Bộ trưởng Tài chính giải trình trước Quốc hội: Tăng trưởng hai con số là lựa chọn tất yếu

Phiên họp được tiến hành dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, mục tiêu này gắn với định hướng đưa đất nước trở thành quốc gia phát triển, có nền công nghiệp hiện đại vào dịp kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa (nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam). Tuy nhiên, thực tiễn thế giới cho thấy đây là mục tiêu không dễ đạt được. Dẫn báo cáo của tổ chức World Development Report, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết từ năm 1946 đến nay, chỉ có 13 quốc gia và vùng lãnh thổ duy trì được tăng trưởng hai con số liên tục trên 10 năm để bứt phá từ nhóm nước nghèo lên phát triển. Trong khi đó, hơn 40 năm đổi mới, Việt Nam mới chỉ có 2 năm tăng trưởng trên 9% và chưa từng đạt mức hai con số.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội tại phiên họp sáng 21-4. Ảnh: TRỌNG HẢI

Tuy nhiên, Bộ trưởng khẳng định đây là con đường đã được xác định rõ trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, cùng với các định hướng chiến lược của Bộ Chính trị và Trung ương. Chính phủ đã cụ thể hóa bằng hệ thống 59 chỉ tiêu, 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp cho giai đoạn tới và 92 nhiệm vụ cụ thể trong năm 2026. “Định hướng đã rõ, vấn đề là quyết tâm thực hiện quyết liệt, hiệu quả”, Bộ trưởng nhấn mạnh, đồng thời cho rằng cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ triển khai, giám sát đến điều chỉnh kịp thời.

Về tình hình kinh tế, quý I ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực với tăng trưởng đạt khoảng 7,8–7,9%, xuất khẩu tăng trên 19%, giải ngân đầu tư công tăng 1,2% so với cùng kỳ và số doanh nghiệp thành lập mới tăng hơn 31,7%. Tuy nhiên, từ quý II trở đi, nền kinh tế dự báo chịu tác động rõ hơn từ biến động quốc tế, đặc biệt là xung đột Trung Đông. Theo ước tính, nếu giá dầu thô tăng 10% có thể làm giảm tăng trưởng 0,4% và đẩy lạm phát tăng thêm 0,5%. Không chỉ giá dầu, nhiều đầu vào sản xuất như phân bón hay cáp quang cũng tăng mạnh, gây áp lực lớn cho doanh nghiệp.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm, Bộ trưởng cho biết các quý còn lại phải đạt mức 10–11%. Bộ Tài chính sẽ tham mưu Chính phủ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Trước hết, rà soát, cập nhật kịch bản tăng trưởng, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp phù hợp tình hình mới. Đồng thời, tăng cường phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ, vừa bảo đảm nguồn vốn cho nền kinh tế, vừa giữ ổn định vĩ mô. Chính sách thuế sẽ được hoàn thiện theo hướng thu đúng, thu đủ, đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa – chiếm khoảng 96% tổng số doanh nghiệp và đóng góp hơn 50% GDP.

Về đầu tư công, Chính phủ đang quyết liệt chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ giải ngân. Trong tuần, Thủ tướng sẽ chủ trì hội nghị toàn quốc nhằm tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm hoàn thành kế hoạch năm 2026.

Quang cảnh phiên họp Quốc hội sáng 21-4. Ảnh: TRỌNG HẢI

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là xử lý các dự án tồn đọng. Theo Bộ trưởng, hiện có khoảng 200.000ha đất và nguồn lực tương đương 3,3 triệu tỷ đồng đang bị “đóng băng”-gấp 3 lần tổng vốn đầu tư công năm 2026. Việc tháo gỡ các dự án này, theo các nghị quyết của Quốc hội, sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng đáng kể.

Cùng với đó, Bộ Tài chính sẽ trình sửa đổi một số luật thuế quan trọng như thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt nhằm khơi thông điểm nghẽn thể chế.

Về huy động vốn, mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ tổng đầu tư toàn xã hội từ 33,1% GDP giai đoạn 2020-2025 lên khoảng 40% giai đoạn 2026-2030, tương đương nhu cầu vốn tăng 2,2 lần. Trong đó, ngân sách Trung ương cần tăng 3,4 lần, còn thu hút FDI phải tăng khoảng 1,7 lần.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, cải thiện hệ số ICOR từ mức 4,6 xuống 4–4,5. Nếu không cải thiện, để đạt tăng trưởng hai con số, tổng đầu tư toàn xã hội có thể phải lên tới 70% GDP.

Đối với thị trường vốn, Bộ trưởng thừa nhận nền kinh tế hiện còn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng – nguồn vốn ngắn hạn. Trong khi đó, nhu cầu vốn dài hạn cần được đáp ứng qua thị trường cổ phiếu và trái phiếu. Thị trường cổ phiếu đã có bước tiến khi được đánh giá nâng hạng, mở ra cơ hội thu hút vốn quốc tế. Thị trường trái phiếu Chính phủ cũng đang phục hồi, với giá trị huy động khoảng 800 nghìn tỷ đồng năm 2025 và mục tiêu 900 nghìn tỷ đồng trong năm nay.

Để phát triển bền vững thị trường vốn, cần cải cách đồng bộ từ thể chế, hạ tầng đến phát triển các định chế trung gian chuyên nghiệp. Đây là yếu tố then chốt giúp nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nhỏ lẻ, yên tâm tham gia thị trường.

“Kết quả cuối cùng phụ thuộc vào hiệu quả đầu tư và khả năng kiểm soát dòng vốn”, Bộ trưởng nhấn mạnh, đồng thời cam kết tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội để hoàn thiện chính sách trong thời gian tới.