Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, đồng chí Sùng Dúng Lù đóng góp nhiều thành tích xây dựng dân quân, tiễu phỉ trừ gian, bảo vệ địa phương.

Từ năm 1959, với cương vị Xã đội trưởng xã Vần Chải, đồng chí đã đề cao tinh thần trách nhiệm, cùng cán bộ địa phương lập thành tích tốt trong xây dựng đội ngũ dân quân vững mạnh, từ 18 người phát triển lên 47 người, có chất lượng tốt, huấn luyện khá, sẵn sàng chiến đấu cao, thường xuyên hoạt động đảm bảo cho bản, xã được an toàn, góp phần củng cố an ninh, quốc phòng vùng biên giới.

Đi đầu trong thực hiện chủ trương kết hợp sản xuất với huấn luyện quân sự, đồng chí Sùng Dúng Lù động viên, khuyến khích phong trào dân quân vừa sản xuất tốt, vừa tham gia học tập chính trị, huấn luyện quân sự đầy đủ.

Tháng 11-1959, 38 tên phỉ kéo đến xã Vần Chải. Chúng giết người, cướp của rồi đóng lại trong xã, tuyên truyền nói xấu chế độ, xuyên tạc chính sách của Đảng và Chính phủ. Nhiều gia đình sợ hãi bỏ chạy vào rừng, chính quyền xã bị bọn phỉ khống chế.

Trước tình hình đó, đồng chí Sùng Dúng Lù chỉ huy một số dân quân kiên quyết ở lại bám dân, theo dõi hoạt động của phỉ, rồi bí mật lên huyện báo cáo và dẫn đường đưa bộ đội về phối hợp với dân quân diệt phỉ. Sau đó, đồng chí vào rừng vận động đưa các gia đình trở về bản làm ăn.

Chân dung Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Sùng Dúng Lù.

Tên Vàng Vạn Ly cầm đầu toán phỉ trốn thoát. Vì Ly có nhiều tội ác với nhân dân, vẫn lén lút hoạt động chống phá cách mạng, nên huyện đội giao nhiệm vụ cho đồng chí Sùng Dúng Lù tìm mọi cách tiêu diệt Vàng Vạn Ly.

Suốt nửa tháng, đồng chí len lỏi trong rừng, theo dõi tìm dấu địch, đồng thời kiên trì làm công tác tư tưởng với vợ và con dâu của Ly, giải thích đường lối, chính sách của Đảng cho gia đình Ly hiểu, từ đó lần tìm ra chỗ ẩn náu của hắn.

Khi biết rõ Ly đang trốn trong hang đá trên núi Sảo Há, đồng chí Sùng Dúng Lù cho dân quân vây chặt hang để diệt nhanh gọn. Tin vào chính nghĩa nhất định thắng, đồng chí quyết định một mình đi vào hang thuyết phục tên trùm phỉ. Lúc đầu, Ly rất ngoan cố định giết đồng chí Sùng Dúng Lù.

Nhưng sau khi thấy thái độ kiên trì, bình tĩnh, không hề sợ hãi và lời lẽ giảng giải, thuyết phục của Sùng Dúng Lù, Ly nghe ra lẽ phải, dẫn theo 3 tên phỉ nữa ra hàng, nộp 7 súng trường và một số đạn. Từ đó, bản làng yên vui, nhân dân yên tâm phấn khởi, kéo nhau trở về bản làm ăn.

Ngoài thành tích chiến đấu, Sùng Dúng Lù còn rất gương mẫu chấp hành mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, tích cực vận động bà con các dân tộc đoàn kết, làm ăn tập thể trong hợp tác xã.

Đồng chí Sùng Dúng Lù là người có uy tín đối với đồng bào trong xã, gương mẫu trong mọi công tác, góp phần xây dựng khối đoàn kết các dân tộc ở địa phương. Đồng chí đi đầu toàn xã trong việc thực hiện chủ trương định canh, định cư đưa người Mông xuống thấp sản xuất, áp dụng những kinh nghiệm canh tác của đồng bào miền xuôi, tăng năng suất lúa. Nhờ làm theo gương đồng chí Sùng Dúng Lù, đời sống nhân dân được no đủ hơn, xã Vần Chải không còn phải mua thóc Nhà nước (từ năm 1963 trở về trước, mỗi năm xã mua hơn 6 tấn thóc Nhà nước để cứu đói).

Đồng chí Sùng Dúng Lù được Đảng, Nhà nước tặng thưởng nhiều huân, huy chương cao quý, trong đó có 1 Huân chương Chiến công hạng Ba.

Ngày 1-1-1967, đồng chí Sùng Dúng Lù được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

(Theo: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Tập III, NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1994)