Tuy nhiên, vẫn có không ít thí sinh quyết tâm theo đuổi bằng được vào trường đại học. Nhìn ở chiều hướng tích cực, ước mơ vào giảng đường đại học để có một tấm bằng cử nhân, kỹ sư là chính đáng, vì con người luôn có khát vọng làm chủ kiến thức thông qua con đường học vấn. Thế nhưng, tạo hóa vốn không công bằng khi không ban cho tất cả mọi người có chỉ số thông minh cao như nhau. Thế nên, nếu ai đó khả năng có hạn, mức độ học hành “thường thường bậc trung” mà cứ cố lao vào trường đại học bằng mọi giá, thì đôi khi không những hao tiền tốn sức, mà còn chẳng mang lại kết quả như ý muốn chủ quan.  

Lý do “thích đại học” không chỉ xuất phát từ sự ảo tưởng của một bộ phận học sinh về khả năng thực lực của mình, mà còn do cha mẹ đã đặt quá nhiều kỳ vọng vào con cái. Có những ông bố, bà mẹ áp đặt tương lai cho con bằng cách bắt buộc con phải thi vào “trường này, trường nọ”. Vào thời điểm nước rút của kỳ thi, có những bậc phụ huynh thường xuyên yêu cầu con phải học ngày học đêm để mong sao có đủ kiến thức lọt qua “khe cửa hẹp” của trường đại học. Thậm chí, có bậc sinh thành sẵn sàng bỏ ra vài trăm triệu đồng để “chạy” cho con  mình vào được một cơ sở giáo dục đại học nào đó mà theo họ “là có tương lai tốt đẹp!”.

Ở khía cạnh xã hội, do truyền thống trọng khoa cử, thích “làm quan, làm thầy” và cũng bởi không ít tổ chức, cơ quan vẫn coi bằng cấp là tiêu chí quan trọng nhất để tuyển dụng, bố trí việc làm, nên vô hình trung kích thích các em học sinh lao vào “cuộc chạy đua ngầm” đến các trường đại học. Lại nữa, cũng bởi có một thời gian dài công tác thông tin tuyên truyền của chúng ta thường chú trọng cổ vũ, biểu dương những người theo học cử nhân, kỹ sư, mà có phần lơ là, xem nhẹ khích lệ, tôn vinh đội ngũ công nhân và người lao động có tay nghề giỏi, đã tạo ra tâm lý “có bằng đại học” vẫn được xã hội nể trọng hơn!

Tất cả những nguyên nhân chủ quan, khách quan ấy tích hợp lại, cùng với tầm nhìn hạn hẹp và thiếu quy hoạch nguồn nhân lực lao động của các cơ quan chức năng, đã dẫn đến một hệ lụy là: Trường đại học ở các địa phương, các ngành “nở rộ như nấm sau mưa”, kéo theo hơn 225.000 cử nhân, thạc sĩ tốt nghiệp ra trường rơi vào cảnh thất nghiệp. Thế nên, không ít bạn trẻ đành ngậm ngùi cất bằng tốt nghiệp đại học, cao học vào trong ngăn tủ để đi làm công nhân cho các doanh nghiệp!

Thực tế cho thấy, trường đại học không phải là điểm đến thành công duy nhất của các bạn trẻ. Sự thành đạt, công danh của đời người chưa hẳn phải do tấm bằng cử nhân, kỹ sư quyết định, mà do sự kiên trì học hỏi, tinh thần lao động say mê, sáng tạo và ý thức nỗ lực bền bỉ phấn đấu vượt khó vươn lên của bản thân mỗi người. Hơn nữa, thời đại công nghệ thông tin hiện nay đang tạo ra môi trường mở và điều kiện thuận lợi để mọi người có cơ hội học tập suốt đời, do vậy, ai cũng có thể vừa làm, vừa học để không ngừng nâng cao trình độ, bổ sung và làm giàu kiến thức cho bản thân. Mỗi thí sinh cần nhận rõ điều này để có sự lựa chọn nghề nghiệp tương lai phù hợp; đồng thời, các bậc phụ huynh cũng nên định hướng nghề nghiệp cho vừa với khả năng của con em mình. 

LÃNG XUYÊN