơ hội đỗ không cao. Cứ 3 ngày một lần, các trường phải công khai danh sách thí sinh đăng ký. Hệ quả là vào những ngày cuối cùng của đợt 1, tại nhiều trường tốp trên đã xảy ra hỗn loạn, thí sinh chen lấn để nộp-rút hồ sơ.

Rút kinh nghiệm từ hạn chế của kỳ tuyển sinh năm ngoái, Bộ GD&ĐT đã có những điều chỉnh trong Quy chế tuyển sinh đại học năm 2016 để tránh tình trạng bất cập như trên. Theo đó, ở khâu xét tuyển, năm nay thí sinh không phải đến tận các trường đại học để làm hồ sơ đăng ký xét tuyển mà thực hiện nộp hồ sơ qua bưu điện hoặc qua internet. Thí sinh không có đường truyền internet có thể gửi phiếu đăng ký xét tuyển qua bưu điện và cũng không cần phải gửi hồ sơ xét tuyển như kỳ thi năm 2015. Quy chế tuyển sinh đại học năm 2016 cũng quy định, trong đợt xét tuyển đầu tiên, thí sinh được đăng ký vào 2 trường, mỗi trường 2 nguyện vọng vào 2 ngành khác nhau, tức là có 4 nguyện vọng ở đợt đăng ký xét tuyển đầu tiên. Ở đợt xét tuyển bổ sung, thí sinh được đăng ký vào 3 trường, mỗi trường 2 ngành đào tạo, xếp theo thứ tự ưu tiên từ 1 đến 2. Như vậy, số trường được đăng ký tăng thêm so với năm ngoái. Bên cạnh đó, năm nay Bộ GD&ĐT không cho phép các thí sinh được thay đổi nguyện vọng trong các đợt xét tuyển. Sự điều chỉnh này được bộ cho là hoàn toàn có lợi cho các thí sinh và sẽ khắc phục được hạn chế lớn của kỳ thi năm ngoái.

Trao đổi với phóng viên về những thay đổi của kỳ tuyển sinh 2016, Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, PGS, TS Hoàng Minh Sơn nhìn nhận, việc “chơi chứng khoán” mà các thí sinh năm ngoái gặp phải là do bất cập về mặt triển khai chứ không phải do cơ chế tuyển sinh. Theo PGS, TS Hoàng Minh Sơn, việc công bố các dữ liệu xét tuyển liên tục là nguyên nhân chính khiến cho tâm lý của thí sinh và phụ huynh hoang mang, lo lắng dẫn đến tình trạng “vỡ trận”. Năm nay, Bộ GD&ĐT không cho phép các thí sinh thay đổi nguyện vọng, không yêu cầu các trường công bố dữ liệu xét tuyển hằng ngày. Đây là điều chỉnh cần thiết và sẽ không còn tồn tại tình trạng nộp-rút hồ sơ như đã xảy ra.

Tuy nhiên, PGS, TS Hoàng Minh Sơn đánh giá, việc điều chỉnh cho thí sinh đăng ký nguyện vọng cố định 2 trường chứ không được rút hồ sơ từ trường này nộp sang trường khác sẽ khiến các thí sinh giảm cơ hội trúng tuyển. Thí sinh sẽ phải tính toán kỹ năng lực, sở trường bản thân cũng như chỉ tiêu, mức tuyển đầu vào của các trường để nộp hồ sơ. Vì vậy, phụ huynh và các trường phổ thông cần định nghĩa kỹ và rõ ràng các ngành nghề dự thi để thí sinh lựa chọn đúng nguyện vọng. Đây là khâu mà từ trước tới nay chúng ta chưa làm tốt.

Còn theo nhận định của nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, PGS, TS Trần Xuân Nhĩ, việc thay đổi được bộ cho là tích cực này vẫn sẽ không tránh khỏi lộn xộn. Ông Nhĩ phân tích: Đợt xét tuyển đầu tiên, các em được đăng ký 2 trường với 4 nguyện vọng, đợt 2 đăng ký 3 trường với 6 nguyện vọng, như vậy mỗi học sinh được 10 nguyện vọng. Trước đây, đứng giữa “ngã ba đường” chọn hướng đi đã khó, nay đứng giữa “ngã 10” thì các em sẽ càng không biết chọn đường nào dẫn đến việc chọn “liều” đi đường nào cũng được, muốn đến đâu thì đến!

PGS, TS Trần Xuân Nhĩ cũng cho rằng sai sót này bắt nguồn từ công tác tư vấn hướng nghiệp cho học sinh ngay ở cấp phổ thông từ lâu đã không được chú trọng, dẫn đến việc các thí sinh lúng túng trong việc lựa chọn nguyện vọng các trường. Các thí sinh thường có tâm lý “cốt chỉ đỗ đại học” mà không chọn đúng ngành yêu thích nên chất lượng nguồn nhân lực không tốt vì năng lực cá nhân của các em không được phát huy trong môi trường phù hợp.

Băn khoăn tình trạng thí sinh ảo

Việc năm nay thí sinh được đăng ký vào 2-3 trường đại học trong mỗi đợt xét tuyển cũng tạo nên băn khoăn về tình trạng thí sinh ảo và trúng tuyển ảo vốn đã được giải quyết rất tốt trong mùa thi trước. Để phòng tình trạng này, Bộ GD&ĐT đã cho phép các trường tuyển sinh theo nhóm thay vì cho từng trường nhận hồ sơ xét tuyển riêng. PGS, TS Hoàng Minh Sơn cho rằng, việc làm này sẽ có lợi cho cả thí sinh và nhà trường. Về phía thí sinh, nếu đăng ký theo nhóm được sử dụng toàn bộ số nguyện vọng ấy để đăng ký vào các trường trong nhóm đó. Nếu đăng ký vào các trường xét tuyển độc lập thì các em chỉ đăng ký được hai trường, mỗi trường 2 nguyện vọng. Nhưng đối với trường theo nhóm, các em có thể đăng ký 4 nguyện vọng với 4 ngành vào 4 trường khác nhau trong nhóm. PGS, TS Hoàng Minh Sơn lấy ví dụ, các em đăng ký ngành cơ khí giữa nhóm trường và trong đó 4 trường có ngành cơ khí, vậy các em có thể đăng ký 4 nguyện vọng vào 4 trường đó từ những trường tốp cao cho đến những trường tốp dưới. Nếu các em không trúng tuyển các trường tốp trên có thể xuống các trường tốp dưới. Khi các trường tuyển sinh theo nhóm thì mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển một ngành có ưu tiên cao nhất nên hạn chế tối đa thí sinh trúng tuyển ảo. Hiện nay, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã hoàn thành đề án tuyển sinh theo nhóm. Sau khi được Bộ GD&ĐT thông qua, đề án tuyển sinh theo nhóm sẽ được công bố công khai để thí sinh tham khảo.

Nhắn nhủ thí sinh trước kỳ thi tuyển sinh đại học năm nay, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Trần Xuân Nhĩ nói: “Dù quy chế tuyển sinh có như thế nào thì các em học sinh cũng phải học hành một cách nghiêm túc. Nghiêm túc ở đây có nghĩa là không học lệch. Các em đừng nghĩ những môn không thi, không nằm trong diện môn thi của Bộ GD&ĐT thì sẽ không học như việc chỉ học môn tự nhiên mà không học môn lịch sử. Vì như vậy kiến thức của các em sẽ bị thiếu hụt. Các em nên trang bị kiến thức toàn diện cho mình, thi cử là một phần. Học sinh cần phải lượng sức của mình ở mức độ nào, sự yêu thích ngành nghề như thế nào, trên cơ sở đó để chọn ngành nghề, chọn trường thích hợp. Mặc dù bộ cho nhiều nguyện vọng nhưng học sinh nên xác định rõ mục tiêu, nghề nghiệp mà mình muốn đạt được trong tương lai”.

Bài và ảnh: NGUYỄN HOÀI – DUY VĂN