Thảo luận về dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) trong khuôn khổ Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, nhiều đại biểu đồng tình với chủ trương từng bước đưa một số nhóm đối tượng như người làm việc không có quan hệ lao động, đặc biệt là người làm việc trên nền tảng số vào diện tham gia BHXH bắt buộc.
Những năm gần đây, kinh tế số nói chung, các mô hình kinh doanh cũng như số lượng người làm việc trên nền tảng số tại Việt Nam nói riêng phát triển mạnh. Theo khảo sát của Ngân hàng Thế giới, hơn 90% người làm việc trên nền tảng số tại Việt Nam coi đó là nguồn thu nhập chính, tuy nhiên chỉ khoảng 20% tham gia BHXH. Thực tế cũng cho thấy hiện phần lớn tài xế công nghệ, người giao hàng tự do (shipper), người bán hàng trực tuyến, người sáng tạo nội dung... chưa tham gia BHXH, nằm ngoài lưới an sinh và hầu hết đều băn khoăn, lo lắng khi ốm đau, tuổi già...
Rõ ràng, việc quy định tham gia BHXH bắt buộc với những đối tượng nói trên là rất cần thiết nhằm lấp “khoảng trống” an sinh xã hội và góp phần phát triển kinh tế số bền vững.
 |
| Ảnh minh họa/ vtcnews.vn |
Vấn đề đặt ra là cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp luật sao cho thực sự khoa học, phù hợp với thực tiễn, bảo đảm tính khả thi, tránh tình trạng luật ban hành nhưng khó thực hiện, không đi vào cuộc sống. Theo đó, cần nghiên cứu kỹ, có quy định phù hợp về phạm vi đối tượng, căn cứ và mức đóng, trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng, cơ chế, chính sách hỗ trợ của Nhà nước, lộ trình thực hiện... Đặc biệt, các đối tượng nói trên tham gia thị trường lao động một cách rất linh hoạt, thu nhập không ổn định, vì vậy chính sách cũng cần thiết kế linh hoạt, tránh máy móc, bảo đảm hài hòa lợi ích để người lao động có thể tham gia và thụ hưởng quyền lợi một cách thuận lợi.
Trong quá trình thực hiện chính sách, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam tiếp tục có những điều chỉnh, cải cách phù hợp nhằm mở rộng diện bao phủ, nâng cao quyền lợi người tham gia và bảo đảm việc giải quyết các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), bảo hiểm y tế (BHYT) kịp thời, đầy đủ. Những kết quả đạt được trong 9 tháng năm 2026 cho thấy chính sách an sinh xã hội ngày càng được tổ chức thực hiện theo hướng lấy quyền lợi của người dân, người lao động làm trọng tâm.
Chính sách trợ cấp hưu trí xã hội đã thiết thực tạo "điểm tựa" cho người cao tuổi (NCT) không có lương hưu. Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam đang già hóa dân số nhanh, để bảo đảm tốt hơn an sinh xã hội (ASXH) cho đối tượng này, cần xây dựng một hệ thống an sinh nhiều tầng, kết hợp trợ cấp, bảo hiểm và dịch vụ chăm sóc dài hạn. Chúng tôi có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Xuân Lập, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Chăm sóc NCT, Trung ương Hội NCT Việt Nam về vấn đề này.