Bài 4: Đoàn phải luôn xứng đáng là nơi để thanh niên cống hiến, trưởng thành (tiếp theo và hết)

Để làm được việc này, trước hết, mỗi tổ chức, cán bộ, đoàn viên cần thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế, yếu kém để tự giác khắc phục, sửa chữa và đề xuất hỗ trợ, tháo gỡ. Song song với đó, Đảng, Nhà nước, lãnh đạo các ngành, địa phương cần có sự quan tâm xứng đáng đối với đội ngũ cán bộ đoàn cơ sở và các phong trào, hoạt động của tổ chức đoàn bằng những chính sách cụ thể.

Lắng nghe và hướng về thanh niên

Quá trình tìm hiểu thực tế, cán bộ đoàn cơ sở và nhiều đoàn viên tại TP Hà Nội, tỉnh Bắc Ninh, tỉnh Nghệ An đều có chung ý kiến cho rằng: Hoạt động đoàn mang tính chất hội họp, hội nghị sẽ khó huy động, thu hút ít ĐVTN tham gia hơn so với các hoạt động ngoài trời, vận động tay chân hay lồng ghép thêm các trò chơi có sự ganh đua. Đặc biệt, các hoạt động phát huy được khả năng chuyên môn, sở thích, bắt kịp xu hướng mới thì càng nhận được sự tham gia nhiệt tình của đoàn viên. Chẳng hạn như Chương trình “Tôi là phiên dịch viên” của Đoàn Thanh niên phường Quảng An (Tây Hồ, Hà Nội) thu hút được nhiều đoàn viên có trình độ, khả năng giao tiếp tốt bằng tiếng Anh tham gia để dịch các chỉ thị, nghị quyết về phòng, chống dịch Covid-19 trên địa bàn phường rồi thu âm phát trên hệ thống loa phường, trao trực tiếp cho công dân nước ngoài sinh sống trên địa bàn nắm được để chấp hành. Vì thế, các biện pháp phòng, chống dịch của phường, quận, thành phố được triển khai thuận lợi, hiệu quả.

Đoàn viên, thanh niên Sư đoàn 330 cùng đoàn viên, thanh niên địa phương giúp người dân thị trấn Cô Tô, huyện Tri Tôn (An Giang) thu hoạch lúa hè thu. Ảnh: QUANG ĐỨC.

Còn tại Đoàn Thanh niên xã Hưng Tân (Hưng Nguyên, Nghệ An), hoạt động của Câu lạc bộ Dân ca ví giặm với 45 thành viên, chủ yếu là ĐVTN được tổ chức lồng ghép cùng các buổi sinh hoạt đoàn nên thu hút được nhiều đoàn viên tham gia. Ngoài ra, có thể kể đến Câu lạc bộ Thể thao điện tử của Đoàn Trường Đại học Kinh tế quốc dân. Được thành lập từ năm 2019, trong lúc phong trào thể thao điện tử đi lên, đến nay, câu lạc bộ đã có hàng trăm thành viên tham gia. Không chỉ mang đến sân chơi lành mạnh, chính thống cho sinh viên đam mê thể thao điện tử, đây còn là nơi giúp sinh viên phát triển kỹ năng quản lý team, marketing, làm streamer...

Trao đổi với chúng tôi, Tiến sĩ Hoàng Minh Tuấn, Phó giám đốc Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam đánh giá, thanh niên là đối tượng đặc thù, ưa cái mới, thích cái đẹp, chuộng hình thức, hăng hái, nhiệt tình, ưa hoạt động tập thể đông vui. Mặt khác, về cơ cấu xã hội, thanh niên là lực lượng đông đảo, phổ biến có mặt ở mọi đối tượng không phân biệt tôn giáo, giai cấp, tầng lớp, ngành nghề lĩnh vực của đời sống xã hội... Vì thế, các hoạt động phong trào của Đoàn rất cần thiết và quan trọng bắt đầu từ những hoạt động hấp dẫn, sôi nổi, dễ dàng thu hút thanh niên tham gia hưởng ứng để đoàn kết, tập hợp thanh niên, từ đó dẫn dắt, định hướng thanh niên đi sâu vào thực hiện những nội dung cụ thể của tổ chức đoàn nhằm giáo dục, phát huy thanh niên. Khi Đoàn đầu tư đa dạng, liên tục đổi mới các hình thức, nội dung phong trào để phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng của từng đối tượng thanh niên thì họ sẽ thấy hoạt động của Đoàn hấp dẫn, gần gũi, bắt kịp nhu cầu của giới trẻ, không nhàm chán, đơn điệu.

Nhờ chuyển đổi số mạnh mẽ, tận dụng lợi thế công nghệ thông tin nên các buổi sinh hoạt, hoạt động của Đoàn Thanh niên Trường Đại học Vinh vẫn thu hút được đông đảo đoàn viên tham gia. Ảnh: HÀ GIANG.

Từ thực tế và kinh nghiệm trong công tác Đoàn, ông Vũ Trọng Kim, Chủ tịch Hội Cựu Thanh niên xung phong Việt Nam, cho rằng: "Ngày nay, thanh niên có quá nhiều sự lựa chọn, bị ngoại cảnh tác động, một bộ phận có định hướng không rõ ràng, thậm chí mất định hướng. Đoàn không thể tiếp tục “ru ngủ” thanh niên mà phải thẳng thắn giúp họ lựa chọn con đường đi". Theo ông Vũ Trọng Kim, cần chia nhỏ từng nhóm thanh niên để hiểu rõ tâm tư, tình cảm và nguyện vọng của từng nhóm, từ đó có cách “dùng thanh niên” hiệu quả nhất. Không thể áp dụng cho mọi đối tượng thanh niên một nội dung, một phương thức mà nghiên cứu sâu từng đối tượng xem “thực đơn” của thanh niên là gì, mong muốn của họ ra sao và tính khả thi như thế nào? Ngoài ra, Đoàn cần tham mưu cho Chính phủ có những quyết định mạnh mẽ hơn về sử dụng, bồi dưỡng thanh niên; có phân công bộ, ngành chủ trì, kết nối, lồng ghép mục tiêu kinh tế với mục tiêu đào tạo, phát huy thanh niên. 

Theo anh Nguyễn Đức Tiến, Phó bí thư Thường trực Thành đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TP Hà Nội, muốn thanh niên đến với Đoàn thì Đoàn phải trở thành người bạn thân thiết của thanh niên. Muốn thế, hoạt động đoàn phải đổi mới và phù hợp, đi vào thực chất, hiệu quả, cụ thể. Hiện nay, Thành đoàn, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TP Hà Nội đang quản lý hơn 700.000 đoàn viên và hơn 3.000.000 thanh niên, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của từng đối tượng ĐVTN là một việc rất quan trọng, nhất là trong điều kiện hội nhập, tiếp xúc với nhiều luồng thông tin đa dạng và chịu sự tác động nhiều chiều của đời sống xã hội. Nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của ĐVTN thì mới xây dựng, triển khai các hoạt động, chương trình phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của ĐVTN. “Thực tế những năm qua, các phong trào, chương trình của Thành đoàn được thiết kế theo hướng mở, một mặt là để định hướng, khơi dậy và phát huy vai trò của thanh niên; vừa để thanh niên tự đóng góp ý tưởng, sáng kiến, hiến kế xây dựng phong trào đoàn. Nổi bật là một số hoạt động trong chuỗi hoạt động Hà Nội nghĩa tình-Hà Nội trẻ: Triệu bữa cơm; siêu thị 0 đồng; thầy thuốc đồng hành; ATM oxy; đội phản ứng nhanh PVC; hiến máu tình nguyện...”, anh Tiến thông tin.

Giảm hội họp, tăng cường tương tác, ứng dụng công nghệ thông tin

Là tổ chức chính trị-xã hội, có chức năng giáo dục, đoàn kết, tập hợp thanh niên nên việc tổ chức các buổi mít tinh kỷ niệm, hội nghị triển khai nghị quyết, các buổi họp để bàn bạc, triển khai nhiệm vụ của Đoàn là cần thiết. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nhiều buổi hội họp, mít tinh kỷ niệm chất lượng, hiệu quả thấp dẫn đến tốn kém thời gian, sức lực, kinh phí của cán bộ, đoàn viên. Có thể chỉ ra một số nguyên nhân, như: Hình thức tổ chức nhàm chán, đơn điệu, thiếu hấp dẫn; tổ chức chưa khoa học, nội dung còn nặng về trình bày báo cáo, văn bản; người điều hành chưa tốt. Bên cạnh đó, trước sự biến đổi của nhu cầu thanh niên, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, yêu cầu của công tác đoàn và phong trào thanh thiếu nhi hiện nay, các hoạt động của Đoàn nói chung và việc tổ chức các cuộc họp, hội nghị nói riêng luôn cần đổi mới để nâng cao hiệu quả, tạo sự hấp dẫn, thu hút với đoàn viên. Đồng thời, cần tận dụng tính linh hoạt trong truyền thông đến mọi đối tượng, dùng chính thanh niên để tạo ra làn sóng, dư luận tích cực nhằm tác động vào nhận thức và hành động của thanh niên.

Từ thực tế này, Tiến sĩ Hoàng Minh Tuấn đề xuất: “Tổ chức đoàn có thể nghiên cứu giảm bớt các buổi hội họp không cần thiết; lồng ghép các cuộc họp cùng thành phần tham dự, cùng nội dung; trong họp trực tuyến tổ chức kết nối đến tận cơ sở để hạn chế phải tổ chức quán triệt nhiều lần; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội để triển khai thông tin, hoạt động đến đoàn viên, góp phần giảm tải các buổi hội họp, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức đoàn. Thay vì cách trình bày, triển khai văn bản một chiều tại hội nghị, có thể cho cán bộ, đoàn viên nghiên cứu trước vấn đề để tổ chức các trò chơi tìm hiểu trực tiếp hay qua ứng dụng; xây dựng, chiếu các clip ngắn sinh động về các nội dung lịch sử, các hoạt động tiêu biểu của Đoàn...”.

Ghi nhận thực tế tại Đoàn Thanh niên Trường Đại học Vinh, chúng tôi được biết, mặc dù từ tháng 4-2021, sinh viên không đến trường nhưng các buổi sinh hoạt, hoạt động đoàn vẫn được tổ chức đều đặn thông qua ứng dụng Microsoft teams và mạng xã hội. Sau mỗi hoạt động, các tổ chức đoàn đều khảo sát sự hài lòng và lắng nghe góp ý của đoàn viên thông qua ứng dụng Google forms về nội dung, hình thức... để có những thay đổi phù hợp hơn cho lần tổ chức sau. Theo đánh giá của Đoàn Thanh niên Trường Đại học Vinh, cách làm này dễ tiếp cận và phát huy tốt tính chủ động của sinh viên, tăng khả năng tương tác giữa cán bộ đoàn, hội với ĐVTN. Chị Nguyễn Thị Hà Giang, Phó bí thư Đoàn Thanh niên Trường Đại học Vinh chia sẻ: “ĐVTN luôn hứng thú với văn hóa mới lạ, đó là điều hết sức bình thường. Vì thế, người cán bộ đoàn cần hòa mình, sống cuộc sống của ĐVTN để nắm bắt được thị hiếu của sinh viên. Chúng ta cũng cần nghiên cứu xem vì sao nhiều nội dung bình thường nhưng khi đăng tải lên mạng xã hội Youtube, Facebook, Tiktok... lại thu hút nhiều sinh viên theo dõi, bình luận để học hỏi”.

Còn anh Nguyễn Đức Tiến cho biết: “Để phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của giới trẻ hiện nay, thời gian qua, Thành đoàn Hà Nội đã chủ động xây dựng và tận dụng tối đa công nghệ thông tin hiện đại để nâng cao hiệu quả các hoạt động, phong trào của đoàn như: Xây dựng bộ công cụ tuyên truyền infographic, longform, emagazine sử dụng trên mạng xã hội (Facebook, Zalo offical), tổ chức các cuộc thi trên nền tảng trực tuyến, các cuộc thi sân khấu hóa, trường quay ảo 3D... Qua đó, ĐVTN có thể dễ dàng tiếp cận được và tương tác trực tiếp các vấn đề mà giới trẻ đang quan tâm. Hướng tới Đại hội Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh toàn quốc lần thứ XII, chúng tôi mong muốn công tác cán bộ đoàn được cấp ủy các cấp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng đội ngũ ban chấp hành đoàn khóa mới vững mạnh, toàn diện và tiêu biểu; quan tâm bố trí, tạo điều kiện về đầu ra cho đội ngũ cán bộ đoàn, đặc biệt là cán bộ quá tuổi ở cơ sở”.

Cùng với những vấn đề trên, anh Phạm Văn Toàn, Phó bí thư Tỉnh đoàn Nghệ An kiến nghị thêm, các cấp, ngành cần tiếp tục quan tâm hỗ trợ các nguồn lực cho Đoàn để hỗ trợ thanh niên phát triển kinh tế, khởi nghiệp, lập nghiệp. Đồng thời, rà soát bổ sung nguồn nhân lực, đào tạo trình độ lý luận chính trị để bảo đảm công tác cán bộ trong thời gian tới, do đặc thù cán bộ làm công tác đoàn đòi hỏi cần có năng khiếu, kinh nghiệm và độ tuổi phù hợp theo quy định của quy chế cán bộ.

ĐỨC TUẤN-HUYỀN TRANG-VĂN THI-NGUYỄN ANH