Không gian học tập toàn cầu ở các lớp học vùng biên xứ Lạng

Những giờ học vượt ngoài trang sách

Mùa xuân nơi ải Chi Lăng, hoa đào, hoa mận điểm xuyết trên nền xanh của núi rừng, tạo nên khung cảnh vừa thanh bình vừa gợi nhớ những trang sử hào hùng của dân tộc. Từ “bức tường thành” Chi Lăng từng chặn bước quân xâm lược, hôm nay, tinh thần giữ nước của cha ông dường như đang được thế hệ trẻ tiếp nối bằng một con đường khác: Học tập và chinh phục khoa học-công nghệ.

Trong một căn phòng đặc biệt trên tầng 2 Trường THPT Chi Lăng, em Vi Tiến Dũng, học sinh Lớp 10A1, chăm chú thao tác với máy tính và bộ CoachLab-thiết bị giao diện đa chức năng dùng để kết nối cảm biến với máy tính, hỗ trợ thu thập và phân tích dữ liệu thời gian thực trong các thí nghiệm khoa học. Dũng cho biết, em đang thực hiện thí nghiệm về sóng âm, một nội dung thuộc chương trình lớp 11.

Không chỉ riêng bài học đó, cô giáo Vũ Thị Viên chia sẻ: “Nhiều học sinh lớp 10 của em vào phòng này và sử dụng CoachLab làm nhiều thí nghiệm chuyển đổi rượu, đo áp suất, thể tích trong quá trình tản nhiệt... Nhiều kiến thức lớp 11, 12 nhưng trong quá trình thực nghiệm, các em lớp 10 cũng đã có thể hiểu cơ bản về những định luật tưởng chừng rất mơ hồ”.

Học sinh Trường THPT Chi Lăng làm thí nghiệm tại phòng STEM Innovation Petrovietnam.

Phòng thí nghiệm được trang bị hệ thống thiết bị hiện đại: Bảng tương tác thông minh, nền tảng AI-IoT, Robotics VEX, máy in 3D, máy cắt CNC, bộ thí nghiệm năng lượng, tai nghe chống ồn, tạp dề bảo hộ... Theo các chuyên gia, hệ thống này đáp ứng các chuẩn tham chiếu quốc tế như FabLab, NGSS, ISTE, CSTA và phù hợp với các môn học trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Không chỉ ở bậc THPT, tại Trường THCS Vĩnh Trại, những thiết bị công nghệ ấy cũng đang được học sinh vận dụng vào các dự án sáng tạo. Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lạng Sơn đã tổ chức hội thảo và cuộc thi để học sinh sử dụng phòng thí nghiệm đặc biệt này nhằm thiết kế “ngôi nhà trong mơ”.

Vẫn là những ngôi nhà bằng bìa cứng của con trẻ như thường thấy, nhưng ngôi nhà ấy đẹp hơn bởi được trang trí bằng cửa, hàng rào, cây, ống khói, thậm chí là những cây đàn dương cầm, ghi-ta, những bông hoa hồi (biểu tượng của vùng đất Lạng Sơn)... đầy chất thơ, sắc nét và tinh xảo. Được biết, các em đã sử dụng máy in 3D trong phòng thí nghiệm để tạo tác những vật dụng này. Đặc biệt hơn, những ngôi nhà ấy còn có thể bật điện sáng, có hệ thống bơm nước, hệ thống cứu hỏa, cảnh báo cháy... Em Trần Anh Phú, Lớp 7A9, khoe với chúng tôi phiếu học tập, sổ ghi chép, kế hoạch sử dụng vật liệu, thiết kế nhà với đủ mặt cắt ngang, đứng, bằng; phương án chữa cháy, sơ đồ mạch điện hệ thống báo cháy... Qua phần thuyết trình của các em, người nghe không khỏi bất ngờ khi nhận ra rằng ngay cả tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP Hồ Chí Minh, điều kiện tiếp cận công nghệ như vậy cũng chưa hẳn phổ biến với mọi học sinh.

Cô Liễu Thúy Mùi, giáo viên hỗ trợ các em, cho biết: “Các em đã sử dụng tư duy sáng tạo để giải quyết vấn đề cho một ngôi nhà cơ bản và tư duy nghệ thuật để thiết kế những ngôi nhà cân đối, đẹp mắt. Đặc biệt hơn, nhiều em sử dụng tiếng Anh để thuyết trình về ngôi nhà của nhóm mình và phát huy khả năng làm việc nhóm, khả năng thuyết trình".

Khai mở hệ sinh thái giáo dục STEM

Những phòng học tại Lạng Sơn là một phần trong mạng lưới 100 phòng STEM Innovation Petrovietnam đạt chuẩn quốc tế được triển khai tại 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Theo chuyên gia giáo dục STEM Đỗ Hoàng Sơn, tên gọi "STEM Innovation Petrovietnam" được lựa chọn để thể hiện tinh thần của các nghị quyết lớn của Đảng về khoa học-công nghệ và giáo dục. Mô hình được thiết kế không chỉ để học sinh "học STEM" mà để tạo ra thế hệ "STEM Innovation"-có khả năng sáng tạo, tư duy giải quyết vấn đề và hội nhập quốc tế. Ông khẳng định sự khác biệt của chương trình nằm ở triết lý: Từ thiết kế phòng Lab theo chuẩn quốc tế đến lộ trình đào tạo giáo viên và khả năng tổ chức các cuộc thi, hoạt động trải nghiệm theo chuẩn toàn cầu.

Ở góc độ quản lý giáo dục địa phương, ông Hoàng Văn Thao, Trưởng phòng Giáo dục trung học (Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lạng Sơn), nhìn nhận những phòng học này đang giúp tháo gỡ một trong những “điểm nghẽn” của giáo dục STEM hiện nay. Ông cho biết: “Rất nhiều nơi vẫn còn lúng túng khi triển khai STEM vì thiếu mô hình cụ thể. Lạng Sơn tổ chức hội thảo để giải quyết được "điểm nghẽn" đó bằng tính thực tiễn cao: Thay vì nói lý thuyết suông, chúng tôi đưa vấn đề bằng việc thực hành với bộ KIT S3 trong phòng thí nghiệm và dự án "Ngôi nhà thông minh". Việc học sinh lớp 8, 9 có thể tự tay lắp ráp, lập trình cảm biến báo cháy ngay tại lớp là minh chứng sống động nhất cho hiệu quả của phương pháp này. Các thầy, cô tham dự không chỉ ngồi nghe mà được quan sát tiết dạy minh họa, được trực tiếp trải nghiệm thiết bị. Điều này giúp các đơn vị bạn hình dung rõ ràng quy trình xây dựng một kế hoạch bài dạy STEM gắn với Chương trình giáo dục phổ thông 2018 là như thế nào”.

Không dừng lại ở việc trang bị cơ sở vật chất, ngành giáo dục tỉnh Lạng Sơn còn đặt mục tiêu biến các phòng học này thành hạt nhân lan tỏa mô hình giáo dục mới. “Lạng Sơn đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo tập trung khai thác triệt để năng lực 3 phòng học STEM Innovation trên địa bàn tỉnh nhằm đổi mới căn bản phương pháp dạy học và nâng cao năng lực công nghệ cho đội ngũ giáo viên, học sinh; định vị các đơn vị thụ hưởng trở thành những trung tâm hạt nhân tiên phong, chịu trách nhiệm kết nối nền tảng số, chia sẻ tài nguyên và chuyển giao mô hình giáo dục thông minh cho mạng lưới các trường lân cận, trong tỉnh, trong nước và quốc tế, qua đó thúc đẩy sự lan tỏa mạnh mẽ và phát triển bền vững hệ sinh thái giáo dục STEM trong xu thế phát triển khu vực hiện nay”, ông Hoàng Văn Thao cho biết.