Môi trường hòa bình, ổn định là điều kiện tiên quyết xây dựng đất nước

 Hoàn thiện thể chế là hoàn thiện “luật chơi” của toàn bộ hệ thống chính trị và đời sống xã hội. Thể chế đúng đắn sẽ tạo động lực; thể chế chậm đổi mới sẽ trở thành lực cản. Do đó, chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV cần được triển khai toàn diện trên ba trụ cột lớn: Hoàn thiện thể chế chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội; hoàn thiện pháp luật về quốc phòng, an ninh, đối ngoại; thực hiện phân cấp, phân quyền rõ ràng, minh bạch, đi đôi với kiểm soát quyền lực hiệu quả.

Hoàn thiện đồng bộ thể chế chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội: Kiến tạo nền tảng phát triển bền vững

 Hoàn thiện thể chế chính trị: Nâng cao năng lực lãnh đạo và hiệu lực quản trị quốc gia. Bởi vì, thể chế chính trị là trục xương sống của hệ thống thể chế phát triển. Trong điều kiện Đảng cầm quyền, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là yêu cầu nhất quán, lâu dài. Tinh thần ấy được khởi nguồn từ công cuộc đổi mới do Đại hội VI khởi xướng và được bổ sung, phát triển qua các kỳ đại hội. Hoàn thiện thể chế chính trị trước hết là tiếp tục xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện; nâng cao chất lượng ban hành và tổ chức thực hiện nghị quyết; đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội theo hướng khoa học, dân chủ, thượng tôn pháp luật. Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, chiến lược, chủ trương lớn; Nhà nước quản lý bằng pháp luật; nhân dân làm chủ thông qua cơ chế dân chủ trực tiếp và đại diện.

 Ảnh minh họa: baochinhphu.vn

 Trong chương trình hành động, cần tập trung: Hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong Đảng và trong bộ máy nhà nước; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí một cách hệ thống, đồng bộ. Đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội, Chính phủ, chính quyền địa phương theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị quốc gia, xây dựng chính phủ số, xã hội số, công dân số. Thể chế chính trị vững mạnh sẽ là điểm tựa để các lĩnh vực khác vận hành thông suốt, hạn chế chồng chéo, xung đột chính sách và tạo dựng niềm tin xã hội.

Hoàn thiện thể chế kinh tế: Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện đại, hội nhập. Thể chế kinh tế là “hạ tầng mềm” của nền kinh tế. Kinh nghiệm gần 40 năm đổi mới cho thấy: Ở đâu thể chế thông thoáng, minh bạch, ở đó nguồn lực được khơi thông và tăng trưởng được thúc đẩy. Chương trình hành động cần tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo các định hướng lớn:

Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý bảo đảm quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh. Bảo đảm mọi chủ thể kinh tế bình đẳng trước pháp luật; xóa bỏ rào cản, điều kiện kinh doanh không cần thiết; nâng cao chất lượng môi trường đầu tư.

Thứ hai, phát triển đầy đủ các loại thị trường (vốn, lao động, khoa học - công nghệ, đất đai, bất động sản…) vận hành minh bạch, cạnh tranh lành mạnh. Đặc biệt, hoàn thiện thể chế về đất đai, tài chính công, đầu tư công theo hướng công khai, hiệu quả.

Thứ ba, đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Thể chế phải tạo điều kiện cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp; thúc đẩy kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh; chủ động tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ tư, nâng cao vai trò điều tiết của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường. Nhà nước kiến tạo phát triển, định hướng chiến lược, xây dựng quy hoạch tổng thể, điều tiết vĩ mô ổn định; không can thiệp hành chính thô bạo vào hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Hoàn thiện thể chế kinh tế không chỉ nhằm tăng trưởng nhanh, mà còn hướng tới phát triển bao trùm, bền vững, giảm chênh lệch vùng miền, bảo đảm an sinh xã hội.

Hoàn thiện thể chế văn hóa - xã hội: Bảo đảm tiến bộ, công bằng, phát triển con người toàn diện. Phát triển không chỉ là tăng trưởng kinh tế, mà còn là nâng cao chất lượng sống và giá trị con người. Vì vậy, thể chế văn hóa - xã hội giữ vai trò định hướng nhân văn của tiến trình phát triển.

Chương trình hành động cần tập trung: Hoàn thiện cơ chế phát triển văn hóa trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội; bảo tồn, phát huy giá trị di sản; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong bối cảnh kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo và khoa học - công nghệ; coi phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là động lực then chốt. Hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh xã hội, bảo hiểm, y tế, chăm sóc người yếu thế; thu hẹp khoảng cách giàu nghèo; bảo đảm cơ hội tiếp cận dịch vụ cơ bản cho mọi người dân. Xây dựng thể chế bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu; gắn phát triển kinh tế với bảo vệ hệ sinh thái. Thể chế văn hóa - xã hội tiến bộ sẽ góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao niềm tin xã hội và sức mạnh nội sinh của quốc gia.

Hoàn thiện pháp luật về quốc phòng, an ninh, đối ngoại: Bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, việc hoàn thiện pháp luật về quốc phòng, an ninh, đối ngoại có ý nghĩa chiến lược.

Hoàn thiện pháp luật quốc phòng; quốc phòng là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Chương trình hành động cần rà soát, bổ sung hệ thống pháp luật về xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân; hoàn thiện cơ chế kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế trong từng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển. Cần chú trọng xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực cho quốc phòng; tăng cường tiềm lực quốc phòng trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Hoàn thiện pháp luật an ninh; an ninh quốc gia không chỉ là bảo vệ chủ quyền, mà còn bảo đảm an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh mạng, an ninh con người. Trong thời đại số, các nguy cơ tấn công mạng, chiến tranh thông tin, tội phạm công nghệ cao ngày càng gia tăng. Chương trình hành động cần cập nhật, hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ dữ liệu, an ninh mạng, an ninh thông tin. Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng trong phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia. Xây dựng cơ chế phòng ngừa từ sớm, từ xa; phát huy vai trò của nhân dân trong bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Hoàn thiện pháp luật đối ngoại; đối ngoại là mặt trận quan trọng trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc hoàn thiện pháp luật về ký kết, thực hiện điều ước quốc tế, về bảo hộ công dân, về hợp tác kinh tế - thương mại quốc tế là yêu cầu cấp thiết. Chương trình hành động cần bảo đảm tính thống nhất giữa pháp luật trong nước và cam kết quốc tế; nâng cao năng lực thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới; chủ động tham gia xây dựng luật chơi quốc tế; giữ vững độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Một hệ thống pháp luật quốc phòng, an ninh, đối ngoại hoàn chỉnh sẽ tạo môi trường hòa bình, ổn định - điều kiện tiên quyết cho phát triển nhanh và bền vững.

Phân cấp, phân quyền rõ ràng: Động lực đổi mới quản trị quốc gia. Một trong những nội dung then chốt của hoàn thiện thể chế là phân cấp, phân quyền hợp lý giữa Trung ương và địa phương, giữa các cấp chính quyền. Thực tiễn cho thấy, chồng chéo chức năng, nhiệm vụ và thiếu rõ ràng về trách nhiệm là nguyên nhân của trì trệ, đùn đẩy, né tránh.

Nguyên tắc phân cấp, phân quyền; phân cấp, phân quyền phải dựa trên nguyên tắc: Rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ nguồn lực. Cấp nào gần dân, sát thực tiễn hơn thì giao quyền nhiều hơn. Đi đôi với kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực. Trung ương tập trung vào hoạch định chiến lược, ban hành chính sách, kiểm tra, giám sát; địa phương chủ động trong tổ chức thực hiện, phát huy sáng kiến phù hợp điều kiện cụ thể.

Gắn phân quyền với cải cách hành chính và chuyển đổi số; phân quyền hiệu quả cần đi kèm cải cách thủ tục hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, liên thông giữa các cấp, các ngành. Chuyển đổi số sẽ giúp minh bạch hóa quy trình, giảm chi phí tuân thủ, tăng cường giám sát xã hội.

Kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình; phân quyền không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Cần hoàn thiện cơ chế kiểm tra, thanh tra, giám sát của cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội; nâng cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu; xử lý nghiêm vi phạm. Phân cấp, phân quyền rõ ràng sẽ tạo động lực sáng tạo cho địa phương, khơi dậy tiềm năng từng vùng, từng ngành, đồng thời giữ vững tính thống nhất của quốc gia.

Hoàn thiện thể chế - chìa khóa mở cánh cửa phát triển

 Hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV không phải là nhiệm vụ ngắn hạn, mà là quá trình liên tục, đòi hỏi quyết tâm chính trị cao, tư duy đổi mới và sự đồng thuận xã hội. Thể chế là “bộ khung” của quốc gia; nếu bộ khung vững chắc, linh hoạt, minh bạch, đất nước sẽ có điều kiện bứt phá mạnh mẽ.

Chương trình hành động thực hiện nhiệm vụ này cần được cụ thể hóa bằng kế hoạch lập pháp, cải cách hành chính, đổi mới quản trị; gắn với lộ trình rõ ràng, cơ chế giám sát chặt chẽ và đánh giá định kỳ. Với nền tảng thành tựu gần 40 năm đổi mới, với khát vọng phát triển hùng cường, việc hoàn thiện đồng bộ thể chế chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội; hoàn thiện pháp luật quốc phòng, an ninh, đối ngoại; và phân cấp, phân quyền rõ ràng sẽ tạo ra động lực mới, mở đường cho Việt Nam tiến nhanh, tiến vững chắc trên con đường phát triển, hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2045 trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao - một Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc.