Một ngày tháng Bảy, chúng tôi tìm về ngôi nhà nhỏ của mẹ trên vùng đất Cửa Tùng đầy nắng và gió. Ở tuổi 87, sức khỏe không còn như trước, nhưng ký ức về những năm tháng chiến tranh vẫn vẹn nguyên trong tâm trí mẹ. Chậm rãi nhấp ngụm nước, mẹ kể cho chúng tôi nghe câu chuyện về quê hương, gia đình và những năm tháng không thể nào quên.

 Bà mẹ Việt Nam anh hùng Bùi Thị Xiếc.

Mẹ Bùi Thị Xiếc sinh 1939, trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Thân sinh của mẹ là ông Bùi Công Say, người sớm tham gia phong trào đấu tranh chống áp bức, bóc lột của địa chủ, cường hào ở địa phương. Lớn lên trong cái nôi cách mạng ấy, từ thuở nhỏ mẹ đã sớm giác ngộ lý tưởng, một lòng tin theo Đảng và nuôi dưỡng ý chí kiên cường. Chính nền tảng ấy đã trở thành động lực để mẹ vượt qua mọi gian khổ, cống hiến trọn đời cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Năm 18 tuổi, mẹ kết duyên với ông Nguyễn Đức Khả. Cuộc sống còn nhiều thiếu thốn nhưng hai vợ chồng luôn yêu thương, đùm bọc nhau và lần lượt đón ba người con trai chào đời. Khi chiến tranh ngày càng ác liệt, cả hai vợ chồng mẹ đều tham gia lực lượng dân quân địa phương, cùng bà con bám đất, bám làng bảo vệ quê hương.

Năm 1967, khi Vĩnh Linh trở thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của không quân Mỹ, gia đình mẹ sơ tán ra huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An theo chủ trương của Đảng và Nhà nước. Xa quê nhưng lòng mẹ chưa bao giờ nguôi nỗi nhớ quê hương và khát vọng được góp sức cho cách mạng.

Tháng 2-1968, ông Nguyễn Đức Khả anh dũng hy sinh trong khi làm nhiệm vụ. Sự ra đi của chồng là nỗi đau quá lớn. Từ đó, mẹ một mình gánh vác gia đình, thay chồng nuôi dạy 3 người con khôn lớn và tiếp tục tham gia phục vụ cách mạng.

Đến năm 1970, hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng, mẹ trở về Vĩnh Linh tiếp tục phục vụ chiến đấu với nhiệm vụ giao liên, bảo đảm thông tin liên lạc và tải thương. Những cung đường bom đạn, những đêm băng rừng, lội suối, khiêng thương binh đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ trong cuộc đời mẹ. Mẹ nhớ lại: “Dù trời nắng hay mưa, tôi cũng không nghỉ ngày nào. Hai người thay nhau khiêng một cáng thương binh, có hôm đi hàng chục cây số. Mùa mưa đường trơn trượt, nhiều đoạn ngập nước, rất vất vả nhưng ai cũng động viên nhau cố gắng để đưa thương binh đến nơi an toàn. Có lúc máy bay địch bất ngờ thả bom, mọi người vừa chạy vừa tránh, bom ngớt lại tiếp tục lên đường. Ai cũng chỉ có một suy nghĩ là phải hoàn thành nhiệm vụ”.

Không chỉ trực tiếp làm nhiệm vụ, căn nhà của mẹ còn là nơi trú chân của nhiều cán bộ, chiến sĩ bị thương. Bằng tấm lòng nhân hậu, mẹ tận tình chăm sóc từng người cho đến khi bình phục. Hòa bình lập lại, nhiều đồng đội năm xưa vẫn tìm về thăm người mẹ già với tất cả lòng biết ơn và kính trọng.

Liệt sĩ Nguyễn Đức Việt. 

Đến năm 1977, khi đất nước vừa thống nhất chưa lâu, mẹ lại tiễn người con trai cả là Nguyễn Đức Việt lên đường nhập ngũ. Anh được biên chế vào lực lượng Công an vũ trang, làm nhiệm vụ tại Đồn Biên phòng Mộc Hóa, tỉnh Long An, trực tiếp bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc.

Nhắc đến người con trai đầu, đôi mắt mẹ chợt đỏ hoe. Sau một hồi lặng im, mẹ nghẹn ngào kể: “Thằng Việt nó giỏi lắm, việc gì cũng làm được, lại còn khéo tay. Bộ bàn ghế trong nhà đến giờ vẫn là do nó tự tay đóng. Trước lúc lên đường, nó bảo: “Mẹ ở nhà giữ gìn sức khỏe, khi nào con hoàn thành nhiệm vụ, con sẽ về cất ngôi nhà mới”.

Năm 1978, mẹ nhận tin anh hy sinh khi làm nhiệm vụ. Ngôi nhà mới mà anh từng hứa dựng cho mẹ cũng mãi mãi chỉ còn là một lời hẹn. Những mất mát nối tiếp nhau nhưng không thể khuất phục ý chí của mẹ. Mẹ lặng lẽ gánh chịu nỗi đau riêng để tiếp tục sống, lao động và gìn giữ truyền thống cách mạng cho con cháu.

Với những cống hiến to lớn trong kháng chiến và sự hy sinh đặc biệt của gia đình, năm 2014, mẹ Bùi Thị Xiếc được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Điều đặc biệt là mẹ chồng của mẹ, bà Nguyễn Thị Khê, cũng được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Hai thế hệ mẹ chồng - nàng dâu cùng được trao tặng danh hiệu cao quý là minh chứng sinh động cho truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng và sự cống hiến to lớn của cả gia đình đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Rời ngôi nhà nhỏ của mẹ trong buổi chiều đầy nắng, bộ bàn ghế do người con trai cả tự tay đóng vẫn lặng lẽ ở đó như một chứng nhân của thời gian. Lời hẹn về một ngôi nhà mới đã không thể thực hiện, nhưng những hy sinh của gia đình Bà mẹ Việt Nam anh hùng Bùi Thị Xiếc đã góp phần dựng xây ngôi nhà lớn mang tên Tổ quốc. Chiến tranh đã lùi xa, song tấm gương về lòng yêu nước, đức hy sinh và niềm tin son sắt của mẹ vẫn sẽ mãi được các thế hệ hôm nay và mai sau trân trọng, tiếp nối.