Từ sân chơi đến hành trình gieo tình yêu biển, đảo

Là sáng kiến của Cảnh sát biển (CSB) Việt Nam, được Bộ Quốc phòng chỉ đạo tổ chức lần đầu năm 2013, Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” đã thu hút hàng triệu lượt học sinh tham gia. Thông qua cuộc thi, các em được tìm hiểu về vị trí, vai trò của biển, đảo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; truyền thống dựng nước, giữ nước của dân tộc; pháp luật về biển, đảo; đồng thời được giao lưu, trải nghiệm và tìm hiểu về cán bộ, chiến sĩ CSB. Giá trị của cuộc thi còn được lan tỏa từ những bài viết, tranh vẽ, sản phẩm sáng tạo hay lời nhắn gửi của học sinh từ đất liền hướng về biển, đảo, trở thành món quà tinh thần ý nghĩa đối với cán bộ, chiến sĩ đang ngày đêm thực hiện nhiệm vụ nơi đầu sóng. Qua đó, tiếp thêm động lực để cán bộ, chiến sĩ CSB và các lực lượng làm nhiệm vụ trên biển vững vàng vượt qua khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Bước phát triển quan trọng của cuộc thi là năm 2024, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phê duyệt Đề án tổ chức Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” trên phạm vi toàn quốc giai đoạn 2024-2030 và những năm tiếp theo (Đề án). Đây là cơ sở để cuộc thi được triển khai thống nhất, bài bản, mở rộng đối tượng và địa bàn, tạo bước chuyển mới cả về quy mô và chất lượng. Năm học 2025-2026 là năm đầu tiên cuộc thi được triển khai theo Đề án trên phạm vi toàn quốc. Hơn 470.000 lượt học sinh tham gia là con số cho thấy sức hút và khả năng lan tỏa của hoạt động giáo dục về biển, đảo trong trường học. Cuộc thi được triển khai tại các trường THCS trên địa bàn các tỉnh, thành phố ven biển và một số địa bàn trọng điểm trong cả nước, gắn với các chương trình an sinh xã hội, hoạt động hướng về biển, đảo.

Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và đồng chí Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó chủ tịch Quốc hội trao giải Nhất Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” năm học 2025-2026 tặng đội Bạch Long Vĩ đến từ TP Hải Phòng. Ảnh: VIỆT TRUNG

Em Phạm Hà Ly, học sinh Trường Tiểu học và THCS Đông Hải 2 (TP Hải Phòng), thành viên đội Bạch Long Vĩ giành giải nhất Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” năm học 2025-2026, chia sẻ: “Qua cuộc thi, em có thêm nhiều kiến thức về biển, đảo Việt Nam, nhất là vị trí, vai trò của biển, đảo đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Những nội dung trước đây em chỉ được biết qua sách vở thì nay trở nên sinh động, gần gũi hơn qua cuộc thi. Em cũng cảm nhận rõ hơn sự vất vả, trách nhiệm của các chú bộ đội đang ngày đêm làm nhiệm vụ nơi đầu sóng. Em mong cuộc thi tiếp tục được tổ chức để nhiều bạn học sinh có cơ hội tìm hiểu và thêm yêu biển, đảo quê hương”.

Đổi mới nội dung, tăng sức lan tỏa

Khi quy mô cuộc thi ngày càng được mở rộng, yêu cầu đặt ra không chỉ là tổ chức được nhiều hơn, thu hút đông học sinh hơn, mà quan trọng là làm sao để giá trị của cuộc thi được duy trì sau khi tiếng trống, tiếng nhạc của các vòng thi kết thúc. Từ thực tiễn đó, phát biểu tại gala tổng kết trao giải Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” năm học 2025-2026, Thượng tướng Đỗ Xuân Tụng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị yêu cầu, thời gian tới, CSB Việt Nam tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị, địa phương, ngành giáo dục và đào tạo, cơ quan báo chí, truyền thông triển khai hiệu quả Đề án; chuẩn hóa nội dung, học liệu, ngân hàng câu hỏi; đổi mới hình thức tổ chức theo hướng sinh động, hấp dẫn, phù hợp với từng lứa tuổi, địa bàn. Mục tiêu quan trọng là sau mỗi mùa thi phải tạo được chuyển biến thực chất trong nhận thức, tình cảm, trách nhiệm và hành động của học sinh, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” trong sự nghiệp bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị tham quan tranh vẽ về biển, đảo của các thí sinh. Ảnh: LA DUY 

Các giáo viên và thí sinh góp ý, nội dung cuộc thi cần được thiết kế theo hướng “học mà chơi, chơi mà học”, giảm tính hàn lâm, tăng tính trực quan và trải nghiệm. Các câu hỏi, tình huống thực tiễn, hình ảnh, video, bản đồ số, mô phỏng không gian biển, đảo... được khai thác phù hợp sẽ giúp những vấn đề vốn có tính đặc thù trở nên gần gũi hơn với học sinh. Bên cạnh đó, nghiên cứu mở rộng những nội dung yêu cầu học sinh thuyết trình, xử lý tình huống, thiết kế sản phẩm truyền thông, kể chuyện, sáng tác hoặc thực hiện các dự án nhỏ về biển, đảo. Qua đó, các em không chỉ ghi nhớ kiến thức mà còn có cơ hội thể hiện năng lực sáng tạo, kỹ năng giao tiếp và tinh thần trách nhiệm.

Thế hệ trẻ ngày càng gắn bó với môi trường số, vì thế cuộc thi cần có những hình thức phù hợp để học sinh có thể tìm hiểu và lan tỏa kiến thức về biển, đảo trên các nền tảng số một cách chính xác, tích cực. Có thể xây dựng kho học liệu số, các cuộc thi trực tuyến bổ trợ, sản phẩm đồ họa, video ngắn, bản đồ tương tác... qua đó đưa thông điệp về biển, đảo đến gần hơn với đời sống của học sinh.

Bên cạnh sự giáo dục từ nhà trường, cần phát huy tốt hơn vai trò của gia đình, địa phương và các cơ quan báo chí, truyền thông. Một cuộc thi dành cho học sinh sẽ tạo được sức lan tỏa lớn hơn khi phụ huynh cùng tìm hiểu, giáo viên cùng hướng dẫn, địa phương cùng tổ chức và báo chí đồng hành. Khi đó, thông điệp “Em yêu biển, đảo quê hương” không chỉ hiện diện trong phòng thi mà còn trở thành nội dung giáo dục thường xuyên trong nhà trường và cộng đồng.