Về vấn đề này, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Tiến Dũng, Phó giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết: Đột quỵ thường gia tăng vào mùa lạnh bởi khi nhiệt độ môi trường giảm xuống thấp, cơ thể con người có phản ứng mạch máu "co mình" giữ nhiệt-huyết áp tăng vọt. Khi gặp lạnh, phản xạ tự nhiên của cơ thể là co mạch máu ngoại vi để hạn chế mất nhiệt.

Chính sự co thắt này khiến lòng mạch hẹp lại, áp lực dòng máu tăng lên đột ngột (tăng huyết áp). Đây là yếu tố hàng đầu dẫn đến vỡ mạch máu (chảy máu não) hoặc bong tróc các mảng xơ vữa gây bít tắc. Máu trở nên "đặc" hơn nhiệt độ thấp làm tăng độ nhớt của máu, khiến máu lưu thông khó khăn hơn (giống như dầu máy bị đông lại khi trời lạnh). Nếu cục máu đông này di chuyển lên não và mắc kẹt thì khả năng nhồi máu não sẽ xảy ra. Đột quỵ còn đến từ sai lầm bởi thói quen "giữ ấm".

Nhiều người cho rằng uống rượu, bia sẽ làm ấm người. Đây là quan niệm cực kỳ sai lầm. Cồn chỉ làm giãn mạch gây cảm giác ấm giả tạo, sau đó khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn và huyết áp dao động dữ dội. Cộng thêm thói quen ít vận động, ăn nhiều đồ béo mùa lạnh... tất cả tạo thành một "cơn bão hoàn hảo" cho đột quỵ.

 Đột quỵ thường gia tăng vào mùa lạnh khi nhiệt độ môi trường xuống thấp. Ảnh minh họa

Do đó, người dân, đặc biệt là người cao tuổi và người có bệnh lý nền (cao huyết áp, tiểu đường, tim mạch...) cần cẩn trọng vào các mốc thời gian: Sáng sớm khi vừa thức dậy: Đây là lúc cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang hoạt động, do chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa trong và ngoài phòng, cơ thể sẽ phản ứng thích nghi gây huyết áp thường tăng cao. Việc bật dậy quá nhanh và tiếp xúc ngay với luồng khí lạnh có thể gây biến cố nghiêm trọng.

Khi đi vệ sinh đêm: Thay đổi môi trường từ chăn ấm ra nhà vệ sinh lạnh giá mà không mặc đủ ấm có thể là tác nhân gây co mạch đột ngột; khi tắm rửa: Tắm nước quá lạnh hoặc tắm quá muộn vào ban đêm cũng là yếu tố nguy cơ cao. Mọi người nên làm theo nguyên tắc "chậm lại 3 phút": Khi thức dậy vào buổi sáng, không nên bước xuống giường ngay. Hãy nằm lại trên giường khoảng 3-5 phút, cử động tay chân, xoa mặt để cơ thể thích nghi, sau đó mới từ từ ngồi dậy và mặc thêm áo ấm trước khi bước ra khỏi phòng. Người có tiền sử cao huyết áp cần tuân thủ tuyệt đối việc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều lượng. Nên có máy đo huyết áp tại nhà để theo dõi thường xuyên.

Đột quỵ ở mọi độ tuổi đều là cuộc chạy đua với thời gian. Mỗi phút, mỗi giây trôi qua là hàng tỷ tế bào thần kinh bị tổn thương không thể phục hồi. Người nhà không nên chờ đợi hay căn cứ vào các “khung giờ vàng” mà chậm trễ đưa bệnh nhân đến bệnh viện bởi càng đến trễ, khả năng cứu sống và phục hồi càng giảm. Ngoài ra, người dân tuyệt đối không tự ý chữa trị bằng các phương pháp dân gian như chích máu đầu ngón tay, ngón chân, cạo gió, cho uống nước chanh, hay uống các loại thuốc chưa được chứng minh hiệu quả... Những việc làm này chỉ làm mất đi thời gian cấp cứu của bệnh nhân.

Các thắc mắc về sức khỏe, mời bạn đọc gửi tới Chuyên mục “Bác sĩ của bạn”, Phòng biên tập Kinh tế-Xã hội-Nội chính, Báo Quân đội nhân dân, số 8 Lý Nam Đế, Hoàn Kiếm, Hà Nội. Email: kinhte@qdnd.vn; kinhtebqd@gmail.com. Điện thoại: 0243.8456735.