Toàn văn bản sắc chỉ được in trên giấy gió đã úa vàng vì thời gian. Ảnh: ĐĂNG LÂM

Chiều ngày 31-3, Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ, Phó giám đốc Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) tỉnh Quảng Ngãi từ đảo Lý Sơn trở về mang theo nhiều tài liệu nói về tờ sắc chỉ của triều Nguyễn liên quan đến quần đảo Hoàng Sa thân yêu của Tổ quốc. Sáng 1-4, Phóng viên Báo QĐND đã có mặt tại Sở VH-TT&DL Quảng Ngãi để trao đổi với Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ về vấn đề này.

Vẫn còn dáng vẻ mệt mỏi sau chuyến vượt biển từ đảo Lý Sơn trở về trong điều kiện sóng to, gió lớn, nhưng Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ vẫn vui vẻ cho biết: Nhân chuyến ra tìm hiểu, nghiên cứu về lịch sử huyện đảo, ông được gia đình ông Đặng Lên, trú tại thôn Đồng Hộ, xã An Hải, huyện đảo Lý Sơn cung cấp thông tin và cho xem một sắc chỉ quý của triều đình nhà Nguyễn liên quan đến “đội hùng binh” giữ đảo Hoàng Sa mà tộc họ Đặng đã lưu giữ hơn 174 năm qua. Bằng chứng quý giá này là một sắc chỉ của vua Minh Mạng in trên giấy dó mỏng, đã úa vàng vì thời gian. Sắc chỉ này hiểu theo bản dịch của ông Nguyễn Hiển Đạt, 76 tuổi ở làng An Vĩnh, dịch nghĩa từ chữ Hán ra tiếng Việt, là giấy triệu tập, phái một đội thuyền gồm 3 chiếc, mỗi chiếc chở theo 8 binh sĩ mang theo binh khí và lương thực, thực phẩm ra đảo Hoàng Sa vào ngày 15 tháng 4 năm Minh Mạng thứ 15 (Ất Mùi – 1835). Bản dịch trên sắc chỉ ghi rõ: Nay triều giao cho ông Võ Văn Hùng ở Lý Sơn tuyển chọn những thanh niên tinh thông võ nghệ, giỏi bơi lội để sung vào đội thuyền, giao Đặng Văn Siểm (là người thuộc dòng họ Đặng cùng chi nhánh với ông Đặng Lên-người đang giữ sắc chỉ hiện nay) đảm trách việc dẫn đường, giao Võ Văn Công phụ trách lương thảo...

Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ còn cho biết: “Trước khi đưa sắc chỉ cho tôi cùng các thành viên trong đoàn xem và chụp ảnh, ông Đặng Lên đã làm một lễ cúng tổ tiên rất thịnh soạn. Sau khi chụp ảnh xong thì ông Lên lại cất vào tủ thờ!”. Cũng theo Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ: “Từ trước đến nay một số dòng tộc trên đảo đã cung cấp cho cơ quan chức năng nhiều tài liệu liên quan đến quần đảo Hoàng Sa là chủ quyền của Việt Nam, nhưng những lần đó đều là bản sao. Sắc chỉ mà ông Đặng Lên cung cấp lần này là bản gốc”.

Ông Đặng Lên bên bản sắc chỉ của vua Minh Mạng ban hành năm 1835

Trao đổi với ông Đặng Lên qua điện thoại, chúng tôi nêu câu hỏi: “Sao bây giờ ông mới cung cấp cho cán bộ ngành văn hóa tài liệu này?”. Ông Đặng Lên vui vẻ trả lời: “Tổ tiên, ông bà đã có công trạng thì thế hệ cháu con phải biết gìn giữ. Sở dĩ bây giờ gia đình tôi mới cung cấp cho Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ vì bao nhiêu năm nay cứ nghĩ đấy là báu vật thiêng liêng của riêng dòng tộc, gia đình!”...

Theo chúng tôi, trước đây đã có rất nhiều tài liệu khẳng định quần đảo Hoàng Sa thuộc chủ quyền Việt Nam, trong đó có các bộ chính sử triều Nguyễn và các học giả Việt Nam thời phong kiến như Lê Quý Đôn, Phan Huy Chú cùng một số tài liệu được tìm thấy trên đảo Lý Sơn trong thời gian gần đây. Như vậy, dấu tích còn lại qua những chuyến vượt biển ra đảo mấy trăm năm trước không chỉ là những tấm bia đá cắm mốc khẳng định chủ quyền Việt Nam tại Hoàng Sa, thế hệ cháu con hôm nay còn có thể biết đến một Hoàng Sa hiện hữu ngay trên đảo Lý Sơn qua những bằng chứng hùng hồn hóa thân vào hai hình thức văn hóa vật thể và phi vật thể. Đó là Âm linh tự - nơi tổ chức các buổi lễ tế và tiễn đưa con em vượt biển đến Hoàng Sa với sắc chỉ vua Minh Mạng ban hành (mà ông Đặng Lên đang lưu giữ). Đó là những ngôi mộ gió - nơi chôn cất hình nhân thế mạng những người lính hi sinh trong thời gian thực thi nhiệm vụ tại Hoàng Sa. Đó là lễ khao lề thế lính Hoàng Sa mang đậm dấu ấn tâm linh... Cùng với các bằng chứng hùng hồn ấy, sắc chỉ vua Minh Mạng ban hành mà ông Đặng Lên vừa cung cấp là tài liệu cực kỳ quan trọng góp phần bổ sung vào kho tư liệu lịch sử quý giá để chúng ta có thể hùng hồn khẳng định, quần đảo Hoàng Sa là chủ quyền thiêng liêng của dân tộc Việt Nam, là bài ca bất tử về truyền thống dựng nước và giữ nước của cha ông.

TIẾN DŨNG