Thí sinh chạy theo ngành "hot"
So với các trường đào tạo nghệ thuật, Trường Đại học Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội hằng năm luôn thu hút đông đảo thí sinh tham dự. Mỗi thí sinh đăng ký tuyển sinh ngoài điểm tốt nghiệp còn trải qua hai vòng thi sơ tuyển và chung tuyển cho từng ngành. Năm nay, trường tuyển sinh bậc đại học chính quy 23 ngành học, với tổng số 311 thí sinh trúng tuyển, tuy nhiên không phải ngành học nào cũng nhận được sự “ưu ái” của thí sinh đăng ký. Theo PGS, TS Nguyễn Đình Thi, Hiệu trưởng, Chủ tịch Hội đồng tuyển sinh năm 2016 của nhà trường, những ngành học được cho là “hot” như Diễn viên kịch-điện ảnh, Đạo diễn điện ảnh, Quay phim truyền hình vẫn có số lượng thí sinh đăng ký đông đảo. Điểm trúng tuyển của ngành học Diễn viên kịch-điện ảnh năm nay là 14, với 26 thí sinh trúng tuyển; ngành học Quay phim truyền hình tổng điểm 14,5 với 28 thí sinh; Đạo diễn điện ảnh tổng điểm 17 với 19 thí sinh. Tuy nhiên, nhìn sang các ngành học khác thuộc loại hình nghệ thuật truyền thống như Diễn viên rối, Nhạc công kịch hát dân tộc, Diễn viên chèo, Diễn viên cải lương thì số lượng thí sinh trúng tuyển chỉ dao động từ 7-15 người, mặc dù những ngành học này được Nhà nước hỗ trợ kinh phí, có ngành lên tới 70%. Một ngành học nhiều năm qua trường khuyến khích kêu gọi thí sinh đăng ký, nhằm bổ sung nguồn nhân lực là Lý luận phê bình điện ảnh-truyền hình, thì năm nay cũng chỉ tuyển được 2 thí sinh.
Học viên nghệ thuật múa cổ điển miệt mài tập luyện trên sân khấu.
Cùng trong không gian đào tạo nghệ thuật thuộc quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) tại Khu văn hóa-nghệ thuật Mai Dịch (Cầu Giấy, Hà Nội), Trường Trung cấp Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam lại có “lộ trình” tuyển sinh vất vả hơn nhiều so với Trường Đại học Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội. Là ngành nghệ thuật đặc thù, từ trung tuần tháng 3 đến ngày 10-7-2016, các cán bộ, giáo viên của nhà trường đã đi tới 172 trường THCS thuộc nhiều tỉnh, thành phố để làm công tác tuyển sinh. Đối tượng tuyển sinh là nữ từ 11-12 tuổi, nam từ 11-14 tuổi. Ở vòng sơ tuyển, ban tuyển sinh chọn được 684/6.492 thí sinh đăng ký; qua các vòng chung tuyển, phúc tuyển, 37 thí sinh được chọn theo học từ 4-5 năm, tùy thuộc vào chuyên ngành biểu diễn sau này. Ông Hoàng Minh Khánh, Hiệu trưởng nhà trường trăn trở, nhiều năm nay, cán bộ, giáo viên đã phải tìm đến các địa phương vùng sâu, vùng xa. Năm nay, nhà trường chọn được 37 học viên, nhưng đến ngày nhập học (đầu tháng 8 vừa qua), 2 trường hợp đã xin rút hồ sơ với lý do kinh tế gia đình khó khăn...
Đáng buồn hơn là công tác tuyển sinh của Trường Cao đẳng Múa Việt Nam, mà như NSND Nguyễn Văn Quang, Hiệu trưởng nhà trưởng "kêu" rằng, năm nay múa bị “ế”. Cũng bắt đầu công tác tuyển sinh từ tháng 4 với chỉ tiêu tuyển đào tạo 150, nhưng đến nay, khi đã bước vào năm học mới thì số lượng học viênvẫn chỉ dừng ở con số 92. Nghệ thuật múa của Việt Nam nhiều năm qua đã không còn sức hút đối với người học lẫn người xem. Mặt khác, mặc cảm của nhiều phụ huynh cho rằng học múa vất vả, khổ luyện, tốn kém nhưng khi tốt nghiệp cũng chỉ "phụ họa cho người ta mà thôi".
Tăng đãi ngộ để thu hút tài năng
Tín hiệu đáng mừng đối với các bộ môn nghệ thuật nước nhà là thời gian qua, Bộ VH,TT&DL đã đưa ra nhiều giải pháp thu hút tài năng. Bên cạnh hỗ trợ kinh phí đào tạo cho học viên các trường nghệ thuật, Bộ đã phê duyệt cho các nhà hát, đơn vị nghệ thuật đặt hàng đào tạo, hỗ trợ tìm kiếm, phát triển tài năng theo từng giai đoạn. Tháng 7 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định phê duyệt Đề án "Đào tạo tài năng trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật giai đoạn 2016-2025, tầm nhìn đến 2030”.
Theo ông Nguyễn Đăng Chương, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, từ hai năm nay, Bộ VH,TT&DL đã đưa ra chủ trương tạo điều kiện cho các nhà hát nghệ thuật công lập và đơn vị đào tạo toàn quốc tổ chức tuyển sinh. Sau đào tạo, người học sẽ trở thành diễn viên, nhạc công chuyên nghiệp; thí sinh được tuyển chọn ở địa phương nào phải trở về công tác tại đơn vị nghệ thuật thuộc địa phương đó. Quyết định phê duyệt đề án của Thủ tướng Chính phủ vừa qua mở rộng cánh cửa cho những tài năng có năng khiếu vượt trội về các lĩnh vực: Âm nhạc, mỹ thuật, sân khấu, điện ảnh, múa, xiếc và sáng tác văn học. Theo kế hoạch, đề án này sẽ được thực hiện từ năm 2017. Ông Phan Đình Tân, Vụ trưởng Vụ Đào tạo, Bộ VH,TT&DL cho biết, các cơ sở đào tạo nước ngoài được lựa chọn trong đề án là những cơ sở uy tín, có thế mạnh đào tạo về văn hóa-nghệ thuật thuộc các lĩnh vực như: Âm nhạc thì sẽ hướng tới nước Nga, Ca-na-đa, Đức, Mỹ...; múa thì sang Trung Quốc, Pháp...; điện ảnh hướng tới những nước có nền điện ảnh tiên tiến như Mỹ, Hàn Quốc và một số nước khác, trong đó ưu tiên gửi học viên đi đào tạo tại các cơ sở đã ký thỏa thuận với Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc hỗ trợ kinh phí cho lưu học sinh Việt Nam.
Cơ sở đào tạo đã có, chính sách đãi ngộ ngày một nâng cao, nhưng thiết nghĩ, để các tài năng có thể chạm tới những chính sách để từ đó tỏa sáng, thành công, lấp đầy khoảng trống văn hóa-nghệ thuật nước nhà nhiều năm qua, có lẽ ngay bước đầu tiên, công tác tìm nguồn nhân lực đào tạo phải trên tinh thần chọn đủ, chọn kỹ, chọn người có lòng đam mê, cống hiến, để những mong mỏi, hy vọng, tin tưởng về một lực lượng văn nghệ sĩ tài năng sánh cùng bạn bè quốc tế sẽ không còn ngoài tầm với.
Bài và ảnh: CHÂU XUYÊN