Theo báo cáo của Trung tâm Internet Việt Nam, Bộ Thông tin và Truyền thông, năm 2015, nước ta có hơn 35 triệu người sử dụng internet, chiếm khoảng 40% dân số. Trong đó, có 31% người dùng internet từ 5-7 giờ mỗi ngày, 20% người dùng hơn 9 giờ; 75% số người sử dụng hằng ngày với mục đích truy cập email, 77% người dùng tham gia các diễn đàn mạng xã hội. 

Sinh viên Lê Thị Thương, Khoa Báo chí, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh dành hơn 4 giờ mỗi ngày dùng mạng xã hội. Nói về mạng xã hội, Thương chia sẻ: “Thông qua facebook, tôi tham gia các diễn đàn Nhà báo trẻ, Cộng tác viên báo chí... nhằm trao đổi nghiệp vụ, học hỏi kinh nghiệm. Mặc dù thông tin trên mạng xã hội đa dạng, phong phú nhưng chất lượng “vàng thau lẫn lộn”. Bởi vậy, trước khi tiếp nhận một thông tin, tôi thường kiểm tra lại bằng nhiều nguồn để bảo đảm đây là thông tin chính thống”.

Sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền đọc Báo Quân đội nhân dân để nắm bắt thông tin chính trị-xã hội. Ảnh: Đức Thịnh.

Sinh viên Phạm Thị Yên, Lớp KH13, Khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia lại tận dụng facebook để kinh doanh quần áo, mỹ phẩm. Thế nhưng, trang cá nhân của Yên thi thoảng lại nhận được tin nhắn của người lạ làm quen, trong đó có cả người nước ngoài. “Ban đầu, vì phép lịch sự tôi trả lời tin nhắn, nhưng về sau khi những “người bạn” facebook bày tỏ quan điểm tuyệt đối hóa giá trị vật chất, bất mãn với Đảng, chế độ nên ngay lập tức tôi hủy kết bạn. Nếu không đề cao cảnh giác, chúng tôi rất dễ bị lôi kéo" - Phạm Thị Yên tâm sự.

Sinh viên Phan Thị Thanh Nga, Lớp XH 15A, Khoa Xã hội học, Trường Đại học Công đoàn chia sẻ: “Dù không truy cập nhưng nhiều trang mạng chứa thông tin xấu, xuyên tạc vẫn hiển thị trên dòng thời gian cá nhân của tôi. Trong trường hợp này, nếu thiếu hiểu biết và chia sẻ những thông tin mập mờ, thiếu lành mạnh chính là đang “tiếp tay” cho hành vi của kẻ xấu”. 

 Giữ trọng trách Phó tổng Thư ký tòa soạn Báo Thanh Niên điện tử nhưng nhà báo Đỗ Hùng lại từng đem Ngày Quốc khánh mồng 2-9 của dân tộc ra xúc phạm, cợt nhả, suy diễn tùy tiện trên trang facebook cá nhân gây phẫn nộ. Hay cô giáo Nguyễn Thanh Hải, công tác tại ngôi trường mang tên anh hùng Nguyễn Văn Trỗi lại tôn vinh, ca ngợi chế độ cũ. Trên trang cá nhân, cô đăng tải, hàm hồ kết luận “cờ ba sọc” là lý tưởng, biểu tượng thiêng liêng của dân tộc. Ngay sau đó, Đỗ Hùng đã bị Bộ Thông tin và Truyền thông thu hồi thẻ nhà báo, cơ quan chủ quản cách chức. Còn cô giáo Nguyễn Thanh Hải bị Phòng Giáo dục quận 2, TP Hồ Chí Minh điều động làm phụ giảng. Tuy nhiên, hiện nay, trên trang facebook cá nhân của hai người này vẫn thường xuyên đăng tải các thông tin xuyên tạc, bịa đặt.

Trên đây chỉ là hai trong rất nhiều trường hợp đã lợi dụng uy tín, sự ngưỡng mộ của người trẻ để tuyên truyền, phát tán thông tin chứa “vi-rút” độc hại thông qua mạng xã hội. Theo ông Doãn Hồng Hà, Phó trưởng Ban Thanh niên Trường học Trung ương Đoàn, Phó chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam cho biết: “Bên cạnh những lợi ích thiết thực, mạng xã hội còn chứa đựng nhiều thông tin bịa đặt, thiếu chính xác. Nếu người trẻ tiếp cận trong thời gian dài sẽ dễ bị lệch lạc nhận thức và hành động, thậm chí vi phạm pháp luật như trường hợp sinh viên Nguyễn Phương Uyên, Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP Hồ Chí Minh”. Để định hướng nhận thức, hành động cho sinh viên, Hội Sinh viên Việt Nam đã có nhiều giải pháp thiết thực như: Tổ chức tập huấn cho cán bộ đoàn chủ chốt trên toàn quốc, triển khai Đề án Tăng cường giáo dục đạo đức sinh viên, phát động cuộc thi “Sinh viên Việt Nam-những câu chuyện đẹp” trên facebook, tuyên dương “Sinh viên 5 tốt”, “Sao tháng Giêng”… Bên cạnh đó, vai trò định hướng, dẫn dắt của Đoàn trường đại học, nơi sinh viên học tập và rèn luyện rất quan trọng.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Anh Chương, Bí thư Đoàn Trường Đại học Vinh: “Để giáo dục sinh viên thông qua mạng xã hội, Đoàn trường Đại học Vinh chủ trương xây dựng các nhóm “Sinh viên tích cực”. Theo đó, mỗi khoa sẽ cử 15-20 sinh viên có lập trường tư tưởng vững vàng, được trang bị kiến thức đầy đủ thực hiện nhiệm vụ giải đáp thắc mắc, định hướng tư tưởng cho các bạn sinh viên trên tinh thần xây dựng, học hỏi”.

Ông Nguyễn Quốc Toàn, Bí thư Đoàn Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh lại chủ trương khai thác, phát huy tối đa các tính năng nổi bật của mạng xã hội. Theo đó, các tổ chức Đoàn, Hội phải biết cách nắm bắt trào lưu trong giới trẻ để xây dựng, phát triển thành các hoạt động tích cực, nếp sống đẹp. Để làm được điều này, Ban tổ chức thuộc Đoàn, Hội của trường cần phải sáng tạo, đổi mới phương thức truyền thông trên mạng xã hội, không dừng lại ở thông báo thời gian, địa điểm diễn ra sự kiện.

PHAN HUYỀN