Nuôi dưỡng niềm đam mê nghiên cứu khoa học cho tuổi trẻ

Ươm trồng những "mầm non khoa học"

Nếu như ai đó lần đầu có dịp đến với Cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học sẽ không khỏi ngạc nhiên. Bởi nhiều ý tưởng, công trình nghiên cứu, ứng dụng của các em không chỉ chứa hàm lượng tri thức, khoa học cao, có sự đầu tư công phu, mà còn phát huy hiệu quả trong thực tiễn.

Năm nay, tham gia cuộc thi khu vực phía Bắc (từ Thừa Thiên-Huế trở ra) có 35 đơn vị với 234 dự án dự thi. Trong đó, cấp THPT có 173 dự án với 316 học sinh. Điều đặc biệt là lần đầu tiên có sự góp mặt của các em học sinh ở bậc học THCS (tập trung ở lớp 8 và 9) với 61 dự án và 111 học sinh. Tại cuộc thi, các em học sinh đã thể hiện sự am hiểu về các kiến thức khoa học và nghiên cứu, ứng dụng vào thực tiễn một cách khá bài bản.

Từ cuộc thi lần đầu (năm 2013) trên toàn quốc chỉ có 33 đơn vị với tổng số 140 dự án dự thi, đến năm 2016, cả nước đã có 64 đơn vị đăng ký dự thi với gần 400 dự án được lựa chọn vào thi ở vòng khu vực (phía Bắc và phía Nam). Chất lượng các dự án nghiên cứu qua từng năm đã nâng cao cả về hàm lượng tri thức khoa học và tính ứng dụng thực tiễn.

Bên lề cuộc thi, trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, ông Nguyễn Vinh Hiển, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trưởng ban chỉ đạo cuộc thi, đánh giá: Qua mấy năm tổ chức, cuộc thi ngày càng có sức hút lớn đối với học sinh trung học. Tính trên toàn quốc hiện nay đã có gần 10.000 dự án. Đặc biệt, các báo cáo, kết quả nghiên cứu ngày càng có chất lượng khoa học cao. Những báo cáo, kết quả này sẽ góp phần đổi mới hình thức dạy học, nâng cao chất lượng dạy học và nghiên cứu khoa học trong các cơ sở giáo dục trung học. Không chỉ có vậy, thông qua cuộc thi còn khuyến khích các em học sinh nuôi dưỡng niềm đam mê nghiên cứu khoa học, góp phần bồi dưỡng những tài năng khoa học tương lai cho đất nước.

Cần có cơ chế khuyến khích tài năng khoa học trẻ

Tại đêm giao lưu, trước lễ bế mạc, gần 200 suất quà tặng đặc biệt được trao cho các dự án khoa học có triển vọng trong cuộc thi. Điều đáng nói là những suất quà này do các tổ chức, cá nhân, đơn vị, doanh nghiệp hỗ trợ nhằm động viên các em tiếp tục nuôi dưỡng hoài bão nghiên cứu khoa học của mình cả trong hiện tại và tương lai.

Đại diện đơn vị tham gia tặng nhiều suất quà cho các tài năng khoa học trẻ trong cuộc thi này, PGS, TS Phạm Hồng Quang, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên cho biết: Đối với học sinh, việc hỗ trợ giúp đỡ các em về vật chất, trang thiết bị kỹ thuật để phục vụ công việc tìm hiểu, nghiên cứu khoa học là rất cần thiết, quan trọng. Do đó, cả gia đình, nhà trường và toàn xã hội cùng đề cao trách nhiệm, chủ động chăm lo hỗ trợ cho tất cả các em có những ý tưởng nghiên cứu, ý tưởng sáng tạo là chúng ta đã giúp các em hiện thực hóa niềm đam mê nghiên cứu khoa học của mình.

Em Nguyễn Hà My và Nguyễn Quang Long, học sinh Trường THPT chuyên, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội vừa giành giải nhất cuộc thi với đề tài “Nghiên cứu tổng hợp một số phức chất có khả năng ức chế tế bào ung thư từ tinh dầu hương nhu và bạch kim”, cho biết: "Chúng em hiểu rằng, để đề tài của mình được ứng dụng vào thực tiễn cần một chặng đường dài. Tuy vậy, chúng em luôn tin tưởng và mong muốn, nếu được các cơ quan chức năng quan tâm đầu tư thỏa đáng, đề tài sẽ mang lại nhiều lợi ích cho xã hội".

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, tại các hội thi khoa học kỹ thuật quốc tế mấy năm trở lại đây, đoàn học sinh Việt Nam đều có các dự án đoạt giải như: 1 giải nhất năm 2012; 2 giải tư năm 2013; 1 giải đặc biệt và 2 giải tư năm 2014; 1 giải đặc biệt và 1 giải tư năm 2015. Sự thành công đó bắt nguồn từ việc tổ chức tốt cuộc thi khoa học kỹ thuật trong nước dành cho học sinh.

Lựa chọn từ 234 dự án dự thi, năm nay, BTC đã trao hai giải nhất cho hai dự án: “Nghiên cứu tổng hợp một số phức chất có khả năng ức chế tế bào ung thư từ tinh dầu hương nhu và bạch kim” của học sinh Nguyễn Hà My và Nguyễn Quang Long, Trường THPT chuyên, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; dự án “Nghiên cứu tận dụng Phytolith trong rơm rạ để cố định một số kim loại nặng và giảm phát thải CO2 từ đất” của hai tác giả Phạm Vũ Tuấn Phong và Lê Thu Thảo, Trường THPT chuyên khoa học tự nhiên, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội). BTC cũng trao 19 giải nhất ở các lĩnh vực và các giải nhì, ba cho các dự án xuất sắc.