Nền móng của tăng trưởng bền vững

Lịch sử đã chứng minh, mỗi bước phát triển đột phá của đất nước đều gắn liền với việc giải phóng sức sản xuất, khơi thông, phát huy nguồn lực trong dân. Công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo năm 1986 là minh chứng sinh động: Từ một nền kinh tế trì trệ, thiếu lương thực trầm trọng, lạm phát phi mã, nhờ thay đổi tư duy và cơ chế quản lý, đặc biệt là những quyết sách như “Khoán 10”, sức sản xuất trong xã hội được đánh thức, nguồn lực trong dân được khơi thông, tạo nên bước chuyển mạnh mẽ, đưa Việt Nam vươn lên trở thành một nền kinh tế năng động, hội nhập quốc tế sâu rộng.

Khơi thông nguồn lực trong nhân dân để phát triển đất nước. Ảnh minh họa: cand.com.vn

40 năm sau công cuộc đổi mới, Đại hội XIV của Đảng xác định mục tiêu đầy khát vọng là tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa (GDP) bình quân hai con số trong giai đoạn 2026-2030, tạo tiền đề thực hiện thắng lợi hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước. Đây là nhiệm vụ rất khó khăn nhưng sẽ khả thi nếu thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp về cải cách thể chế, đổi mới mô hình tăng trưởng..., đồng thời không thể thiếu việc giải phóng sức sản xuất và khơi thông nguồn lực trong dân-nguồn lực lớn nhất, bền vững nhất.

Nguồn lực trong dân không đơn thuần là các giá trị vật chất như đất đai, tiền bạc... người dân đang nắm giữ mà còn là tiềm năng, sức mạnh tinh thần như nguồn lao động có trình độ, kỹ năng với sự sáng tạo, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, ý chí, khát khao cống hiến, vươn lên... Sở dĩ phải đặt ra yêu cầu giải phóng sức sản xuất, khơi thông nguồn lực trong dân là bởi nếu làm được điều này thì người dân, doanh nghiệp sẽ có môi trường, điều kiện thuận lợi, tích cực, tự giác phát huy tối đa khả năng lao động, vốn, tài sản cùng năng lực, trí tuệ của mình vào sản xuất, kinh doanh, đóng góp vào sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, đúng như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong bài phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV: “Khi nội lực trong dân được khơi thông, được kết nối với nguồn lực nhà nước, với hạ tầng, với thị trường, với công nghệ, với đào tạo, với tín dụng, với quy hoạch phát triển, thì nền kinh tế sẽ có một nền móng nội lực vững chắc cho tăng trưởng một cách ổn định, bền vững”.

Yêu cầu khơi thông, phát huy nguồn lực trong dân càng trở nên cấp thiết, là việc làm tất yếu khi nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026-2030 được ước tính khoảng 38 triệu tỷ đồng, trong khi nguồn vốn từ khu vực Nhà nước chỉ chiếm khoảng 8,5 triệu tỷ đồng (hơn 22,3%). Vốn Nhà nước, do vậy, chỉ đóng vai trò "vốn mồi", "vốn kiến tạo", phần vốn còn lại phải huy động từ các nguồn lực khác, bao gồm nguồn lực trong dân.

Kiến tạo môi trường phát triển

Không thể phủ nhận những thành tựu có tính chất bước ngoặt trong phát triển kinh tế-xã hội của đất nước trong suốt những năm qua, trong đó có việc giải phóng sức sản xuất, khơi thông dòng chảy vốn, năng lực, trí tuệ, khả năng lao động sáng tạo... của người dân. Tuy nhiên, thẳng thắn nhìn nhận thì những kết quả này chưa thực sự đáp ứng được kỳ vọng phát triển của đất nước trong bối cảnh, tình hình mới.

Nhìn dưới góc độ số lượng doanh nghiệp, với hơn 100 triệu dân, nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nhiều thành phần, nước ta có tiềm năng lớn về sức sản xuất, nguồn lực kinh tế trong dân. Tuy nhiên, tính đến nay, cả nước mới có khoảng 1 triệu doanh nghiệp, không đạt được mục tiêu mà Nghị quyết số 10-NQ/TW (khóa XII) đặt ra đến năm 2020 có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp, đến năm 2025 có hơn 1,5 triệu doanh nghiệp. Nếu không có bước đột phá thì với tốc độ tăng doanh nghiệp như những năm qua là 40.000-70.000 doanh nghiệp/năm, mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 2 triệu doanh nghiệp-nghĩa là trong 4 năm tới phải có thêm khoảng 1 triệu doanh nghiệp, là bất khả thi. Đáng nói, hiện nước ta có tới gần 6 triệu hộ kinh doanh cá thể, giải quyết việc làm cho khoảng 10 triệu lao động, đóng góp 30% GDP, nhưng đã và đang diễn ra tình trạng nhiều hộ “không chịu lớn” để trở thành doanh nghiệp, khiến sức sản xuất cũng như không gian phát triển bị bó hẹp.

Bên cạnh việc nguồn lực trong dân chưa được khơi thông mạnh mẽ, cũng còn tình trạng nguồn lực “chảy sai hướng”. Thay vì đi vào sản xuất, kinh doanh, không ít dòng vốn lại đổ vào tích trữ vàng, ngoại tệ hoặc đầu cơ bất động sản, đầu tư ồ ạt vào những dự án nhà ở cao cấp, không phù hợp với nhu cầu và khả năng của thị trường, dẫn tới nguồn lực bị “đóng băng” hoặc sử dụng kém hiệu quả, lãng phí.

Xét đến cùng, những vấn đề nói trên không hoàn toàn do người dân thiếu vốn hay thiếu ý chí làm ăn, mà chủ yếu bởi môi trường chưa đủ thuận lợi để họ yên tâm đầu tư phát triển. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay chính là thể chế. Đó là tình trạng thủ tục hành chính còn rườm rà, cơ chế xin-cho còn tồn tại, chi phí tuân thủ còn cao, nhiều chính sách chưa rõ ràng, minh bạch, không ổn định, thậm chí thay đổi đột ngột khiến người dân, doanh nghiệp giảm động lực, thiếu niềm tin, không yên tâm đầu tư lâu dài...

Bởi vậy, để giải phóng sức sản xuất, khơi thông nguồn lực trong dân, bảo đảm mọi nguồn lực đều được sử dụng hiệu quả, mỗi người dân, mỗi gia đình, mỗi hộ kinh doanh, mỗi doanh nghiệp đều trở thành chủ thể của tăng trưởng thì theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm “phải kiến tạo một môi trường phát triển để hàng triệu người dân nhận thấy cơ hội thực sự, để mỗi hộ gia đình, mỗi hộ kinh doanh có điều kiện thuận lợi để đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh chân chính và gắn bó lâu dài với nền kinh tế. Đồng thời, phải đảm bảo rằng các doanh nghiệp nhìn thấy thể chế ổn định, minh bạch, chi phí tuân thủ hợp lý, hạ tầng đồng bộ và khả năng tiếp cận thị trường rộng mở, từ đó tạo ra động lực nội sinh mạnh mẽ, thúc đẩy sáng tạo, khởi nghiệp và phát triển bền vững”.

Muốn kiến tạo môi trường phát triển, trước hết phải khắc phục triệt để những hạn chế, bất cập trong thể chế, chính sách. Chủ trì cuộc họp của Thường trực Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh theo Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV mới đây, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành phải quyết liệt rà soát, ngay trong tháng 4 phải trình Chính phủ thông qua phương án cắt giảm 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết, cắt giảm 50% thời gian thực hiện và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính...

Đây là những việc làm hết sức cần thiết, song cùng với đó, phải đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có tâm, có tầm, gắn với củng cố văn hóa và đạo đức công vụ, xây dựng chính quyền liêm chính, vì nhân dân phục vụ. Đồng thời, đẩy mạnh công tác giáo dục, tuyên truyền, khích lệ, động viên và có các giải pháp hỗ trợ phù hợp nhằm phát huy ý chí, khát vọng vươn lên làm giàu chính đáng của mỗi người dân, doanh nghiệp.