Truyền thông giáo dục phải đi trước một bước

Chẳng nói đâu xa, năm 2015 vừa qua, ngành giáo dục và đào tạo đã bắt đầu có sự thay đổi rất nhiều vấn đề. Nào là thay đổi thang điểm chấm bài thi từ 10 thành 20, đối với học sinh tiểu học thay không cho điểm bằng nhận xét, thử nghiệm thay chức danh “lớp trưởng", "lớp phó” thành “chủ tịch hội đồng tự quản", "phó chủ tịch hội đồng tự quản”, thay đổi phương pháp “bàn tay nặn bột”, trường học mới VNEN... Trong đó, thay đổi lớn nhất là cuộc thi THPT quốc gia “hai trong một” và một sự thay đổi cũng làm “nóng” dư luận là ý định tích hợp môn Lịch sử trong chương trình tổng thể giáo dục phổ thông...

Trước hết phải khẳng định rằng, những thay đổi trên của ngành giáo dục và đào tạo là bước khởi đầu của việc triển khai thực hiện Nghị quyết 29 của Trung ương Đảng (khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục nước nhà. Những thay đổi đó, xét về bình diện chung, đã mang lại một “luồng sinh khí mới” cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo từng bước đáp ứng với nhu cầu thực tiễn của đất nước trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Trên thực tế, có những hình thức, nội dung, phương pháp giáo dục đổi mới bước đầu thành công, mang lại hiệu ứng tích cực; nhưng cũng có những thay đổi chưa được dư luận đồng tình.

Không riêng lĩnh vực giáo dục, bất cứ sự thay đổi, đổi mới nào trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đều phải có quá trình triển khai, lộ trình thực hiện với những bước đi thích hợp, cách làm khoa học mới có thể đạt được hiệu quả khả quan. Đối với việc đổi mới căn bản, toàn diện lĩnh vực giáo dục càng phải làm kiên trì, thận trọng, khoa học, bởi bất cứ một thay đổi nào trong lĩnh vực này-như trên đã nói-đều tác động rất lớn đến nhiều thành phần trong xã hội. Do đó, một trong những mấu chốt của vấn đề đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục nước nhà hiện nay là phải đổi mới cách thức truyền thông về giáo dục. Truyền thông giáo dục bao giờ cũng phải chủ động đi trước một bước để định hướng, hướng dẫn dư luận xã hội, đồng thời tạo sự đồng thuận, ủng hộ của đông đảo người dân đối với việc ban hành và thực hiện các chủ trương, chính sách mới về giáo dục và đào tạo.

Nên nhớ rằng, trong xã hội bùng nổ thông tin hiện nay, một trong những điều đáng sợ nhất là nguy cơ khủng hoảng truyền thông. Nếu nguy cơ này xảy ra đối với bất cứ chủ thể nào (bộ, ngành, cơ quan, đoàn thể, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân...) thì đều có thể dẫn đến những hệ lụy tai hại. Trong đó, hệ lụy đáng nói nhất là người dân sẽ suy giảm, thậm chí mất niềm tin vào chủ thể. Mà như người xưa từng cảnh báo: Mất niềm tin là có thể mất tất cả!

Tuy chưa đến mức “khủng hoảng truyền thông”, nhưng vài ba năm trở lại đây, chuyện thi cử, xét tuyển đầu vào đại học, chuyện đổi mới nội dung chương trình giáo dục, sách giáo khoa... của ngành giáo dục đã làm “nóng” dư luận, “nóng” cả nghị trường và khiến cho bao gia đình, phụ huynh, thí sinh, học sinh phải lo lắng, trăn trở có lúc như lên đến đỉnh điểm... Căn nguyên dẫn đến thực trạng này là do một phần công tác truyền thông giáo dục có lúc chưa được coi trọng đúng mức và làm chưa thực sự nhanh nhạy, hiệu quả.

Được biết, Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa xây dựng dự thảo Kế hoạch truyền thông về giáo dục và đào tạo năm 2016. Theo dự thảo này, việc chủ động trong công tác truyền thông về các hoạt động của ngành giáo dục triển khai và đồng hành với các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội đang đặt ra với đất nước, các hoạt động đổi mới giáo dục và đào tạo nhằm đáp ứng nguyện vọng của học sinh, sinh viên và phụ huynh. Qua đó, tạo dư luận thuận lợi cho việc xây dựng, ban hành và thực hiện các chủ trương, chính sách mới về giáo dục và đào tạo khi triển khai thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của ngành theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo.

Cũng theo kế hoạch này, tới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tăng cường phối hợp với các cơ quan báo chí đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, trong đó tập trung vào các vấn đề trọng tâm như: Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo; Đổi mới chương trình giáo dục của các cấp học và trình độ đào tạo (gồm: Giáo dục mầm non, giáo dục tiểu học, giáo dục phổ thông, giáo dục dân tộc, giáo dục thường xuyên, giáo dục chuyên nghiệp và giáo dục đại học); Đổi mới hình thức, phương pháp thi, kiểm tra và công tác kiểm định chất lượng giáo dục; Phát triển đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo trong giai đoạn hiện nay; Đổi mới cơ chế tài chính giáo dục.

Chúng tôi cho rằng, giáo dục là lĩnh vực rất hệ trọng, nhạy cảm. Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo coi trọng công tác truyền thông, lắng nghe dư luận xã hội cũng như chủ động cung cấp thông tin, đẩy mạnh tuyên truyền để tạo sự đồng thuận xã hội chính là một trong những giải pháp hữu hiệu giúp người dân bớt đi sự hoài nghi, phân tâm, băn khoăn, lo lắng trước những chính sách mới về giáo dục, đào tạo. Một khi tạo sự đồng ý, nhất trí, ủng hộ cao của toàn xã hội đối với mọi sự thay đổi, đổi mới liên quan đến nền giáo dục nước nhà sẽ là nhân tố quan trọng để góp phần thúc đẩy sự nghiệp “trồng người” phát triển ổn định, lành mạnh, bền vững.

THIỆN VĂN