Năm 2014, nhà nghiên cứu A.Xinh (Abhijeet Singh) tại Đại học Oxford (Anh) công bố một kết quả nghiên cứu cho thấy, lợi thế của giáo dục Việt Nam bắt đầu từ sớm. Khi 5 tuổi, trẻ em Việt Nam đã có phần nổi trội hơn so với trẻ em các nước đang phát triển khác và khoảng cách này tăng dần theo từng năm. Vấn đề mà nghiên cứu này đưa ra là tại sao giáo dục ở một số nước lại tốt hơn?

Theo bài viết, thông thường “có một mối liên hệ tích cực giữa sức mạnh kinh tế của một quốc gia và thành tích của học sinh tại các kỳ thi”. Tuy nhiên, với GDP đầu người bằng một phần nhỏ của nước Mỹ, giáo dục Việt Nam lại có thể tạo ra kết quả đầy bất ngờ.

Hai nhà nghiên cứu X.Pa-ran-đê-ca (Suhas D.Parandekar) và Ê.Xét-mích (Elisabeth K.Sedmik) của Ngân hàng Thế giới (WB), đã tiến hành khảo sát kết quả của Chương trình Đánh giá Học sinh Quốc tế (PISA) của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) từ năm 2012 trở lại đây nhằm lý giải vấn đề này. Trong số 8 nước đang phát triển tham gia PISA, Việt Nam có GDP đầu người thấp nhất, ở mức 4.098 USD/năm, nhưng lại đạt kết quả cao nhất. “Điểm số của học sinh Việt Nam khiến bạn phải bất ngờ, thậm chí có thể so sánh với  Phần Lan, Thụy Sĩ và vượt trội hơn hẳn so với Cô-lôm-bi-a, Pê-ru”, bài viết nhấn mạnh.

Theo hai nhà nghiên cứu của WB, đầu tư giáo dục cùng khác biệt văn hóa giúp giải thích 50% nguyên nhân tạo ra sự khác biệt kể trên. Nhìn chung, trẻ em Việt Nam tập trung học bài và làm bài tập nghiêm túc hơn. Các em ít khi đi học muộn hay nghỉ học không xin phép, hoặc ít bỏ học hơn. Ngoài giờ đến trường, học sinh Việt Nam dành hơn 3 giờ mỗi tuần để học bài so với học sinh các nước đang phát triển khác. Bên cạnh đó, dù GDP không cao nhưng Việt Nam chú trọng đầu tư cho giáo dục hơn hẳn các nước thu nhập thấp khác. Mặc dù số lượng máy vi tính ở các trường học vẫn còn ít, thế nhưng tất cả đều được kết nối internet. Không những vậy, so với các nước đang phát triển khác, việc học mẫu giáo ở Việt Nam cũng được tạo điều kiện hơn. “Tất nhiên, những yếu tố trên chỉ chiếm 50%. Còn lại vẫn là điều bí ẩn đối với các nhà nghiên cứu”, bài viết kết luận. 

VĨNH AN