QĐND - Năm học 1984-1985, khi đang là cán bộ làm công tác thanh niên trong quân đội, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (khóa IV), tôi vinh dự được Ban Bí thư Trung ương Đoàn cử làm Trưởng đoàn cán bộ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đến học tập ở Trường Đoàn cao cấp, thuộc Trung ương Đoàn thanh niên Cộng sản Lê-nin (Liên Xô) ở thủ đô Mát-xcơ-va. Thời điểm ấy, nhà trường có hàng nghìn sinh viên, nghiên cứu sinh của 67 quốc gia, gồm các nước xã hội chủ nghĩa, các nước dân tộc dân chủ tiến bộ ở châu Phi, Mỹ la-tinh, Trung Đông, Tây Á... đến học tập, nghiên cứu.

Theo quy chế của nhà trường, mỗi năm học, đoàn sinh viên của mỗi nước, nhất là các nước thuộc khối xã hội chủ nghĩa có quan hệ ngoại giao với Liên Xô, được ưu tiên chọn tổ chức một ngày kỷ niệm truyền thống của dân tộc mình. Khi nhận được kế hoạch của đoàn sinh viên mỗi nước, Ban giám hiệu nhà trường phê duyệt, xếp lịch tổ chức lễ kỷ niệm truyền thống của quốc gia đó. Các hoạt động gồm: Mít tinh kỷ niệm, hoạt động văn hóa, thi đấu thể thao, triển lãm chuyên đề, trưng bày gian hàng truyền thống… tùy thuộc khả năng của mỗi đoàn, có sự hỗ trợ tổ chức của nhà trường.

Đoàn xe thiết giáp Quân khu 9 diễu hành trong lễ mừng chiến thắng 30-4-1975 tại Cần Thơ. Ảnh tư liệu

Thời kỳ đó, hình ảnh đất nước Việt Nam anh hùng, chiến thắng đế quốc Mỹ xâm lược được cả thế giới ngưỡng mộ, ca ngợi, nhưng các thế lực thiếu thiện chí lại lấy cớ, xuyên tạc việc quân tình nguyện Việt Nam sang làm nhiệm vụ quốc tế giúp bạn Cam-pu-chia để cấm vận, cô lập, gây cho ta không ít khó khăn. Thấy việc nhà trường cho tổ chức ngày kỷ niệm truyền thống là cơ hội tốt để giao lưu, tăng cường đoàn kết, giới thiệu lịch sử, văn hóa, hình ảnh đất nước, con người Việt Nam với các đại biểu trẻ ưu tú trên thế giới, chi bộ Đảng tại trường ra nghị quyết tổ chức “Ngày Việt Nam chiến thắng”, nhằm tạo ấn tượng tốt với bạn bè quốc tế. Kế hoạch được Ban cán sự Đoàn, Đảng ủy Đại sứ quán Việt Nam tại Mát-xcơ-va rất ủng hộ.

Là sĩ quan quân đội với quân hàm đại úy, tôi đến gặp Thiếu tướng Lê Thanh, Tùy viên quân sự Đại sứ quán, nhờ dẫn sang phòng Tùy viên Văn hóa, đăng ký mượn bộ phim phù hợp để phục vụ kế hoạch tổ chức “Ngày Việt Nam mừng kỷ niệm 10 năm giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước tại trường”. Rất may tại đây có một bản phim nhựa “Đại thắng mùa Xuân năm 1975”. Mượn được phim, tôi cùng Ban tổ chức lễ kỷ niệm báo cáo với lãnh đạo nhà trường kế hoạch tổ chức chiếu phim, mời các bạn sinh viên, nghiên cứu sinh quốc tế, sinh viên Liên Xô đang học tập tại trường xem.

Để buổi chiếu phim có hiệu quả, tôi đề xuất với đồng chí Đa-tri-ép, Phó trưởng Khoa Xã hội chủ nghĩa, đề nghị phòng tuyên truyền nhà trường chiếu phim trước cho hai cán bộ người Nga phiên dịch tiếng Việt cho đoàn là Lê-na và Na-ta-sa xem trước, để hiểu rõ diễn biến toàn bộ chiến dịch, có kèm các tài liệu về chiến dịch. Các phiên dịch viên của bạn cũng được bố trí ngồi giữa các nhóm sinh viên của các nước để phiên dịch ra ngôn ngữ của họ.

Đầu giờ chiều 29-4-1985, sau lời phát biểu của tôi về bộ phim, lời cảm ơn các bạn đến xem phim, buổi chiếu phim bắt đầu. Người xem ngồi kín hội trường, mọi người rất chăm chú theo dõi. Đến mỗi cảnh quan trọng, ấn tượng trong phim, như: Cảnh trận địa pháo lớn, pháo hỏa tiễn của ta đồng loạt phát hỏa; xe tăng của ta húc đổ bức tường Sở chỉ huy Sư đoàn 23 Quân đội Sài Gòn tại Sân bay Hòa Bình ngày 10-3-1975, mở màn Chiến dịch giải phóng Tây Nguyên thì cả hội trường vang lên tiếng vỗ tay, tiếng reo vang bằng tiếng Nga, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha... rất phấn khích. Các cảnh quay bộ đội ta đầu đội mũ tai bèo, mũ cối, với các loại súng: AK, B40, B41 dũng mãnh xông lên trong lửa đạn đánh chiếm căn cứ địch khiến cả hội trường rộn vang những tràng pháo tay.

Cao trào nhất là cảnh xe tăng của ta dũng mãnh húc đổ cánh cổng sắt tiến vào dinh Độc Lập trưa 30-4, tiếp đó Tổng thống chính quyền Sài Gòn Dương Văn Minh đầu hàng vô điều kiện, cờ giải phóng tung bay trên nóc dinh Độc Lập... thì nhiều người trong hội trường đứng lên vỗ tay vang dậy, kéo dài, cùng những tiếng reo hò cảm phục. Có mặt trong hội trường, mỗi cán bộ, sinh viên Việt Nam hôm đó đều rất đỗi tự hào, xúc động bởi tình cảm của bạn bè quốc tế dành cho đất nước, quân đội, nhân dân Việt Nam.

Hôm sau, đúng ngày 30-4, cuộc mít tinh chính thức cấp toàn trường mừng Ngày chiến thắng của Việt Nam được tổ chức trang trọng. Tôi vinh dự, tự hào mặc quân phục sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam tham gia đoàn chủ tịch. Sau mít tinh, hưởng ứng lời mời của chúng tôi, các bạn sinh viên quốc tế đều tham gia rất nhiệt thành các hoạt động khác, như: Thi đấu thể thao, triển lãm... Ai cũng chúc mừng chúng tôi nhân kỷ niệm Ngày chiến thắng.

Sau đó, khi đến khu vực nhà ở của đoàn ta tại ký túc xá chúc mừng, một số bạn bè quốc tế còn "tập" thể hiện các hành động trong chiến đấu của chiến sĩ Quân giải phóng Việt Nam như được xem trong bộ phim, đồng thời không ngớt lời chúc mừng: “Việt Nam anh hùng”, “Việt Nam-Hồ Chí Minh”, “Việt Nam-Võ Nguyên Giáp”... khiến chúng tôi càng xúc động, tự hào.

Tròn 30 năm đã qua, nhưng kỷ niệm về buổi chiếu phim “Đại thắng mùa xuân năm 1975” tại trường Đoàn cao cấp Lê-nin (Liên Xô) cho các bạn sinh viên của gần 70 quốc gia khắp năm châu xem và được hoan nghênh nhiệt liệt, vẫn luôn tươi mới, lắng đọng mãi trong tôi.

TRỊNH THANH PHI, Nguyên Phó trưởng Ban Thanh niên Quân đội, nguyên Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đoàn.