Nhiều cách làm hay, mô hình tốt
Đã từ lâu, phong trào "toàn dân học tập", "nhà nhà học tập", "học tập cộng đồng" trở thành những cụm từ được nhiều người nhắc đến. Trong đó, nhiều sáng kiến, mô hình khuyến học được đề xuất đưa vào thực tế đã mang lại hiệu quả tích cực đối với công tác khuyến học. Có thể kể đến các mô hình như: “Tổ dân phòng khuyến học”, “Nuôi heo đất khuyến học”, “Xây dựng góc học tập”, các phong trào xây dựng gia đình hiếu học, dòng họ hiếu học, cộng đồng khuyến học, phong trào xây dựng, phát triển quỹ khuyến học địa phương...
Niềm vui đầu năm học mới của học sinh Trường Phổ thông dân tộc nội trú-THCS Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái.
Tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, mô hình "Tổ dân phòng khuyến học" thể hiện được vai trò tích cực trong công tác khuyến học, khuyến tài. Năm 2009, mô hình này lần đầu tiên xuất hiện tại tỉnh Đồng Tháp. Đến năm 2012, thấy rõ hiệu quả của mô hình, Hội Khuyến học tỉnh Đồng Tháp và một số tỉnh đã tổ chức nhân rộng. Đến nay, toàn tỉnh Đồng Tháp có 12.159 tổ dân phòng khuyến học. Các tổ dân phòng thường xuyên vận động, phổ biến tới người dân những chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập. Thời gian rảnh, mỗi đồng chí dân phòng đến từng nhà dân vận động xây dựng gia đình hiếu học, động viên các gia đình cho con em đến lớp. Lâu dần, hình ảnh dân phòng đã trở nên quen thuộc đối với người dân nơi đây trong việc vận động con em đến lớp, xây dựng các phong trào học tập tại địa phương. Một mô hình khuyến học khác cũng được nhân rộng ở tỉnh Đồng Tháp là mô hình “Heo đất khuyến học”. Chỉ tính từ năm 2012 đến nay, hội khuyến học các cấp của tỉnh Đồng Tháp đã nuôi được hơn 210.000 con heo đất với tổng số tiền tích lũy hơn 50 tỷ đồng phục vụ công tác khen thưởng, khuyến học.
Với một số tỉnh miền núi phía Bắc, do đặc thù địa hình đồi núi hiểm trở, phong tục tập quán có nhiều điểm khác biệt, đời sống nhân dân còn vất vả nên công tác khuyến học cũng gặp những khó khăn nhất định. Tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La, do phần lớn cư dân là đồng bào dân tộc thiểu số như: Mông, Thái,... nên các cấp hội đã tổ chức những lớp học tiếng đồng bào, tập huấn cho các cán bộ hội thực hiện tuyên truyền, vận động khuyến học bằng tiếng dân tộc thiểu số. Hội cũng tổ chức in các băng, đĩa tuyên truyền bằng tiếng Thái và tiếng Mông, kết hợp với việc trực tiếp tuyên truyền đến người dân về phong trào học tập, khuyến học, khuyến tài. Chỉ sau một thời gian ngắn, từ kết quả của việc vận động hiệu quả, các gia đình hiếu học, dòng họ hiếu học được hình thành, toàn huyện Mộc Châu đã xây dựng được 10.150 gia đình hiếu học.
Nhân rộng phong trào khuyến học toàn dân
Cuối năm 2010, công trình nghiên cứu “Xây dựng mô hình xã hội học tập ở Việt Nam” do Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam thực hiện đã được đưa vào thực tiễn. Khẳng định tính hiệu quả của công trình này, năm 2013, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 89/QĐ-TTg chỉ đạo tổ chức, triển khai mô hình xã hội học tập giai đoạn 2012-2020. Cho đến nay, việc xây dựng mô hình xã hội học tập ở Việt Nam đang tiếp tục được phát huy, nhân rộng. Nhiều mô hình đang thể hiện hiệu quả rõ nét như: Mô hình học tập suốt đời, gắn với cơ sở sản xuất; mô hình cộng đồng học tập, đơn vị học tập...
Cũng chính từ kết quả của việc xây dựng mô hình xã hội học tập mà đến nay, phong trào xây dựng gia đình hiếu học, dòng họ hiếu học và cộng đồng khuyến học đã được nhân rộng và phát triển nhanh chóng. Nếu như năm 2011, cả nước có hơn 4,3 triệu gia đình hiếu học, hơn 33 nghìn dòng họ hiếu học và hơn 37 nghìn cộng đồng khuyến học thì đến năm 2015, những con số này đã được nhân đôi. Số gia đình hiếu học tăng lên hơn 8,4 triệu gia đình; hơn 65 nghìn dòng họ hiếu học và hơn 70 nghìn đơn vị cộng đồng khuyến học.
Nói về phong trào xây dựng gia đình, dòng họ hiếu học, GS, TSKH Phạm Tất Dong, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam đã khẳng định: Việc phát huy truyền thống của gia đình, dòng tộc và ý thức của những bậc làm cha, làm mẹ đã tạo nên sự quan tâm, nguồn động viên kịp thời đối với con em đang đi học. Từ đó, tạo động lực cho các cháu phấn đấu học tập.
Bằng những kinh nghiệm thực tiễn và sự quan tâm của các cấp hội, Đại hội lần thứ V (nhiệm kỳ 2016-2021) của Hội Khuyến học Việt Nam đã thể hiện quyết tâm tiếp tục đẩy mạnh phong trào thi đua học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng trên cơ sở phát huy truyền thống hiếu học của dân tộc và những kinh nghiệm trong 15 năm xây dựng gia đình hiếu học, dòng họ hiếu học và cộng đồng khuyến học. Với quyết tâm của Hội Khuyến học Việt Nam, bằng những cách làm hay, sáng tạo, phong trào khuyến học sẽ tiếp tục tạo nên sức lan tỏa trong cộng đồng, góp phần phát huy truyền thống hiếu học của dân tộc, bồi dưỡng tri thức và nhân tài cho đất nước.
Bài và ảnh: DUY VĂN