Hai năm gần đây, sầu riêng từng giúp nhiều nhà vườn “trúng đậm” nhờ giá cao, xuất khẩu mạnh. Từ đó, nhiều người đổ xô chặt bỏ cây ăn trái khác để trồng sầu riêng. Không ít địa phương ở Nam Bộ dần bị “sầu riêng hóa” theo phong trào. Thực trạng trên đã từng được cảnh báo về phát triển nóng, thiếu quy hoạch nhưng nhiều nông dân bị kéo vào vì giá cao, để rồi hôm nay, người trồng sầu riêng lại loay hoay vì đầu ra, bán lỗ.

Ảnh minh họa: tienphong.vn  

Câu chuyện không chỉ là nỗi lo của nhà vườn trồng sầu riêng, đó còn là vòng luẩn quẩn “trồng-chặt” lặp đi lặp lại với nhiều loại nông sản khác như thanh long, chuối, xoài, ổi, dưa hấu... Cốt lõi của vấn đề là tư duy sản xuất theo phong trào, chạy theo thị trường ngắn hạn thay vì bám vào quy hoạch, thị trường dài hạn và tiêu chuẩn xuất khẩu. Trong khi đó, yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe hơn về chất lượng, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, quy trình sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật... Ngay cả người tiêu dùng trong nước cũng ngày càng quan tâm hơn đến chất lượng, thương hiệu sản phẩm. Vì vậy, quy hoạch thôi chưa đủ. Điều cần hơn là xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ giữa nhà vườn, hợp tác xã, doanh nghiệp thu mua và ngành nông nghiệp; đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ quy trình sản xuất của người dân. Nông nghiệp không thể mãi vận hành theo tâm lý “được giá thì trồng, mất giá thì chặt”. Bởi nếu không gắn với chuỗi giá trị, sản xuất thì khi sụt giảm, người trồng cây sẽ chịu thiệt, đến cuối vụ thu hoạch lại... lo ngày hái quả.