Chuyện khó tin nhưng có thật, trong 7 tháng đầu năm nay, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh mới giải ngân được 0,56% vốn đầu tư công cho cả năm 2021, Ban quản lý Làng văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam được 0,95%, Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam được 2,67%, Hội Nông dân Việt Nam được 2,7%, tỉnh Bắc Kạn được 8,37%... Một số cơ quan còn chưa giải ngân được đồng vốn nào như: Ủy ban Dân tộc, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam, Liên hiệp các hiệp hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam, Ngân hàng Phát triển Việt Nam... Tính chung, đến ngày 31-7 cả nước mới giải ngân vốn đầu tư công đạt 36,71% so với kế hoạch vốn năm 2021 được Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn so với cùng kỳ năm 2020 (40,67%). Đặc biệt, tỷ lệ giải ngân vốn ODA và vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài rất thấp, chỉ đạt 7,52% kế hoạch cả năm.

Ảnh minh họa / Vietnam+ 

Hàng nghìn tỷ đồng vốn Nhà nước vay để đầu tư công đang dư thừa nằm im trong kho bạc mà vẫn phải trả tiền lãi, trong khi rất nhiều doanh nghiệp xây dựng thiếu việc làm, hàng trăm công trình chậm tiến độ, hàng vạn công nhân thất nghiệp. Nghịch lý này đang diễn ra, cản trở tiến trình phát triển của đất nước.

Lý giải việc giải ngân chậm, nhiều địa phương đổ lỗi do dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp phải thực hiện giãn cách xã hội tại một số địa phương. Nguyên nhân này là có thật. Thế nhưng trên thực tế, một số địa phương phải thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị số 16/CT-TTg nhưng vẫn có kết quả giải ngân tốt như: Bắc Ninh đạt 55,37%, Bình Phước đạt 52,88%, Tiền Giang đạt 50,90%...

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế, nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến việc giải ngân vốn đầu tư công của chúng ta chậm vẫn là do yếu tố chủ quan, nhất là các tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý, điều hành, tổ chức thực hiện. Một số cơ quan, địa phương, nhất là những nơi không thực hiện giãn cách xã hội thiếu quyết tâm chính trị, vai trò người đứng đầu chưa được phát huy đầy đủ, công tác lập kế hoạch vốn chưa sát với thực tế và khả năng giải ngân; công tác thiết kế thi công, đấu thầu lựa chọn nhà thầu chậm, giải phóng mặt bằng chưa được giải quyết dứt điểm; quy trình, thủ tục thanh quyết toán vốn đầu tư công còn bất cập; sự phối hợp giữa các cơ quan có trường hợp thiếu chặt chẽ; công tác thanh tra, kiểm tra chưa quyết liệt; việc xử lý các trường hợp chậm trễ, vi phạm quy định còn chưa kịp thời, nghiêm minh...

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công năm 2021, mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã  ký Công điện số 1082/CĐ-TTg yêu cầu các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương phải xác định việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm của năm 2021, là ý thức thực hiện nhiệm vụ chính trị trong tình hình hiện nay, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thực hiện cao nhất các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội năm 2021 trong bối cảnh đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành địa phương đang khẩn trương vào cuộc. Tuy nhiên, sẽ không thể giải ngân được vốn đầu tư công nếu không tăng cường kỷ luật, siết chặt kỷ cương, đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu. Rất cần một chế tài xử lý các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình gây khó khăn, cản trở, làm chậm tiến độ giao vốn, thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công. Cùng với đó là giải pháp xử lý các hành vi tiêu cực trong quản lý đầu tư công, thay thế kịp thời những cán bộ, công chức, viên chức yếu kém về năng lực, trì trệ, gây nhũng nhiễu người dân và doanh nghiệp.

ĐỖ PHÚ THỌ