5 năm sau, anh kết hôn và đưa người vợ trẻ cùng quê ở xã Ân Phú (Vũ Quang, Hà Tĩnh) vào vùng đất nắng gió này. Buổi ban đầu, hai vợ chồng phải ở nhà tạm, nền đất, vách ván. Khi 2 con chào đời, nỗi lo cơm áo càng chồng chất. Làm thế nào để tháo “vòng kim cô” nghèo khó là câu hỏi ám ảnh thường trực vợ chồng anh.
Gia đình anh Đậu Văn Thiên.
Được công ty giao khoán hơn 2ha cà phê, nhưng do vườn cây bước vào thời kỳ già cỗi, tốc độ tăng trưởng chậm, năng suất kém... khiến kinh tế giậm chân tại chỗ. Để khắc phục nhược điểm này, từ năm 2003, công ty mời cán bộ Viện Khoa học Kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật ghép chồi để “trẻ hóa” vườn cây. Kết quả ban đầu thu được khá khả quan. Nhưng chỉ vài năm sau, cà phê được ghép chồi tiếp tục bị thoái hóa. Rà soát toàn bộ quy trình kỹ thuật ghép chồi, chăm sóc cà phê, anh Thiên phát hiện ra khâu mấu chốt: Những cây được ghép từ giống TR4 thuần chủng luôn có tuổi thọ, sức đề kháng cao hơn hẳn.
Từ đó, anh âm thầm thử nghiệm rồi nhân rộng việc ghép chồi giống thuần chủng này cho toàn bộ diện tích nhận khoán. Hơn một năm sau, vườn cây đã xanh tốt vượt trội, năng suất cao, quả lớn, vỏ mỏng, đề kháng tốt… Hơn nữa, cà phê khi chín đồng loạt, giảm công hái bói. Từ thử nghiệm thành công, anh tận tình hướng dẫn kinh nghiệm cho anh chị em trong đội, và được mọi người tín nhiệm gọi là “chuyên gia ghép chồi cà phê”. Khi Công ty phát hiện, đưa anh vào Đội dịch vụ tư vấn kỹ thuật cưa ghép cải tạo vườn cà phê kinh doanh kém hiệu quả, đi phổ biến kinh nghiệm cho các đội sản xuất.
Là con nhà nông, từ bé đã quen với ruộng đồng, theo chồng vào Tây Nguyên, chị Nguyễn Thị Trung cần mẫn với vườn cà phê. Nếu như ông xã giải được bài toán ghép chồi thì chị lại tìm được đáp số cho phép tính đầu tư phân bón. Chị Trung cho biết: “Công ty chịu trách nhiệm cung ứng nước và phân bón, giao mức khoán 12,5 tấn quả tươi/năm/ha. Từ thực tiễn sản xuất, nếu chỉ dùng nguồn phân bón định mức thì khả năng vượt khoán vẫn thấp”. Từ suy nghĩa đó, gia đình mạnh dạn dốc tiền tiết kiệm, đầu tư mua thêm phân bón cho mỗi hécta nhận khoán từ 15-20 triệu đồng... Kết quả là, năng suất cao hơn hẳn so với trước, trung bình mỗi năm thu về trên dưới 20 tấn quả tươi/ha, có năm thu được 22 tấn. Hạch toán ra, trừ chi phí đầu tư và nộp khoán, mỗi hécta hằng năm thu lãi gần 50 triệu đồng. Hơn thế, vườn cây được bón thêm phân sung sức hơn hẳn, hạn chế rụng quả vào mùa mưa, cho hiệu quả không chỉ trước mắt mà còn bền vững, lâu dài. Như vậy, cộng mức vượt khoán với nguồn thu từ 1,2ha càphê tiểu điền, mỗi năm anh chị thu nhập ngoài lương gần 200 triệu đồng. Hiện nay, gia đình đã có nhà xây và mua sắm được các tiện nghi sinh hoạt thiết yếu. 7 năm liền (2009-2016), chị Nguyễn Thị Trung được bình bầu danh hiệu Chiến sĩ thi đua, vừa qua còn được tín nhiệm bầu làm Chi hội phó Chi hội phụ nữ Đội 5.
Cách thức vươn lên làm giàu chính đáng của gia anh Thiên, chị Trung đã và đang được nhiều gia đình công nhân của Công ty TNHH MTV Cà phê 15 học tập, làm theo.
Bài và ảnh: ĐỖ THỊ NGỌC DIỆP