Từ thực tiễn bình dân học vụ số và "biên giới lòng dân" - Bài 2: Xây dựng “biên giới lòng dân” trên mạng, khi chính sách hòa quyện cùng niềm tin bản làng (tiếp theo và hết)

Từ bình dân học vụ số đến sức đề kháng tư tưởng

Nếu như ở giai đoạn trước, bảo vệ nền tảng tư tưởng thường được hiểu là việc đấu tranh, phản bác trực diện của các cơ quan báo chí, thì trong kỷ nguyên AI, giải pháp gốc rễ và bền vững nhất chính là xây dựng sức đề kháng từ bên trong mỗi người dân.

Thực tiễn từ những bản làng Mường Pồn hay Mường Ảng (Điện Biên) cho thấy, công tác tuyên truyền không còn dừng lại ở những khẩu hiệu khô khan. Những thanh niên như Quàng Văn Đạt hay Lò Thị Thanh đã cụ thể hóa nội dung tuyên truyền thành những bài học thực dụng: Cách nhận diện video Deepfake, cách xác thực định danh điện tử VNeID.

Đây không còn là câu chuyện về kỹ năng đơn thuần, mà là một nhiệm vụ chính trị cấp bách. Tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 29-4-2026, Phó cục trưởng Cục Viễn thông Nguyễn Anh Cương (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã đưa ra một con số khiến nhiều người phải suy ngẫm, dù đã có 60 triệu thuê bao xác thực thông tin chính chủ thành công, nhưng vẫn còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa được xác nhận trạng thái sử dụng trên Ứng dụng VNeID.

Theo Phó cục trưởng Cục Viễn thông Nguyễn Anh Cương (Bộ Khoa học và Công nghệ), còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận trạng thái trên VNeID.

Bản chất của việc bảo vệ nền tảng tư tưởng lúc này chính là bảo vệ quyền lợi và sự an toàn của chính đồng bào. Khi 60 triệu thuê bao đã xác thực chính chủ nhưng vẫn còn 34 triệu thuê bao chưa xác thực sim chính chủ, việc tuyên truyền để người dân hiểu rằng xác thực thông tin là bảo vệ cái tên của mình chính là bước đầu tiên để ngăn chặn sim rác, công cụ đắc lực của tội phạm lừa đảo và các thế lực xuyên tạc, bôi nhọ danh dự Đảng và Nhà nước.

Mỗi người dân khi biết dừng lại một nhịp trước một thông tin xu hướng, biết đối soát tính xác thực của một đường link, chính là một màng lọc thông minh. Sức mạnh của quần chúng nhân dân, như triết học Mác - Lênin khẳng định, chính là chủ thể sáng tạo ra lịch sử và cũng là chủ thể bảo vệ sự ổn định xã hội từ gốc rễ.

Tháo gỡ điểm nghẽn, tạo đột phá thể chế

Để "biên giới lòng dân" trên không gian mạng không bị xuyên thủng, Đảng và Nhà nước đã triển khai hệ thống giải pháp đồng bộ từ tư duy đến hành động, tập trung vào ba trụ cột chiến lược.

Thứ nhất: Đột phá thể chế và làm chủ công nghệ lõi.

Sự ra đời của Nghị quyết 193/2025/QH15 về cơ chế thí điểm chính sách đặc thù là một bước đi táo bạo, tháo gỡ những điểm nghẽn kinh niên. Chính sách này cho phép luật hóa việc quản trị dữ liệu thời gian thực và thúc đẩy làm chủ công nghệ AI, giúp Việt Nam không chỉ là người dùng mà còn là người điều tiết công nghệ. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số và Luật Trí tuệ nhân tạo… là giải pháp then chốt để định hướng phát triển AI có trách nhiệm.

Thứ hai: Hạ tầng số là hạ tầng của hạ tầng.

Báo cáo Chính trị nhiệm kỳ 2025-2030 của Đảng bộ Bộ Khoa học và Công nghệ đặt mục tiêu đưa hạ tầng số Việt Nam lọt vào top 30 thế giới. Tại vùng cao, những trạm 5G không chỉ là cột sóng, mà là “điện, đường, trường, trạm”của thế kỷ XXI. Khi hạ tầng thông suốt, thông tin chính thống sẽ đến với dân nhanh hơn tin giả, tạo thế thượng phong trên mặt trận thông tin.

Thứ ba: Phát huy vai trò mắt xích của hệ thống chính trị cơ sở.

Giải pháp mang tính quyết định là vận hành hiệu quả mạng lưới 93.524 tổ công nghệ số cộng đồng. Với gần nửa triệu thành viên đi từng ngõ, gõ từng nhà, đây chính là cánh tay nối dài của Đảng. Họ không chỉ hướng dẫn người dân dùng app, mà còn là những tuyên truyền viên chuyển hóa các nội dung chính luận thành ngôn ngữ đời thường, giúp bà con hiểu về âm mưu, thủ đoạn tung tin giả của các thế lực thù địch.

Bản lĩnh trẻ và trách nhiệm tiên phong

Trong trận chiến quy mô với 24 triệu sự cố an ninh mạng mỗi năm, người trẻ được xác định là lực lượng hạt nhân. Giải pháp trọng tâm đối với thế hệ trẻ không chỉ là kỹ năng công nghệ, mà là bản lĩnh chính trị.

Quàng Văn Đạt chia sẻ đầy trăn trở, mạng xã hội và AI là con dao hai lưỡi. Nếu kiến thức không mang về "sưởi ấm" tại bản làng, không bảo vệ được những người yếu thế trước 65.000 cuộc tấn công mạng mỗi ngày, thì đó là kiến thức mắc cạn.

Quàng Văn Đạt hướng dẫn bà con trong bản sử dụng công nghệ.

Trong kỷ nguyên AI, các thế lực thù địch đang triệt để lợi dụng thành tựu khoa học - công nghệ để gia tăng hoạt động chống phá trên không gian mạng với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi. Không chỉ sử dụng công nghệ Deepfake để giả mạo hình ảnh, video và giọng nói của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các đối tượng còn tận dụng thuật toán AI nhằm cá nhân hóa nội dung xuyên tạc theo từng nhóm đối tượng, từng khu vực và từng vấn đề xã hội cụ thể.

Đáng chú ý, các thông tin xấu độc thường tập trung khai thác những vấn đề nhạy cảm liên quan đến dân tộc, tôn giáo, chủ trương và chính sách lớn của Đảng, từ đó gieo rắc tâm lý hoài nghi, kích động chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào hệ thống chính trị. Nguy hiểm hơn, những tác động ấy không diễn ra ở phạm vi xa xôi, mà len lỏi trực tiếp vào không gian mạng của mỗi gia đình thông qua điện thoại thông minh và các nền tảng mạng xã hội.

Trong bối cảnh mỗi ngày Việt Nam ghi nhận hàng chục nghìn cuộc tấn công mạng, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm an ninh công nghệ, mà còn là nâng cao “sức đề kháng” tư tưởng cho cộng đồng trên môi trường số. Điều đó đòi hỏi tri thức công nghệ của thế hệ trẻ phải được nâng lên thành trách nhiệm chính trị và trách nhiệm xã hội. Kiến thức về AI hay chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành công cụ bảo vệ cộng đồng, giúp người dân nhận diện tin giả, cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo và miễn dịch trước những luận điệu xuyên tạc trên không gian mạng.

Thực tiễn cho thấy, nếu tri thức công nghệ không gắn với trách nhiệm phụng sự cộng đồng, không góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước, thì những hiểu biết ấy sẽ khó tạo ra giá trị bền vững cho xã hội. Ngược lại, khi công nghệ được sử dụng để bảo vệ con người, bảo vệ bản sắc văn hóa và giữ vững “biên giới lòng dân”, đó cũng chính là lúc tri thức số trở thành một phần của sức mạnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại mới.

Nhiệm vụ của thanh niên hôm nay là biến không gian mạng thành pháo đài bảo vệ niềm tin. Mỗi thanh niên phải là một màng lọc, biết biến những nội dung khô khan thành sức mạnh bảo bọc cộng đồng, ngăn chặn từ sớm, từ xa mọi luồng tư tưởng sai lệch xâm nhập vào đời sống bản làng.

Hành trình từ những bản làng vùng cao Điện Biên đã khẳng định một chân lý: Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên AI không còn là nhiệm vụ đơn độc của các lực lượng chuyên trách, cũng không chỉ là trọng trách riêng lẻ của thế hệ trẻ. Đây là một cuộc đấu tranh chính trị chính nghĩa, đòi hỏi sự vận hành đồng bộ của toàn bộ hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng.

Ảnh minh họa/ Bộ Khoa học và Công nghệ.

Trong trận chiến không tiếng súng nhưng đầy rẫy cam go trên môi trường số, vai trò của hệ thống chính trị giữ vị trí hạt nhân định hướng. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua việc hoàn thiện thể chế, luật hóa các quy chuẩn đạo đức và kỹ thuật về AI, tạo dựng hành lang pháp lý vững chắc để quản trị dữ liệu và kiểm soát công nghệ có trách nhiệm. Bên cạnh đó, lực lượng chuyên trách đóng vai trò là nòng cốt, là lực lượng tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ để chủ động nhận diện, ngăn chặn và bẻ gãy các mũi tấn công từ sớm, từ xa, sử dụng chính sức mạnh của công nghệ để nhận diện, ngăn chặn và bẻ gãy các mũi tấn công từ sớm, từ xa.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định thắng lợi cuối cùng chính là cơ chế phối hợp liên ngành, sự kết nối chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, đơn vị công nghệ và các tổ chức chính trị - xã hội. Khi thông tin từ các cơ quan chuyên trách được chuyển hóa thành ngôn ngữ tuyên truyền gần dân, khi mỗi Tổ công nghệ số cộng đồng trở thành một pháo đài tại chỗ, chúng ta sẽ hình thành được một thế trận lòng dân trên không gian số bất khả xâm phạm.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng trong thời đại mới chính là bảo vệ sự ổn định xã hội để bứt phá. Công nghệ AI dù tinh vi đến đâu cũng không thể thay thế được niềm tin sắt son và bản lĩnh chính trị của người Việt Nam. Khi chính sách hòa quyện cùng niềm tin bản làng, khi tri thức số trở thành vũ khí tự thân của mỗi công dân, “biên giới lòng dân” sẽ vững chãi như núi rừng Tây Bắc. Việt Nam sẽ tự tin bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với một tâm thế làm chủ công nghệ, làm chủ vận mệnh, đưa đất nước phát triển mạnh mẽ và thịnh vượng trên nền tảng tư tưởng vững như bàn thạch.