Suốt nhiều thập niên, giữa lòng Đại Nội vẫn hiện diện những lô cốt, hầm hào và vọng gác mang dấu ấn của chiến tranh. Chúng là một lớp thời gian khác phủ lên không gian di sản. Khi yêu cầu quốc phòng đã thay đổi, các công trình ấy không còn giá trị sử dụng, việc tháo dỡ là cần thiết để trả lại sự thống nhất cho tổng thể kiến trúc cố đô. Song, gỡ bỏ không đồng nghĩa với xóa bỏ ký ức. Mỗi lô cốt, mỗi hầm hào vẫn là chứng tích của một giai đoạn lịch sử. Nếu chúng biến mất hoàn toàn mà không được ghi chép, lưu trữ hay giới thiệu bằng tư liệu, hình ảnh hoặc một không gian trưng bày thích hợp thì một lát cắt của lịch sử cũng sẽ dần phai nhạt trong nhận thức cộng đồng.

Công tác tháo dỡ công trình chiến đấu trong khu vực kinh thành Huế được tiến hành trong khoảng 60 ngày. Ảnh: TTXVN

Bảo tồn di sản không phải là giữ lại mọi thứ của quá khứ, càng không phải lựa chọn chỉ nhớ điều đẹp và quên đi niềm đau. Những công trình quân sự từng phục vụ một hoàn cảnh lịch sử nhất định có thể không còn hiện diện trong không gian vật chất, nhưng vẫn cần được lưu giữ trong ký ức xã hội bằng những hình thức phù hợp.

Khi những lô cốt cuối cùng được tháo dỡ, Kinh thành Huế sẽ dần lấy lại dáng vẻ vốn có, nguyên bản. Nhưng giá trị lớn hơn của việc làm này còn ở cách chúng ta lựa chọn gìn giữ ký ức. Một dân tộc biết bảo tồn di sản là dân tộc biết trân trọng quá khứ; một dân tộc biết ứng xử công bằng với mọi lớp lịch sử mới có thể tự tin bước tới tương lai.