Tăng xử phạt, gia tăng phát hiện vi phạm

Theo Cục An toàn thực phẩm (ATTP), năm 2025, toàn ngành Y tế đã kiểm tra 334.764 cơ sở, phát hiện 20.791 cơ sở vi phạm về ATTP, chiếm 6,21% so với số cơ sở được kiểm tra; xử lý 6.057 cơ sở; đình chỉ hoạt động 40 cơ sở; tiêu hủy 635 loại thực phẩm không bảo đảm chất lượng (thực phẩm chứa chất cấm, không rõ nguồn gốc xuất xứ, hết hạn sử dụng...); chuyển cơ quan Cảnh sát điều tra 2 vụ (bao gồm: 1 vụ liên quan đến chất cấm và 1 vụ liên quan đến hàng giả); xử phạt hơn 33,83 tỷ đồng.

Đáng chú ý, dù số lượng cơ sở bị xử lý trong năm 2025 có xu hướng giảm so với năm trước, nhưng tổng số tiền xử phạt lại tăng lên. Điều này cho thấy các chế tài đang được áp dụng theo hướng nghiêm khắc hơn, tăng tính răn đe đối với các hành vi vi phạm.

Bảo đảm an toàn tại bếp ăn tập thể giúp hạn chế các nguy cơ ngộ độc thực phẩm.

Năm 2025 đã xảy ra 84 vụ ngộ độc thực phẩm với 2.301 người. Quý I năm 2026 đã xảy ra 36 vụ ngộ độc thực phẩm, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm 2025.

Sự gia tăng này một phần xuất phát từ việc công tác giám sát ngày càng được siết chặt. Hệ thống thông tin báo cáo được duy trì liên tục từ địa phương đến Trung ương, cùng với các chỉ đạo quyết liệt trong việc tăng cường bảo đảm ATTP tại các bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học và thức ăn đường phố. Việc kiểm tra, công khai, xử lý vi phạm được đẩy mạnh đã giúp phát hiện nhiều vụ việc hơn, thay vì bị bỏ sót như trước đây.

Qua công tác điều tra thực tế cho thấy: Số vụ ngộ độc thực phẩm gần đây chủ yếu xảy ra tại các bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học và thức ăn đường phố, đặc biệt là ở các đô thị lớn có địa bàn rộng, mật độ dân số cao, nhu cầu cần cung cấp thực phẩm lớn. Việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm đối với các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ hoặc trên các sàn thương mại điện tử cũng rất khó khăn, ảnh hưởng tới khả năng phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trên diện rộng.

Bên cạnh đó, kiến thức chung về ATTP của những chủ cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, thức ăn đường phố còn tương đối hạn chế, điều này dễ dẫn tới các hành vi gây mất vệ sinh ATTP trong quá trình chế biến, phục vụ thức ăn; điều kiện nơi bán hàng ngoài đường phố chật hẹp, đa số lưu động, nguy cơ không bảo đảm các điều kiện ATTP; các cơ sở kinh doanh vì lợi nhuận mà sử dụng nguyên liệu không bảo đảm…

Năm 2026, Kế hoạch “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm” triển khai từ ngày 15-4 đến 15-5 trên cả nước với chủ đề: “Bảo đảm ATTP, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố”. Trong đó, tập trung vào các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố - những vấn đề nóng đang được dư luận đặc biệt quan tâm.

Siết chặt quản lý đối với thức ăn đường phố.

Chuyển từ “kiểm soát khâu” sang “quản lý chuỗi”

Bộ Y tế đang khẩn trương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp và các Bộ, ngành liên quan xây dựng Luật ATTP sửa đổi, tăng cường bảo đảm ATTP tại bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố. Theo đó, chuyển mạnh tư duy quản lý an toàn thực phẩm từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm" - từ trang trại đến bàn ăn; kiểm soát giới hạn tồn dư các chất đối với nguyên liệu thực phẩm; kiểm soát chặt các điều kiện về sản xuất, sơ chế ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, kiểm soát giết mổ… quy định chặt tại các luật chuyên ngành.

Thực hiện kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm) tại Thông báo số 15-TB/BCĐTW ngày 17-3-2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật và Nghị quyết số 89/NQ-CP ngày 5-4-2026 của Chính phủ, Bộ Y tế cũng đang tích cực, khẩn trương phối hợp với các Bộ, ban, ngành liên quan xây dựng Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương trình Bộ Chính trị trong tháng 5-2026 nhằm bảo đảm việc quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm một cách đồng bộ, hiệu quả.

Hiện, Bộ Y tế đang hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung về ATTP từ Trung ương đến địa phương để có thể dễ dàng truy xuất nguồn gốc xuất xứ của thực phẩm, kịp thời thu hồi thực phẩm không an toàn, giúp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm lan rộng. Ngoài ra, Bộ Y tế đang tiếp tục phát triển bộ chỉ số về ATTP phục vụ cho hệ thống phân tích nguy cơ, để có thể cập nhật các thực phẩm không an toàn, kịp thời cảnh báo cho cộng đồng.

Cùng với đó, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường đẩy mạnh và ban hành có lộ trình các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn Việt Nam về giới hạn tồn dư các chất (thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, chất kháng sinh, chất kích thích, chất bảo quản...) đối với nguyên liệu thực phẩm.