Đó là giải pháp được không ít các chuyên gia kinh tế đề xuất nhằm tìm đầu ra cho các sản phẩm nội địa. Thậm chí, thuật ngữ “khuyến khích” đã được phát triển thành “bắt buộc” trong việc dùng hàng nội địa của khối sử dụng ngân sách nhà nước.

Nguyên Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển là một trong những người tiên phong trong việc đưa ra lời kêu gọi sử dụng hàng nội. Ông cho rằng, Chính phủ nên “bắt buộc” các cơ quan Nhà nước sử dụng sản phẩm nội có chất lượng tương đương sản phẩm nhập ngoại, nhất là khi chi tiêu từ ngân sách Nhà nước. Ông khẳng định, làm như vậy không hề vi phạm các cam kết của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), bởi Việt Nam chưa tham gia Hiệp định Mua sắm Chính phủ.

Bảo hộ sản xuất nội địa nằm trong chiến lược mang tính sống còn của nhiều quốc gia trong tình hình kinh tế thế giới đang suy thoái, thị trường xuất khẩu ngày càng thu hẹp. Hiện một số nước cũng đã áp dụng chính sách sử dụng hàng nội, nhất là trong trường hợp mua sắm công. Ngay cả Hoa Kỳ, nước luôn đi đầu trong việc kêu gọi tự do hóa thương mại, chống bảo hộ mậu dịch cũng đã tích cực áp dụng những chính sách bảo hộ sản xuất, thị trường nội địa. Ngay gần chúng ta, chính phủ In-đô-nê-xi-a cho biết sẽ bắt buộc tất cả viên chức nhà nước phải mua hàng nội địa để hỗ trợ sản xuất trong nước. Viên chức nhà nước của In-đô-nê-xi-a được yêu cầu không chỉ mua đồ ăn thức uống, giày dép, quần áo… mà cả các sản phẩm văn hóa “sản xuất tại In-đô-nê-xi-a”.

Các chuyên gia cho rằng, lâu nay, chính sách thương mại của Việt Nam hướng vào xuất khẩu. Đến khi xuất khẩu khó khăn, thị trường nội địa Việt Nam được đánh giá có sức hấp dẫn nhất thế giới, thì nhà quản lý, doanh nghiệp mới giật mình nhìn lại. Hóa ra lâu nay chúng ta đã thiếu quan tâm đến thị trường nội địa và sức mua trong nước.

Năm 2008, mặc dù lạm phát cao nhưng tổng mức bán lẻ và dịch vụ vẫn đạt khoảng 58 tỷ USD với tốc độ tăng trưởng 31%. Riêng hai tháng đầu năm nay, suy thoái kinh tế toàn cầu trở nên nghiêm trọng hơn, xuất khẩu của Việt Nam sụt giảm 5% so cùng kỳ năm trước, nhiều lao động đứng trước nguy cơ mất việc làm... Thế nhưng doanh thu bán lẻ và dịch vụ vẫn tăng gần 21%, cao hơn rất nhiều so với mức tăng trưởng kinh tế.

Chiến lược sử dụng hàng nội địa đã được nhắc tới trong một số văn bản thời gian gần đây. Nó cần được nhận thức đúng, trước hết bắt đầu từ các cơ quan Nhà nước, doanh nghiệp Nhà nước. Nên có những danh mục hàng hóa cụ thể buộc phải mua hàng nội địa đối với những cơ quan sử dụng ngân sách. Tất nhiên, việc này cần được tính toán kỹ để có thể đưa ra những phương án khả thi. Nhưng về mặt tinh thần, khẩu hiệu “dùng hàng Việt Nam là yêu nước” nên được treo trong các công sở, ở những nơi công cộng để khuyến khích toàn xã hội chung sức vì hàng Việt.

HỒ QUANG PHƯƠNG